HOME

GEORGE RECLOS

FRANK PANIS

FRANCESCO ZEZZA

PATRICIA SPINELLI

ARTICLES

FISH INDEX

PROFESSIONALS

AQUARIUM CONSERVATION PROGRAMME (ACP)

PHOTO GALLERY

LINKS

BOOK REVIEW

AWARDS

MARINE TANK

DISCOVER MEDITERRANEAN

SIDE EFFECTS

HOBBYIST'S GALLERY

MACRO & NATURE PHOTOGRAPHY

DISASTERS WITH DAVE

MCH-DUTCH

MCH-DEUTSCH

ARTIKELN

MCH PO POLSKU

ARTYKU£Y

ΑΡΧΙΚΗ

ΑΡΘΡΑ

ΕΙΔΗ ΨΑΡΙΩΝ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΒΡΑΒΕΙΑ

 

 

 

Καταπολεμώντας τα Κυανοβακτηρίδια (Μπλε-Πράσινη άλγη) με τη βοήθεια Ερυθρομυκίνης

του Χριστόφορου Πετρίδη

Την πρώτη φορά που αντίκρισα φυτεμένο ενυδρείο, θαμπώθηκα πραγματικά από την ομορφιά και τους χρωματισμούς της υδρόβιας βλάστησης, καθώς και από το συνολικό αισθητικό αποτέλεσμα. Ήθελα κι εγώ να δημιουργήσω κάποτε κάτι ανάλογο μ’ αυτό που είδα τότε και σαν αρχάριος που ήμουν, το πρώτο πράγμα που κατάφερε να ευδοκιμήσει μέσα στο ενυδρείο μου ήταν φυσικά οι άλγες! Άλγες όχι ενός μόνο τύπου, αλλά άλγες κάθε είδους. Η τελευταία μορφή αλγών που είχα ήταν τα Κυανοβακτηρίδια, επονομαζόμενα και Μπλε-πράσινη άλγη.

Υπάρχει πληθώρα αρθρογραφίας σε διαδικτυακούς τόπους και fora που ασχολούνται με τα Κυανοβακτηρίδια. Θα επιχειρήσω εδώ να δώσω μερικές βασικές πληροφορίες τις οποίες προσωπικά έχω μελετήσει (αν και δεν είμαι δα και κανένας χημικός), αλλά και κάποιες μεθόδους καταπολέμησής τους.

Κατ’ αρχήν τα Κυανοβακτηρίδια δεν είναι άλγες. Είναι είδος βακτηριδίων που απλά αποκαλούνται Μπλε-πράσινη άλγη. Είναι γνωστά ως πολύ ανθεκτικοί οργανισμοί, που μπορούν να επιβιώσουν και σε κρύο αλλά και σε πραγματικά ζεστό νερό. Εφ’ όσον λοιπόν δεν πρόκειται περί κλασσικού είδους αλγών, θα πρέπει κανείς να ξεχάσει τις κλασσικές μεθόδους απομάκρυνσής τους, όπως τη διατήρηση κλειστών φωτιστικών σωμάτων στα ενυδρεία, τη δια χειρός απομάκρυνσή τους, τις μερικές αλλαγές νερού κλπ.

Θα αναφέρω λίγα στοιχεία για το σύστημα που εγώ έτυχε να ασχοληθώ: Πρόκειται για ένα συνηθισμένο ενυδρείο διαστάσεων εξήντα επί τριάντα εκατοστομέτρων (60 cm x 30 cm) και όγκου πενήντα πέντε με εξήντα λίτρων (55 l – 60 l), αναλόγως της ποσότητας του υποστρώματος που θα χρησιμοποιήσει κανείς, εάν και πόσες πέτρες ή άλλα στοιχεία «στησίματος» του μικροπεριβάλλοντος θα χρησιμοποιηθούν κλπ. Το σύστημα ήταν πυκνοφυτεμένο με αυτό που λέμε «εύκολα φυτά» που μεγαλώνουν με τρελούς ρυθμούς. Το σύστημα υποστήριζε μόνο μία εσωτερική αντλία επί κεφαλής ενός φίλτρου βυθού (UGF, για συντομία). Λειτουργούσε για δώδεκα (12) μήνες χωρίς προβλήματα όταν η Blue Green Algae (BGA, για συντομία) έκανε την εμφάνισή της. Αφού τα περισσότερα Κυανοβακτηρίδια δεν εξαρτώνται πολύ από τα νιτρώδη ιόντα, τα νιτρικά άλατα ή την αμμωνία (ενώσεις που ήταν σχεδόν μη μετρήσιμες στο σύστημα), έπρεπε λοιπόν να φταίει κάτι άλλο. Τότε δεν είχα κάνει άλλου είδους μετρήσεις, αλλά γνώριζα πως αυτή η βρωμιά είχε αρχίσει να συσσωρεύεται στο UGF, αφού δεν μπορούσα να κάνω σιφώνι σε όλη την περιοχή της επιφάνειά του (βλέπετε υπήρχαν πυκνά φυτά …). 

Η BGA, άρχισε να αναπτύσσεται εξωφρενικά γρήγορα. Ούτε οι μερικές αλλαγές που πραγματοποιούσα μπορούσαν να την εμποδίσουν να καλύψει σχεδόν κάθε διαθέσιμη επιφάνεια, συμπεριλαμβανομένων του υποστρώματος, του φυλλώματος των φυτών, των πετρών, των ριζών, κάθε πράγματος εν κατακλείδι. Είχε σκούρο πράσινο χρώμα και μπορούσε κανείς με το χέρι να βγάλει ολόκληρα κομμάτια σχηματισμών της.

Εφ’ όσον γνώριζα ότι επρόκειτο περί βακτηριδίων, το πρώτο πράγμα που προσπάθησα ήταν να τα εκθέσω στον ατμοσφαιρικό αέρα μήπως και τα σκοτώσω. Έτσι απομάκρυνα τα ψάρια μου και χαμήλωσα τη στάθμη του νερού μέχρις ότου αποκαλύψω το υπόστρωμα. Γνώριζα πως αυτή η τακτική ενδεχομένως θα εξολόθρευε όλα τα χρήσιμα βακτηρίδια που βρίσκονταν στο σύστημα, αλλά εκείνη τη χρονική στιγμή τα μόνα μου ψάρια ήταν ιχθύδια από Betta splendens (κατά το κοινώς λεγόμενον «μονομάχους»), οπότε το βιολογικό φορτίο του συστήματος ήταν πολύ μικρό, συγκρινόμενο με τη βιομάζα των φυτών που φύονταν στο σύστημα. Ένα επί πλέον σιφώνι έλαβε επίσης χώρα και κάποια από τα φυτά απομακρύνθηκαν για να δημιουργηθεί λίγος χώρος.

Σας πληροφορώ πως το μόνο που έγινε ήταν να χάσω άδικα τον καιρό μου, γιατί η BGA επανήλθε και μάλιστα έτι δριμύτερη. Μέσα σε διάστημα λίγων ημερών απέκτησα ένα πραγματικά ωραίο κάλυμμα της τεχνοτροπίας του Takashi Amano, επί των φυτών και επί του υποστρώματός μου.

Τότε έτυχε να διαβάσω κάπου για την Ερυθρομυκίνη. Υποτίθεται πως δεν ενοχλεί ούτε τα ψάρια μήτε και τα φυτά και εξ’ όσων διάβασα το μεγαλύτερο μέρος του βιολογικού υποστρώματος παραμένει ανέπαφο. Προτιμώντας να χρησιμοποιήσω φάρμακα και αντιβιοτικά για ανθρώπινη χρήση, αντί για την έτοιμη αγωγή που είναι διαθέσιμη στο χώρο του hobby (μία πεπατημένη που στην πραγματικότητα οφείλω στον Γιώργο Ρεκλό και στις πολύτιμες συμβουλές του), έτρεξα μέχρι το πλησιέστερο φαρμακείο και ζήτησα το αντίστοιχο αντιβιοτικό με βάση την Ερυθρομυκίνη. Το όνομα του φαρμάκου είναι Erythrocin και προς έκπληξή μου δεν χρειαζόταν ούτε συνταγή για να το αγοράσει κανείς. Το σκεύασμα παράγεται σε δύο μορφές, σε κάψουλες των πεντακοσίων χιλιοστογραμμαρίων (500 mg) και σε αναβράουσες ταμπλέτες (που διαλύονται στο νερό). Ένα κουτί με δώδεκα (12) ταμπλέτες κοστίζει μόνο τρεισήμισι περίπου euros (€ 3,50). Φαντασθείτε πόσες θεραπείες μπορεί κανείς να πραγματοποιήσει, ειδικά εάν διατηρεί μικρού όγκου συστήματα :).

Η δοσολογία που συνήθως συνιστάται δεν είναι μικρότερη από δυόμισι χιλιοστογραμμάρια ανά λίτρο (2,5 mg/l). Έτσι για το εξήντα λίτρων (60 l) ενυδρειάκι μου (που έχει όγκο ακόμη λιγότερο, εάν κανείς υπολογίσει το χαλίκι του υποστρώματος, τα φυτά κλπ), χρειαζόμουν εξήντα επί δυόμισι (60 x 2,5), δηλαδή εκατόν πενήντα χιλιοστογραμμάρια (= 150 mg). Επειδή μου αρέσει να χορηγώ ελαφρώς μεγαλύτερες δόσεις φαρμακευτικών αγωγών από τις προτεινόμενες (άλλη μία τάση προερχόμενη από τον Γιώργο Ρεκλό :) ), χώρισα μία (1) κάψουλα των πεντακοσίων χιλιοστογραμμαρίων (500 mg) σε τρία (3) ίσα μέρη από εκατόν εξήντα έξι περίπου χιλιοστογραμμάρια (3 x 166 mg) και θεώρησα το καθένα ως μία (1) δόση της θεραπευτικής αγωγής.

Ημέρα πρώτη

Διέλυσα εντελώς το ένα τρίτο (⅓) μίας (1) κάψουλας σε ένα μικρό δοχείο με νερό προερχόμενο από το ενυδρείο. Όταν ρίξει κανείς αυτό το διάλυμα στο ενυδρείο θα παρατηρήσει μικρές λευκές κηλίδες να περιφέρονται. Είναι η φαρμακευτική ουσία βέβαια. Εάν μάλιστα μπορέσει κανείς να βρει τις αναβράουσες ταμπλέτες είναι ακόμη καλύτερα.

Παρατηρούσα (αγωνιωδώς, πρέπει να σας ομολογήσω) πως αντιδρούσαν τα ψάρια μου. Δεν έδειξαν να ενοχλούνται ποσώς (μερικά μάλιστα κυνήγησαν τις λευκές κηλίδες γιατί τις θεώρησαν ως φαγητό … τα ηλίθια Betta … όταν είναι στην ηλικία του ιχθυδίου μόνο ;) ). Κανένα ίχνος stress ή δυσφορίας.

Σ’ αυτό το στάδιο, είναι σημαντικό, να μην υφίσταται η παρουσία κάποιου υλικού ή μηχανισμού, που θα μπορούσε να μειώσει την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου, όπως λόγου χάρη τα πρωτεϊνικά skimmers.

Ημέρα δεύτερη

Χορήγησα το επόμενο ένα τρίτο (⅓) της κάψουλας. Εδώ θα προσέξει κανείς κάποιες επί πλέον φυσαλίδες επάνω στο στρώμα της BGA, ενώ ταυτόχρονα μπορεί κανείς να παρατηρήσει ολόκληρα κομμάτια από BGA που προσπαθούν να απομακρυνθούν από το υπόστρωμα με κατεύθυνση την επιφάνεια του νερού.

Ημέρα τρίτη

Στο τέλος της τρίτης ημέρας μπορεί κανείς να διαπιστώσει πως μεγάλοι σχηματισμοί βλεννώδους BGA επιπλέουν τριγύρω. Το σύστημά μου ήταν σχεδόν γεμάτο από τέτοιους. Ελέγξτε τις συγκεντρώσεις της αμμωνίας και των νιτρωδών ιόντων και εάν βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα κάνετε μία μερική αλλαγή νερού της τάξεως του τριάντα τοις εκατό (30%). Προσπαθήστε να απομακρύνετε όση βλέννα σας είναι μπορετό με μία απόχη (εγώ έτσι έκανα τουλάχιστον), ή χρησιμοποιώντας ένα μηχανικό φίλτρο.

Ημέρα τέταρτη

Κοντά στο τέλος αυτής της ημέρας τα περισσότερα από τα φυτά μου είχαν καθαρίσει. Υπήρχαν κάμποσα ψήγματα και κάποιοι σχηματισμοί εδώ κι εκεί, αλλά το όλο σύστημα έδειχνε πολύ καλύτερα. Και τα ψάρια αλλά και τα φυτά μου ήταν άθικτα, λες και τίποτε δεν είχε συμβεί και όλα έδειχναν φυσιολογικά. Πραγματοποίησα μία μερική αλλαγή της τάξεως του πενήντα τοις εκατό (50%) και χορήγησα το επόμενο ένα τρίτο (⅓) της κάψουλας. Και πάλι έλεγξα τα επίπεδα της αμμωνίας και των νιτρωδών ιόντων.

Ημέρα πέμπτη

Το ενυδρείο μου ήταν σχεδόν καθαρό τώρα. Το σημαντικό της υπόθεσης, μετά την έλευση της τρίτης ημέρας είναι οι ενδείξεις της αμμωνίας και των νιτρωδών ιόντων.

Ημέρα έκτη

Τι συνέβη σε ‘μένα:

Η BGA είχε εξαφανιστεί εντελώς. Τα αποτελέσματα ήταν εκπληκτικά. Σταμάτησα να χορηγώ το σκεύασμα, πραγματοποίησα μία ογκώδη μερική αλλαγή νερού της τάξεως του εβδομήντα τοις εκατό (70%) και εν συνεχεία ξεκίνησα εκ νέου τη φυσιολογική φροντίδα του συστήματος.

Άλλες προτεινόμενες αγωγές:

Έχει αναφερθεί πως σε κάποιες περιπτώσεις η ερυθρομυκίνη μπορεί να βλάψει τα χρήσιμα αζωτοαντιδρώντα βακτηρίδια του βιολογικού υποστρώματος σε αν σύστημα. Εάν συμβεί κάτι τέτοιο στο δικό σα ενυδρείο (πράγμα προφανές, αφού θα διαπιστώσετε αυξημένες τιμές στις συγκεντρώσεις της αμμωνίας και των νιτρωδών ιόντων), τότε πρέπει να κάνετε μία μικρότερη μερική αλλαγή νερού – κάτι κοντά στο τριάντα τοις εκατό (30%) – και εν συνεχεία να χορηγήσετε την μισή από τη συνιστώμενη δόση ερυθρομυκίνης. Έπειτα συνεχίζεται την φυσιολογική φροντίδα του συστήματός σας.

Κανονικά δεν θα πρέπει να αντιμετωπίσετε κανένα πρόβλημα με τα ψάρια ή/και τα φυτά σας. Αν και το σύστημά μου διαθέτει το χειρότερο είδος φίλτρανσης (δηλαδή ένα  UGF!), τα Betta splendens είναι αρκετά ανθεκτικά ψάρια, συγκρινόμενα πάντα με άλλα είδη. Το ενυδρείο επίσης είναι περιορισμένου όγκου, οπότε μου ήταν εύκολο να πραγματοποιήσω τόσο ογκώδεις μερικές αλλαγές νερού, εάν κάτι μου πάει στραβά. Αφού τα φυτά μου παρουσίαζαν ικανοποιητική ανάπτυξη, ένοιωσα ασφαλής σχετικά με το ξέσπασμα υψηλής συγκέντρωσης των «Ν» ενώσεων κατά τη διάρκεια της χορήγησης του σκευάσματος. Γι’ αυτό και δεν έκανα περαιτέρω μετρήσεις και φυσικά λόγω του ότι είχα ξεμείνει από χημικά αντιδραστήρια του test kit μου! Εάν διατηρείτε ευαίσθητα είδη ψαριών, πρέπει να ελέγχετε καθημερινά για να είστε σίγουρα ασφαλείς.

Επειδή η BGA έκανε επανεμφάνιση ακόμη μία φορά μετά από δύο (2) μήνες χορήγησα ξανά το ίδιο σκεύασμα, μόνο που αυτή τη φορά η αγωγή κράτησε λιγότερο. Στην Τρίτη μόλις μέρα χορήγησης τα κυανοβακτηρίδια υποχώρησαν. Από τότε δεν μου έχει εμφανιστεί ξανά BGA. Υποθέτω πως η ελαφριά υπερδόση λειτούργησε θετικά, σκοτώνοντας όλα τα κυανοβακτηρίδια που ευρίσκονταν στο σύστημα. Εάν δεν είχε γίνει κάτι τέτοιο θα είχα σίγουρα καταλήξει με ένα σωρό πραγματικά πολύ ανθεκτικών στελεχών κυανοβακτηριδίων! Πολλοί ακουαρίστες υποστηρίζουν πως αν και χρησιμοποίησαν την ίδια μέθοδο στα ενυδρεία τους, μετά από κάποιο διάστημα η BGA επέστρεφε. Για να πω την αλήθεια αυτό νόμισα πως συνέβη και σε ‘μένα μετά από διάστημα λίγων ημερών, αλλά μετά από προσεκτικότερη παρατήρηση (και πολλά κλαδέματα) κατάλαβα πως επρόκειτο περί κανονικής πράσινης άλγης. Δεν μπορεί άλλωστε να τα έχει κανείς όλα. Καλύτερα να έχω πράσινη άλγη από το να έχω μπλε-πράσινη άλγη!

Είχα αφήσει κάποια ψήγματα και σχηματισμούς από το φυτό Riccia fluitans να πολλαπλασιαστούν, ώστε να τα προσδέσω αργότερα επάνω σε bogwood. Αυτά βρίσκονταν στην επιφάνεια αλλά στο πίσω μέρος του συστήματος όπου δεν μπορούσα να δω τι ακριβώς συμβαίνει σε εκείνη την περιοχή … Όταν επί τέλους αποφάσισα πως ήλθε η στιγμή πρόσδεσής τους, τα μάζεψα και … οποία έκπληξις, ανακάλυψα ένα παχύ στρώμα BGA να έχει σχηματιστεί επάνω στη R. fluitans. Είχα δει – για να πω την αλήθεια – και μερικούς σχηματισμούς επάνω στο υπόστρωμα του πυθμένα, αλλά αφού δεν επρόκειτο για μεγάλες ποσότητες δεν ανησύχησα … παρά καθάρισα – όσο γινόταν – τη R. fluitans (πραγματικά δύσκολο εγχείρημα!), αλλά παρέμειναν ψήγματα κολλημένα επάνω της. Παρ’ όλα αυτά την προσέδεσα επάνω σε bogwood και την τοποθέτησα στο σύστημα. Την αμέσως επόμενη μέρα τα μικρά ψήγματα μεταμορφώθηκαν σε ένα παχύ πράσινο στρώμα που βλέπετε στη φωτο! Άρχισα τότε έναν ακόμη κύκλο χορήγησης του σκευάσματος, για να διαπιστώσω πόσο δυνατή ήταν. Έκτοτε έχω πραγματοποιήσει αγωγή πριν δύο (2) εβδομάδες και υποθέτω πω τα κυανοβακτηρίδια αναπτύσσουν όλο και ανθεκτικότερα στελέχη … Θα σας ενημερώσω γι’ αυτή μου την προσπάθεια σε επόμενη αναβάθμιση.

Η Riccia fluitans καλυμμένη από ένα παχύ στρώμα BGA

Κάποιες περαιτέρω σημειώσεις αναφορικά με την Ερυθρομυκίνη: Ονομάζεται στην πραγματικότητα Ερυθρομυκίνη Α [ο χημικός της τύπος είναι C37H67NO13], είναι αντιβιοτική ουσία που παράγεται από την ποικιλία στρεπτομυκήτων Streptomyces erythreus (γι’ αυτό μια το όνομα «Ερυθρομυκίνη») που βρέθηκε σε ένα δείγμα χώματος του αρχιπελάγους των Φιλιππίνων. Υπάρχουν τρία είδη ερυθρομυκινών που παράγονται κατά τη διάρκεια της ζύμωσης και χαρακτηρίζονται σαν Α, Β και C. Ο τύπος Α είναι το μείζων και πλέον σημαντικό συνθετικό. Η διαλυτότητά της στο νερό είναι της τάξεως των δύο χιλιοστογραμμαρίων ανά χιλιοστόλιτρο (2 mg/ml) ή δύο γραμμάρια ανά λίτρο νερού (2 gr/l). Από άποψη της θεραπευτικής δράσης της ανήκει στην κατηγορία των αντιβακτηριδιακών ουσιών. Χρησιμοποιείται συνήθως με την μορφή αλάτων της (γνωστότερα το σουκκινικό και το ηλεκτρικό άλας), αλλά η περιεκτικότητές της (πχ στα πεντακόσια χιλιοστογραμμάρια – 500 mg) πάντα αφορούν στη βάση (ερυθρομυκίνη).

Η επιμέλεια του Ελληνικού MCH γίνεται εξ' ολοκλήρου από τον Ανδρέα Ηλιόπουλο, στον οποίο οφείλεται άλλωστε και η ύπαρξη της ελληνικής έκδοσης.

Back ] Up ] Next ]

Site Search 

Contact us

       

Malawi Cichlid Homepage © 1999-2006. All rights reserved.