HOME

GEORGE RECLOS

FRANK PANIS

FRANCESCO ZEZZA

PATRICIA SPINELLI

ARTICLES

FISH INDEX

PROFESSIONALS

PHOTO GALLERY

LINKS

BOOK REVIEW

AWARDS

MARINE TANK

DISCOVER MEDITERRANEAN

SIDE EFFECTS

HOBBYIST'S GALLERY

MACRO & NATURE PHOTOGRAPHY

DISASTERS WITH DAVE

MCH-DUTCH

MCH PO POLSKU

ARTYKU£Y

ΑΡΧΙΚΗ

ΑΡΘΡΑ

ΕΙΔΗ ΨΑΡΙΩΝ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΒΡΑΒΕΙΑ

 

 

 

Ενυδρείο με Πάγο (*) Ι

Ένα άρθρο του Γιώργου Ι. Ρεκλού

(Αρχικά αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε στο τεύχος του Ιανουαρίου του 2001, του περιοδικού Freshwater And Marine Aquarium. Δημοσιεύεται στο MCH, κατόπιν αδείας του περιοδικού.)

Με πάγο; Δεν εννοώ βέβαια ένα ενυδρείο με παγάκια. Θα πρέπει σ’ αυτήν την περίπτωση η λέξη «πάγος» να μας παραπέμψει στην αρχική σημασία της ελληνικής λέξης πάγος = πέτρα, βράχος. Σκοπεύω μερικώς να δώσω κάποιες κατευθυντήριες και να συμβουλέψω όσους ακουαρίστες διατηρούν ή σκοπεύουν να διατηρήσουν κιχλίδες από τις λίμνες της Κατακρημνισιγενούς Κοιλάδας της νοτιοανατολικής Αφρικής, όπως εγώ. Σ’ αυτές τις λίμνες συμπεριλαμβάνονται η λίμνη Malawi, η λίμνη Tanganyika, η λίμνη Victoria, καθώς και κάμποσες μικρότερες που βρίσκονται στην ίδια περιοχή. Οι πληροφορίες που περιέχονται σ’ αυτό το άρθρο βασίζονται μερικώς σε βιβλία που έχω μελετήσει, αλλά επί το πλείστον, προέρχονται από την εμπειρία μου σε σχέση με αυτά τα είδη, ειδικότερα δε με τα είδη m’buna και Haps της λίμνης Malawi.

Διατηρώ τέτοια είδη την τελευταία πενταετία και έχω δοκιμάσει κάθε πιθανό συνδυασμό για το «στήσιμο» του υποβρύχιου περιβάλλοντός τους στην αιχμαλωσία. Κατά αρκετά περίεργο τρόπο, άσχετα με τι τύπου «στήσιμο» έχω επιχειρήσει, οι κιχλίδες μου τα πήγαν μια χαρά, αφού είναι πραγματικά σκληρά ψάρια, εάν κάποιος ακολουθεί τους βασικούς κανόνες. Παρ’ όλα αυτά μόνο ένα συγκεκριμένο «στήσιμο» θα αποκαλύψει την αληθινή συμπεριφορά και τα πραγματικά ένστικτα αυτών των ειδών, θα αυξήσει τη συχνότητα των ζευγαρωμάτων τους, θα μειώσει την επιθετικότητά τους και τέλος θα αφήσει αυτά τα ψάρια να ευημερήσουν. Εν ολίγοις, το άριστο «στήσιμο» υποβρύχιου μικροπεριβάλλοντος γι’ αυτά τα είδη είναι η άμμος (μιλάμε για πάρα πολύ άμμο) και οι πέτρες (επίσης μιλάμε για πάρα πολλές πέτρες. Εάν κάποιος ακολουθήσει αυτό το απλό «στήσιμο», η επιτυχία είναι σχεδόν εγγυημένη, υποθέτοντας βέβαια πως ο ακουαρίστας γνωρίζει τα της χημείας του νερού, τα των μερικών αλλαγών νερού και τις τροφικές συνήθειες αυτών των ειδών και το μόνο που τον απασχολεί είναι το ποιο είναι το τέλειο υποβρύχιο μικροπεριβάλλον γι’ αυτά.

Γιατί πέτρες και άμμος; Αρχικά γιατί έτσι ακριβώς είναι ο φυσικός τους βιότοπος. Όπως ανέκαθεν υποστήριζα, η διατήρηση ψαριών στην αιχμαλωσία είναι δύο πράγματα μαζί, τέχνη από τη μία και επιστήμη από την άλλη. Πάντα ήταν ηλιθιότητα το να αγνοεί κάποιος τα μαθήματα που παραδίδει η φύση. Αυτά τα είδη ενεπλάκησαν στην εξέλιξη αυτού του συγκεκριμένου υγροτόπου εδώ και εκατομμύρια χρόνια και καθετί που κάνουν, ακόμη και η εξωτερική τους εμφάνιση, είναι προσαρμοσμένο απόλυτα σε αυτό το περιβάλλον. Το να τα διατηρεί κανείς στην αιχμαλωσία είναι αφύσικο, το να τα διατηρεί στην αιχμαλωσία και σε τεχνητό μικροπεριβάλλον που δεν περιέχει πέτρες και άμμου είναι, εξ’ ορισμού, δύο φορές αφύσικο.

Κάποτε συνάντησα έναν κάτοχο ενυδρείου που διατηρούσε ένα Sciaenochromis fryeri (ένα είδος με πολύ έντονο μπλε χρώμα) σε ένα ενυδρείο με φθορίζον χαλίκι βαμμένο μωβ. Γιατί; Γιατί, λέει, κάνει μεγαλύτερο contrast.

Συγγνώμη γι’ αυτό που θα πω, αλλά εάν και εσείς έχετε την ίδια άποψη για την διατήρηση ψαριών στην αιχμαλωσία, καλύτερα να μην σπαταλάτε άλλο από το χρόνο σας για να διαβάσετε αυτό το άρθρο. Όλοι μας γνωρίζουμε, πως πίσω από το χρωματισμό κάθε ζωντανού πλάσματος, κρύβεται η ανάγκη του για να προσαρμοστεί στο φόντο στο οποίο αυτό ευρίσκεται, ώστε να παραμένει εκτός οπτικής επαφής των εχθρών του (θηρευτές), ή για να είναι δύσκολο για τη λεία να αντιληφθεί τον κυνηγό της. Κοιτάξτε τη φωτογραφία του ημιενήλικου θηλυκού Nimbochromis livingstoni στο ενυδρείο μου. Δύσκολο να πει κανείς πού τελειώνει το ψάρι και πού αρχίζει ο βράχος. Εφ’ όσον το εν λόγω είδος είναι θηρευτής που στήνει ενέδρες, καταλαβαίνετε ότι οι βράχοι και η άμμος έχουν κυρίαρχη σημασία γι’ αυτό.

Ένα θηλυκό Nimbochromis livingstoni, ενός έτους χρησιμοποιεί τους γύρω βράχους για να γίνει αόρατο. Το ψάρι μπορεί να παραμείνει ακίνητο για αρκετή ώρα, επιδεικνύοντας την κανονική του συμπεριφορά.

Αυτή λοιπόν είναι η ιδέα πίσω από όλα αυτά. Κανένα κακόμοιρο πλάσμα δεν θα μπορούσε να επιβιώσει για 5 εκατομμύρια χρόνια επάνω από ένα λαμπερό ροζ υπόστρωμα, εκτός και εάν το ίδιο ήταν ο μόνος μεγαλύτερος και πλέον επιθετικός θηρευτής τριγύρω. Αλλά, ακόμη και εάν επρόκειτο για θηρευτή, θα μπορούσε να πεθάνει της πείνας αφού τα θηράματα θα μπορούσαν να τον εντοπίζουν από χιλιόμετρα μακριά σε τέτοιο περιβάλλον.

Κατά δεύτερο λόγο, αυτά τα ψάρια, χρησιμοποιούν αυτά τα στοιχεία (πέτρες και άμμο), σε μόνιμη βάση για τις καθημερινές ανάγκες τους. Τα βραχόψαρα της λίμνης Malawi (m’buna), τα εξαδέλφια τους της λίμνης Victoria (Haplochromines των βράχων), αλλά και τα είδη του γένους Tropheus της λίμνης Tanganyika, είναι κλασσικά παραδείγματα. Όλα αυτά τα είδη ψαριών χρησιμοποιούν τους τεράστιους βράχους, για την πρόσληψη της τροφής τους (ως άλγες ή υδρόβια ασπόνδυλα και οστρακόδερμα που ζουν μέσα σ’ αυτήν), για κρυψώνες ή για περιοχές ζευγαρώματος. Με λίγα λόγια περνούν όλη τους τη ζωή δίπλα σε ένα βράχο.

Το να κρατάει κανείς τέτοια ψάρια σε ένα ενυδρείο χωρίς καθόλου πέτρες είναι απλά αφύσικο. Τα haps, από την άλλη πλευρά τώρα, χρησιμοποιούν την άμμο για να δημιουργήσουν τους αναπαραγωγικούς τους κρατήρες, για να καθαρίζουν τα βράγχια τους και ακόμη υπάρχουν ενδείξεις πως καταπίνουν άμμο για να βοηθήσουν την πεπτική τους λειτουργία. Είναι λοιπόν στοιχεία του φυσικού τους βιότοπου και αποτελούν εγγύηση για την ευζωία τους και όχι κάποια αξεσουάρ, ακόμη και αν βάζετε στοίχημα τη ζωή σας πως σας φαίνονται ευτυχή και χωρίς αυτά τα στοιχεία. Αλλά ακόμη και εάν εξετάσουμε την αισθητική πλευρά του πράγματος, τίποτε δεν θα μπορούσε να δείχνει καλύτερα από αυτά τα στοιχεία σε ενυδρεία με τέτοιου είδους ψάρια. Με αυτόν τον συνδυασμό επιτυγχάνεται ένα ουδέτερο και αχνό χρωματικά αποτέλεσμα, που ενθαρρύνει ακόμη και τα λιγότερο χρωματισμένα ή τα ντροπαλά ψάρια να επιδεικνύουν το μέγιστο των χρωμάτων τους. Εξ’ άλλου δεν θα αποσπάσει το μάτι του παρατηρούντος (όπως τα φυτά με έντονους χρωματισμούς), από αυτήν καθαυτή την εικόνα των ψαριών και καθιστά πλέον τα αγαπημένα σας ψάρια ως το κεντρικό σημείο ενδιαφέροντος στο ενυδρείο. Ακόμη δίνεται η αίσθηση στον παρατηρητή του «φυσικού» τοπίου και κάνει το ενυδρείο μία «μικρογραφία» του άγριου φυσικού υγροτόπου της εκάστοτε λίμνης.

Ελπίζω τελικά να συμφωνείτε με την αρχή πως τα μόνα που χρειάζονται οι κιχλίδες των λιμνών της Κατακρημνισιγενούς νοτιοανατολικοαφρικανικής Κοιλάδας είναι η άμμος και οι πέτρες. Από εδώ και πέρα θα πρέπει να εξετάσουμε κάποια θέματα σε σχέση με το τι θα πρέπει να προσέξει ο ακουαρίστας, ώστε να «στήσει» ένα απροβλημάτιστο μικροπεριβάλλον.

Η συλλογή της άμμου

Μπορείτε θεωρητικά να χρησιμοποιήσετε οποιαδήποτε άμμο, αλλά συνιστώ, αυτή που θα μπορούσατε να συλλέξετε οι ίδιοι, εκτός και εάν η ποσότητα που χρειάζεστε είναι μεγάλη. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ποταμίσια άμμο ή άμμο λίμνης, αν και θεωρώ πως η καλύτερη είναι η άμμος από μία παραλία. Θα πρέπει βέβαια να καθαριστεί από πέτρες, χαρτιά, κομμάτια ξύλου ή πλαστικού, γυαλί κλπ. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα κόσκινο, ώστε να συλλέξετε μόνο την πλέον λεπτόκοκκη, αφήνοντας όλα τα άλλα ξένα σώματα στο κόσκινο. Η «λευκή» άμμος είναι ότι καλύτερο. Συνήθως αποφεύγουμε (και έτσι πρέπει) τα ανοιχτόχρωμα χαλίκια, γιατί δεν αφήνουν τα ψάρια να νοιώθουν άνετα και ασφαλή, αλλά δεν θα πρέπει να ανησυχούμε για την ανοιχτόχρωμη άμμο. Δείχνει αρκετά πιο σκουρόχρωμη στα ενυδρεία όταν βρέχεται.

Συλλέγοντας τις πέτρες

Με τους βράχους και τις πέτρες θα πρέπει να είστε προσεκτικοί ώστε να μαζέψετε μόνο αληθινούς βράχους και αληθινές πέτρες. Μπορεί να ακούγεται παράδοξο αλλά μπορεί να βρεθείτε με κομμάτια μαρμάρου ή τσιμέντου που κάποιοι άνθρωποι πέταξαν σαν μπάζα. Οι ιδανικότερες πέτρες είναι αυτές που δεν έχουν αιχμηρές άκρες που διαφορετικά θα μπορούσαν να πληγώσουν τα ψάρια. Κάποιες φορές τα ψάρια σας θα έχουν την ανάγκη να ξυστούν επάνω σε βράχους, εάν τα ενοχλούν κάποια παρασιτικά πρωτόζωα στα βράγχια. Σε μία τέτοια περίπτωση οι αιχμηρές άκρες μπορεί να «διαρρήξουν» τους προστατευτικές βλεννογόνους τους. Αυτό αποτελεί και το αρχικό βήμα για κάθε είδους προσβολές ή μολύνσεις.

Θα πρέπει να συλλέξετε βράχους διαφόρων μεγεθών, αλλά θα πρέπει να φροντίσετε να μαζέψετε και στρογγυλές πέτρες και επίπεδες. Ένας πρόχειρος προγραμματισμός θα σας βοηθήσει ώστε να μαζέψετε ότι ακριβώς θα σας χρειαστεί. Κάνετε ένα σκαρίφημα του τι σκοπεύετε να κατασκευάσετε και πάρτε μαζί σας ένα χάρακα ή κάποιο ανάλογο όργανο μέτρησης μήκους. Πρέπει να λάβετε υπ’ όψιν σας τις διαστάσεις του ενυδρείου σας. Το να μαζέψει κανείς μία όμορφη τεράστια πέτρα είναι άνευ λόγου εάν δεν ταιριάζει στο 80 λίτρων ενυδρείο του. Ένα άλλο πράγμα που θα πρέπει επίσης να σκεφτείτε, είναι το βάρος. Κατά μέσον όρο θα πρέπει να υπολογίζετε πως οι πέτρες είναι κατά δυόμισι φορές βαρύτερες από το νερό.

Εάν έχετε έναν κουβά με καθορισμένο όγκο, μπορείτε να τον γεμίσετε με νερό, να βυθίσετε μία πέτρα και να δείτε πόσο νερό χύθηκε. Πολλαπλασιάστε αυτήν την ποσότητα επί 2,5 και έχετε το βάρος της πέτρας (σε κιλά) που βυθίσατε στον κουβά. Θα πρέπει επίσης να αποφύγετε πέτρες που έχουν επάνω τους φυτρωμένες ή προσκολλημένες πρασινάδες (άλγη ή άλλους φυτικούς οργανισμούς). Εάν, αφ’ ενός, σχεδιάζεται ένα καλά φωτισμένο ενυδρείο, το χρώμα των βράχων δεν παίζει κανέναν σοβαρό ρόλο, αφού γρήγορα θα καλυφθούν από άλγη, εάν όμως πρόκειται το ενυδρείο σας να δέχεται κανονικές ποσότητες φωτός, καλύτερα να αποφύγετε τις ανοιχτόχρωμες πέτρες και οι ιδανικές θα είναι οι σκουρόχρωμες. Τα καλύτερα χρώματα είναι το μαύρο, σκούρο γκρι, σκούρο πράσινο και σκούρο καφέ. Τέτοια χρώματα άλλωστε κάνουν φυσικές αντιθέσεις με την άμμο που είναι ανοιχτόχρωμη.

Οι καλύτερες πέτρες βρίσκονται μέσα στο νερό ή στην ίσαλο, αφού πρόκειται για πέτρες και βράχους που έρχονται σε διαρκή επαφή με το νερό και άλλες πέτρες με αποτέλεσμα να μην έχουν αιχμηρές επιφάνειες. Μερικές πέτρες θα περιέχουν αρκετές συγκεντρώσεις μεταλλευμάτων που πρόκειται να διαρρεύσουν στο νερό του ενυδρείου σας. Αυτό πιθανόν να εισάγει στο νερό βαριά μέταλλα, όπως σίδηρο, μόλυβδο, χαλκό κλπ, κάτι που θα πρέπει να αποφευχθεί με κάθε κόστος. Η δηλητηρίαση από βαριά μέταλλα είναι πάντα θανατηφόρα για τα ψάρια και συνήθως δεν έχει καν προειδοποιητικά συμπτώματα. Για να είστε σίγουροι λοιπόν πως δεν θα σας συμβεί κάτι τέτοιο, ελέγξτε κάθε πέτρα στη στιγμή. Διαλέξτε κάθε «φλέβα» με μεταλλικό χρώμα (σαν σκουριασμένο σίδερο) και χύστε επάνω της κάποιο ασθενές οξύ (μπορείτε να χρησιμοποιήσετε λεμόνι ή ξύδι). Εάν παρατηρήσετε φύσημα ή μικρές φυσαλίδες να σχηματίζονται επάνω στην πέτρα, τότε σίγουρα αυτή η πέτρα θα έχει διαρροή μετάλλων στο ενυδρείο. Αφήστε την λοιπόν εκεί που τη βρήκατε και διαλέξτε άλλη.

Ο καθαρισμός της άμμου και των βράχων

Θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε κουβάδες και μπόλικο νερό. Μην βιαστείτε σ’ αυτό το στάδιο, κάντε το αργά. Όσο περισσότερο χρόνο διαθέσετε για να καθαρίσετε την άμμο, σ’ αυτό το στάδιο, τόσο λιγότερα προβλήματα θα αντιμετωπίσετε αργότερα, αλλιώς θα έχετε θολό νερό, από τη σκόνη, η οποία ακόμη και αν κάποτε καθιζάνει, πάλι θα εμφανίζεται κάθε φορά που τα ψάρια σας θα σκάβουν και θα ανακατεύουν την άμμο. Μπορεί να μπλοκάρει το φίλτρο σας (ειδικά τα φίλτρα με σφουγγάρια). Κάνετε πολλές αλλαγές νερού, ούτως ώστε ανακατεύοντας την άμμο να βγαίνει καθαρό μόνο νερό. Με τις πέτρες πρέπει να κάνετε ένα ακόμη βήμα. Πριν τις πλύνετε βουρτσίστε τις με μία παλιά σκληρή οδοντόβουρτσα ή μία βούρτσα μπάνιου, ώστε να απομακρύνεται κάθε ξένο σώμα από την επιφάνειά τους. Μετά μπορείτε να τις πλύνετε (ξεχωριστά από την άμμο), μέχρις ότου το νερό βγαίνει καθαρό. Μόνο όταν δείτε πως το νερό που βγαίνει από τους κουβάδες είναι πεντακάθαρο, μπορείτε να συνεχίσετε παρακάτω.

Μετά το τελικό «ξέβγαλμα» θα πρέπει να απολυμάνετε τόσο την άμμο όσο και τις πέτρες. Μπορείτε να απολυμάνετε είτε δια του βρασμού ή με χημικό τρόπο. Δεν συνιστώ το βρασμό των βράχων, γιατί κάποιες φορές μπορεί να σας σπάσουν (ειδικότερα όταν περιέχουν στις εντός τους κοιλότητες εγκλωβισμένο αέρα). Προτιμώ την χημική απολύμανση με χλωρίνη οικιακής χρήσης. Χρησιμοποιώ διάλυμα χλωρίνης με συγκέντρωση 10%, και για τους βράχους και για την άμμο. Τα αφήνω σ’ αυτό το διάλυμα για δύο ώρες και μετά ξεπλένω με πολύ νερό. Θα πρέπει να σταματάτε αυτό το πλύσιμο, όταν δεν μυρίζει καθόλου χλωρίνη και δεν δημιουργείται καθόλου αφρός. Έπειτα γεμίστε τους κουβάδες με νερό και προσθέστε τη δεκαπλάσια ποσότητα από τη συνιστώμενη από τον κατασκευαστή για αποχλωρίωση του νερού ενυδρείων, ποσότητα αποχλωριοτικού. Αφήστε τα εκεί μέσα για ένα τέταρτο της ώρας (ανακατέψτε την άμμο σ’ αυτό το στάδιο). Έπειτα από αυτό το δεκαπεντάλεπτο, αφαιρέστε το νερό και αφήστε άμμο και πέτρες να στεγνώσουν εντελώς. Μπορείτε να τα φυλάξετε σε κάποιο κλειστό κουτί ή κάτι ανάλογο. Εγώ χρησιμοποιώ παλιές ταξιδιωτικές τσάντες και τυλίγω τις πέτρες σε καθαρά παλιά ρούχα ή κομμάτια υφάσματος.

Τοποθέτηση των βράχων μέσα στο ενυδρείο

Το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να θυμάστε είναι να βάλετε πρώτα τις πέτρες και τους βράχους και όχι την άμμο. Πάντα τοποθετείστε ένα κομμάτι φελιζόλ εσωτερικά στον πυθμένα του ενυδρείου σας, πριν τοποθετήσετε τις πέτρες. Το βάρος των βράχων και της άμμου θα κρατάει το φελιζόλ στη θέση του, αν και μπορείτε ακόμη και να το κολλήσετε με σιλικόνη στο γυαλί του πάτου.

Τώρα θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε τη φαντασία σας. Επιλέξτε προσεκτικά κάθε πέτρα ώστε να φτιάξετε σταθερούς σωρούς. Η κατασκευή σπηλαίων, διαφόρων μεγεθών, είναι πάρα πολύ ουσιώδης. Πρέπει να φροντίσετε ώστε και τα μικρότερα ψάρια να μπορούν να χρησιμοποιούν αυτές τις σπηλιές. Τα ιχθύδια που θα απελευθερωθούν από τις μητέρες τους μέσα σ’ αυτό το ενυδρείο θα χρειάζονται σπηλιές στα πρώτα στάδια της ζωής τους, που αυτά θα μπορούν να μπαινοβγαίνουν αλλά όχι και τα μεγαλύτερα ψάρια. Αυτό θα αυξήσει τα ποσοστά επιβίωσης του παραγόμενου γόνου. Όπως βλέπετε στη φωτο, κάποια ιχθύδια θα επιβιώσουν ακόμα και σε ένα μεγάλο ενυδρείο (1.300 λίτρων) που φιλοξενεί θηρευτές (haps της λίμνης Malawi).

 

Ένα νεαρό Nyassachromis boadzulu ξεμυτίζει από το μικρό του καταφύγιο μόνο για να αρπάξει κάποια κομμάτια τροφής. Πρέπει βέβαια να είναι πολύ προσεκτικό, γιατί εάν απομακρυνθεί λίγο περισσότερο θα φαγωθεί στο λεπτό.

Συνέχεια στην επόμενη σελίδα

Η επιμέλεια του Ελληνικού MCH γίνεται εξ' ολοκλήρου από τον Ανδρέα Ηλιόπουλο, στον οποίο οφείλεται άλλωστε και η ύπαρξη της ελληνικής έκδοσης.

Back ] Up ] Next ]

Site Search 

Contact us

       

Malawi Cichlid Homepage © 1999-2006. All rights reserved.