HOME

GEORGE RECLOS

FRANK PANIS

FRANCESCO ZEZZA

PATRICIA SPINELLI

ARTICLES

FISH INDEX

PROFESSIONALS

PHOTO GALLERY

LINKS

BOOK REVIEW

AWARDS

MARINE TANK

DISCOVER MEDITERRANEAN

SIDE EFFECTS

HOBBYIST'S GALLERY

MACRO & NATURE PHOTOGRAPHY

DISASTERS WITH DAVE

MCH-DUTCH

MCH PO POLSKU

ARTYKU£Y

ΑΡΧΙΚΗ

ΑΡΘΡΑ

ΕΙΔΗ ΨΑΡΙΩΝ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΒΡΑΒΕΙΑ

 

 

 

Η υψηλότερη δοσολογία στην φαρμακευτική αγωγή είναι καλύτερη από τη χαμηλή δοσολογία  – Χορηγώντας φαρμακευτικές αγωγές στα ψάρια με επιτυχία και ασφάλεια.

Ένα άρθρο του Γιώργου Ι. Ρεκλού

Καλύτερα να υπερβάλλετε στη δοσολογία των φαρμάκων, παρά να χρησιμοποιείτε μικρότερες δοσολογίες, αλλά η μη χρήση θεραπειών είναι η καλύτερη λύση!

Κάποια στιγμή, είτε σας αρέσει είτε όχι, στα ενυδρεία σας θα παρουσιαστούν ασθένειες και πιθανόν (ακόμη χειρότερα) θα εξαπλωθούν. Μπορεί το κακό να αρχίσει προσβάλλοντας ένα μόνο ψάρι σας, ή σαν μία κοινή επιδημική κατάσταση που εξαπλώνεται σε όλο το ενυδρείο και όλα τα ψάρια σας ασθενούν από το ίδιο παθογόνο. Έτσι αρχίζετε να ανοίγετε τα βιβλία, που υποθέτουμε πως κάθε σοβαρός ακουαρίστας διαθέτει, τα οποία ασχολούνται με τις ασθένειες των ψαριών. Ρωτάτε με αγωνία τους ιδιοκτήτες των pet shops από τα οποία προμηθεύεστε (και σας πουλάνε τόνους φαρμάκων «υψηλής τεχνολογίας») ή αρχίζετε την ηλεκτρονική αλληλογραφία με τον x ή y «γκουρού», που τυχαίνει να έχετε υπ’ όψιν σας, ψάχνοντας για απαντήσεις. Συνήθως η απάντηση σε όλα είναι κοινότυπα όμοια και μοιάζει με : «τα ψάρια σας έχουν την x αρρώστια. Πρέπει να απομονώστε τα ασθενή και να τους χορηγήσετε την y φαρμακευτική αγωγή». Μέχρις εδώ καλά. Έχετε μια απάντηση και θα ακολουθήσετε (και τι άλλο να κάνατε άλλωστε;) τις υποδείξεις του «γκουρού» σας, δηλαδή να απομονώσετε τους ασθενείς και να τους χορηγήσετε την κατάλληλη αγωγή.

Αρχικά, σε κάποιες περιπτώσεις, η απομόνωση των ασθενούντων ατόμων είναι αμφισβητούμενου χαρακτήρα. Εάν κάποια από τα ψάρια σας είναι σοβαρά προσβεβλημένα από εξωτερικούς παθογόνους μικροοργανισμούς, το πιθανότερο είναι πως και τα υπόλοιπα ψάρια σας, που φαίνονται υγιή, είναι επίσης προσβεβλημένα από τον εν λόγω μικροοργανισμό που είναι παρών σε όλη τη στήλη του νερού του ενυδρείου. Η κοινή λογική σας υπαγορεύει πως ο παθογόνος μικροοργανισμός ήταν παρών στο νερό του ενυδρείου σας και γι’ αυτό τα ψάρια προσεβλήθησαν, αλλά και ότι το ένοχο παθογόνο ακόμη βρίσκεται στο ενυδρείο. Εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα είναι το ότι η μόλυνση μπορεί να προήλθε από ένα ψάρι που εισήχθη στο ενυδρείο σας, όντας προσβεβλημένο, δίχως προηγουμένως να τεθεί σε κατάσταση καραντίνας, οπότε το παθογόνο όντως δεν υπήρχε πριν αλλά εισήχθη με την εισαγωγή του καινούργιου σας φιλοξενουμένου. Η κοινή λογική πάλι σας υπαγορεύει πως θα πρέπει να χορηγήσετε θεραπεία σε όλο το ενυδρείο (εκτός και εάν διαθέτετε τόσα ενυδρεία καραντίνας όσα και τα προσβεβλημένα σας ψάρια). Θα χρησιμοποιήσω τον όρο «μικροοργανισμοί» σε αυτό το άρθρο και θα περιλαμβάνω στην έννοια αυτή όλο το φάσμα των πιθανών παθογόνων, είτε πρόκειται για μύκητες, βακτηρίδια, παρασιτικά πρωτόζωα και ιούς.

Για να ξεκινήσουμε από κάποια βάση, θα πω πως δεν μπορείτε να κάνετε τίποτε σε περίπτωση μόλυνσης από ιούς. Οι ιοί είναι ένας πολύ συγκεκριμένος και ειδικός τύπος μικροοργανισμών που, για να το πω απλά, βρίσκονται στην εσχατιά της εμβίου ζωής. Πρόκειται για πολύ μικρούς σε μέγεθος μικροοργανισμούς που μπορούν να μεταμορφώνονται, να προσαρμόζονται εύκολα και να «πεθαίνουν», εάν χρειαστεί, το ίδιο εύκολα. Βέβαια δεν πεθαίνουν. Απλά μεταμορφώνονται σε μία άλλη πλέον ανθεκτική μορφή, ενώ δεν παρατηρούμε τα γνωστά στον άνθρωπο σημάδια ζωής. Δεν αναπνέουν, δεν μεταβολίζουν, δεν κινούνται και δεν αναπαράγονται σε αυτό το στάδιο. Δεν χρειάζεται να αναφέρουμε ότι απλά δεν υπάρχουν κατάλληλες θεραπευτικές αγωγές (ούτε και για τους ανθρώπους, εκτός από «τρανταχτές» εξαιρέσεις). Όταν έχετε να αντιμετωπίσετε μία ίωση θα πρέπει να βασίζεστε αποκλειστικά και μόνο στην καλή κατάσταση του ανοσοποιητικού συστήματος των ψαριών σας.

Αυτός είναι και ο καλύτερος λόγος για να διατηρούμε τα ψάρια μας σε άριστη κατάσταση, αλλά και η εξήγηση του ότι τα ψάρια που υποβάλλονται σε οποιουδήποτε τύπου stress είναι ευπρόσβλητα από ιώσεις. Σε τέτοιες περιπτώσεις βλέπετε τα ψάρια σας να «τεμπελιάζουν», να απέχουν του φαγητού ή να είναι «καθισμένα» στο βυθό για καμιά δυο μέρες και να συμπεριφέρονται κανονικά ξανά  μετά από δυο τρεις μέρες.

Αφού σας κάλυψα και αυτήν την εξαίρεση, δεν είναι αναγκαίο να αναφέρω πως εμείς οι χομπύστες δεν έχουμε κανέναν καλό και αξιόπιστο τρόπο για να ξεχωρίζουμε μία ίωση από μία εσωτερική βακτηριδιακή προσβολή, οπότε ανέφερα ό,τι ανέφερα ακαδημαϊκά και μόνον. Μόνο ένας μεταθανάτια εξέταση που την κάνει κάποιος ειδικός, μπορεί να μας αποκαλύψει την πραγματική αιτία ενός θανάτου στο ενυδρείο μας. Εάν μάλιστα διαθέτετε ένα κλειστό σύστημα ενυδρείου με είδη πραγματικά ακριβά - για διάφορους λόγους – ή σπάνια, σε περίπτωση ύποπτων ενδείξεων, καλύτερα να αποτανθείτε στον ειδικό. Επιπροσθέτως, εάν έχετε στο μυαλό σας πως μία ίωση μπορεί να εξαπλωθεί εύκολα, θα πρέπει να ενεργήσετε έτσι ώστε να εκμεταλλευτείτε το χρόνο που ο ιός χρειάζεται για να αναπαραχθεί. Φυσικά είστε αναγκασμένοι να απομονώσετε τα προσβεβλημένα άτομα (ένα ανά ενυδρείο-νοσοκομείο) και να εύχεστε πως ήσασταν αρκετά γρήγοροι σε αυτό το στάδιο. Αυτό που συνήθως κάνουμε όλοι μας είναι - λαμβάνοντας υπ’ όψιν μας την εμφανή συμπτωματολογία - να υποθέσουμε για το ποιο είναι το πιθανώς υπεύθυνο παθογόνο (μάλιστα ένας σοβαρός ακουαρίστας ανοίγει και κανένα δυο βιβλία, ψάχνει και κάμποσο στο διαδίκτυο ή ρωτάει τους ειδικούς) και χρησιμοποιούμε την ενδεικνυόμενη φαρμακευτική αγωγή το συντομότερο δυνατόν. Φυσικά η «ενδεικνυόμενη» θεραπεία μπορεί να μας προκύψει ως εντελώς ακατάλληλη, αλλά δεν το ξέρουμε μέχρι να το διαπιστώσουμε ιδίοις όμασι, ή όχι; Τελικά μάλιστα εάν μία κατάσταση δείχνει εντελώς μη αναστρέψιμη, καλύτερα να κάνουμε κάτι από το να μην προσπαθήσουμε καν να κάνουμε κάτι και αυτή είναι η συνήθης πρακτική που οι περισσότεροι από εμάς ακολουθούν.

Ας υποθέσουμε τώρα πως χρησιμοποιήσαμε την αποτελεσματική αγωγή και πως επίσης έχουμε αναγνωρίσει σωστά το είδος της προσβολής που αντιμετωπίζουμε (πχ βακτηριδιακή προσβολή, ή προσβολή από μύκητες ή πρωτόζωα). Κατ’ αρχήν θα πρέπει να διαβάσουμε προσεκτικά τις οδηγίες χρήσης που αναγράφονται στη συσκευασία του φαρμάκου που πρόκειται να χρησιμοποιήσουμε. Ξέρετε υπάρχει λόγος που οι κατασκευαστές φροντίζουν να εσωκλείουν τις οδηγίες χρήσης. Και ο λόγος αυτός είναι πως εμείς που θα χρησιμοποιήσουμε ένα x ή y φάρμακο θα πρέπει να μάθουμε τον ακριβή τρόπο χρήσης του που αναγράφεται σε αυτό το χαρτάκι, που εκτός των άλλων περιέχει και άλλες χρησιμότατες πληροφορίες.

Γι’ αυτό χαλαρώστε και διαβάστε προσεκτικά τις οδηγίες πριν από οτιδήποτε άλλο. Πάρτε όλες τις αναγραφόμενες προφυλάξεις και ακολουθήστε τα προτεινόμενα «βήματα» που αφορούν τόσο στην προετοιμασία όσο και στην «εκτέλεση» της αγωγής. Σιγουρευτείτε πως το φάρμακο που θα χρησιμοποιήσετε θεραπεύει την ασθένεια για την οποία σας το προέτειναν ή το διαλέξατε. Εάν μάλιστα δείτε να αναγράφεται πως, «ίσως θεραπεύει σε κάποιες περιπτώσεις το τάδε ή το δείνα» ή «περιστασιακά αποτελεσματικό για …», καλύτερα ξεχάστε το. Να έχετε πάντα κατά νου πως όσο «στενότερο» είναι το φάσμα των ασθενειών που θεραπεύει μία ουσία, τόσο πιο αποτελεσματική είναι συνήθως ή αγωγή της. Τα … «περίπου» φάρμακα θα σας αποζημιώσουν με «περίπου» αποτελεσματικότητα.

Οι εταιρείες παραγωγής απολυμαντικών όταν παρασκευάζουν απολυμαντικά για απολύμανση επιφανειών ή εργαλείων συμπεριλαμβάνουν στα συστατικά και υλικά που θα σκοτώσουν κάθε παθογόνο μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Εφ’ όσον όμως τέτοια υλικά μπορούν να σκοτώσουν ένα ψάρι ή ακόμη ακόμη έναν άνθρωπο μέσα σε επίσης λίγα δευτερόλεπτα, τότε είναι μάλλον παρακινδυνευμένο να χρησιμοποιηθούν αυτά τα υλικά για ασφαλή θεραπεία. Πρέπει λοιπόν τα υλικά που προορίζονται για να χρησιμοποιηθούν για δράση εναντίων των παθογόνων να μην βλάπτουν σε καμιά περίπτωση τους ξενιστές οργανισμούς. Αυτό βέβαια προϋποθέτει την ύπαρξη κάποιων πολύ συγκεκριμένων υλικών που κάτω από επίσης πολύ συγκεκριμένες συνθήκες θα δράσουν με τον κατάλληλο τρόπο. Ο λόγος που πιέζει για κάτι τέτοιο είναι πως μία θεραπευτική αγωγή πρέπει να βρίσκεται σε συγκεκριμένες συγκεντρώσεις εντός καθορισμένου θεραπευτικού φάσματος.

Τι σημαίνει αυτό; Εάν, υποθετικά ομιλώντας, ένα παθογόνο πεθαίνει στην x συγκέντρωση μίας ουσίας, ενώ η πενταπλάσια συγκέντρωσή της θα σκότωνε τα ψάρια, τότε η θεραπευτική δόση είναι η συγκέντρωση μεταξύ x και 5x. Νομίζω ότι αυτό είναι αρκετά σαφές και έχει και νόημα. Το μυστικό εδώ είναι πως η θεραπευτική δόση θα πρέπει σίγουρα να είναι μεγαλύτερη του x και σαφώς μικρότερη του 5x. Οι προφυλάξεις που ανακοινώνονται στις οδηγίες σας δίνουν την ιδέα για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες αυτό που θα «ρίξετε» στο ενυδρείο σας θα «δουλέψει» σίγουρα. Αυτό επίσης προϋποθέτει πως έχετε ήδη φροντίσει για την ύπαρξη των κατάλληλων συνθηκών για την αποτελεσματικότητα της αγωγής που πρόκειται να χρησιμοποιήσετε.

Οπότε θα πρέπει να απομακρύνετε τον ενεργό άνθρακα από τα φίλτρα εάν πρέπει. Αυξήστε τον αερισμό εάν συνιστάται (θα έλεγα να αυξήσετε την παροχή του αέρα ούτως ή άλλως, εκτός και αν συνιστάται διαφορετικά). Αυξήστε την θερμοκρασία εάν χρειάζεται. Μην προσθέτετε αποχλωριωτικά εάν αναφέρεται στις οδηγίες. Καλύτερα να κάνετε μια μεγάλη μερική αλλαγή νερού πριν χορηγήσετε τη θεραπευτική αγωγή (για να απομακρύνετε όση περισσότερη ποσότητα conditioner γίνεται). Δώστε μεγάλη προσοχή στα «ψιλά γράμματα» των οδηγιών.

Για κάποιες θεραπείες θα πρέπει να απομακρύνετε τα υλικά απορρόφησης της αμμωνίας από τα φίλτρα και το αλάτι από το νερό του ενυδρείου σας. Κάποιες φαρμακευτικές ουσίες μπορεί να επηρεάσουν τις παραμέτρους του νερού, οπότε θα πρέπει να δουλέψετε για να εξισορροπηθούν αυτά. Εξεπλάγην αρκετά κάποτε όταν χρησιμοποίησα ένα προϊόν που απελευθερώνει υπεροξείδιο, αφού χαμήλωσε το pH ενός ενυδρείου μου από 8,4 στο 7,0 μέσα σε μια ώρα.

Κρατήστε τα φώτα σβηστά για όλη την πορεία της θεραπείας, εάν η ουσία που χρησιμοποιείτε είναι φωτοευαίσθητη (πχ τετρακυκλίνη). Εάν στο ενυδρείο σας φτάνει, έμμεσα ή άμεσα, ηλιακό φως σκεπάστε το με μια πετσέτα ή μία κουβέρτα. Ακολουθήστε όλους αυτούς τους «κανόνες». Εάν δεν ακολουθήσετε αυτές τις διαδικασίες, τότε σίγουρα κάνετε θεραπεία με μικρότερη δόση της ουσίας. Αυτό αυτόματα σημαίνει ότι η δραστική συγκέντρωση της ουσίας στο νερό του ενυδρείου σας είναι χαμηλότερη από την θανατηφόρα προτεινόμενη δοσολογία για το συγκεκριμένο παθογόνο μικροοργανισμό που θέλετε να καταπολεμήσετε, ή η διάρκεια της έκθεσης του παθογόνου στην φαρμακευτική ουσία είναι μικρότερη από την μικρότερη απαραίτητη διάρκεια που θα σας εξασφαλίσει την καταπολέμηση του παθογόνου. Και στις δύο παραπάνω περιπτώσεις έχετε, ή θα αποκτήσετε ένα αρκετά σοβαρό πρόβλημα. Το ίδιο θα συμβεί όταν υπολογίζετε τον όγκο νερού του ενυδρείου σας. Αντί να προσπαθείτε να μετρήσετε πόσος ακριβώς είναι ο όγκος που καταλαμβάνουν οι πέτρες, απλά αγνοήστε τις πέτρες σαν  να μην υπήρχαν καθόλου και πιστέψτε, με είναι προτιμότερο να χρησιμοποιήσετε την ίδια συγκέντρωση της ουσίας που θα χρησιμοποιούσατε εάν δεν υπήρχαν διόλου πέτρες στο ενυδρείο. Αυτό είναι υπερδοσολογία. Θεωρώ τώρα ότι αντιστρέφοντας το παραπάνω μπορείτε να καθορίσετε εύκολα τι ακριβώς σημαίνει υποδοσολογία.

Σε κάποιες περιπτώσεις, η αγωγή χρειάζεται επανάληψη μέσα στο ίδιο 24ωρο. Εάν για κάποιους λόγους ξεχάσατε μία δόση και τη θυμηθήκατε μόνο την επομένη ημέρα, τότε δυστυχώς επίσης χορηγήσατε μικρότερη δόση.

Και θα πείτε: «Ε ναι, χορήγησα μικρότερη δόση. Και τι έγινε;» Ας δούμε λοιπόν τι γίνεται σε αυτήν την περίπτωση…

Οι  μικροοργανισμοί που προκαλούν κάποιες ασθένειες έχουν – μερικές φορές - διάρκεια ζωής (αναπαραγωγικό κύκλο αν προτιμάτε)  που κρατάει μία εβδομάδα ή και περισσότερο και αυτό πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν. Σε κάποιες περιπτώσεις οι μικροοργανισμοί είναι ευάλωτοι σε φάρμακα μόνο κατά τη διάρκεια ενός συγκεκριμένου σταδίου της ζωής τους, ενώ είναι ανθεκτικότατοι σε κάποιο άλλο ή και σε όλα τα υπόλοιπα στάδια (πχ δημιουργία ανθεκτικών προστατευτικών κύστεων των βακτηριδιακών σπορίων).

Η άμεση συνέπεια αυτού του γεγονότος είναι το ότι όταν προσπαθείτε να εξαλείψετε κάποιο παθογόνο θα πρέπει μέσα στο νερό του ενυδρείου σας να υπάρχει – καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας – η συνιστώμενη απαραίτητη συγκέντρωση της δραστικής ουσίας που θα πρέπει να κρατάει χρονικά περισσότερο από ότι κρατάει ο κύκλος ζωής του μικροοργανισμού. Με αυτόν τον τρόπο, όποια στιγμή από μια κύστη απελευθερωθεί η ελεύθερη μορφή του παθογόνου (η οποία είναι και ευάλωτη στην αγωγή), αυτή η μορφή αυτόματα θα εξολοθρευτεί από το φάρμακο. Εάν η αλυσίδα της ζωής του παθογόνου σπάσει σε αυτό το σημείο, δεν θα υπάρξει η δημιουργία άλλων κύστεων και το παθογόνο σίγουρα θα εξαλειφθεί. Εάν χορηγήσετε λοιπόν μικρότερη από την ικανή συγκέντρωση της ουσίας σε οποιοδήποτε στάδιο, όλες οι ελεύθερες μορφές του μικροοργανισμού που υπάρχουν εκείνη τη στιγμή στο νερό, μοιραία θα ολοκληρώσουν τον κύκλο τους, θα προσβάλλουν τα ψάρια και φυσικά θα δημιουργήσουν και άλλες κύστες (δηλαδή την ανθεκτική μορφή του παθογόνου μικροοργανισμού). Έχετε μάλιστα κατά νου ότι όλα αυτά γίνονται αρκετά γρήγορα. Το αποτέλεσμα θα είναι πως μετά το τέλος της αγωγής, η ασθένεια θα παραμένει στο ενυδρείο ακόμη.

Με τους μύκητες και τα βακτηρίδια τα πράγματα είναι πολύ πιο σοβαρά. Αρχικά ας πούμε πως τα βακτηρίδια και οι μύκητες είναι μονοκύτταροι οργανισμοί και αντιπροσωπεύουν πολύ πιστά ό,τι μάθαμε στο σχολείο περί του κυττάρου. Οι περισσότερες θεραπείες (μυκητιοκτόνα ή βακτηριδιοκτόνα), εφ’ όσον γίνουν σωστά, θα σκοτώσουν και μύκητες και βακτηρίδια και δεν θα τα καταστήσουν απλά αδρανή (μυκητιοστατική ή βακτηριδιοαστατική δράση). Ας έχετε στο μυαλό σας ότι αυτό που πραγματικά θέλετε είναι να τα ΣΚΟΤΩΣΕΤΕ. Εάν χρησιμοποιήσετε μικρότερη δόση, η βακτηριδιοκτόνος δράση της ουσίας που χρησιμοποιείται γίνεται αυτομάτως βακτηριδιοστατική και εν συνεχεία όλο και λιγότερο βακτηριδιοστατική. Εδώ εντοπίζεται το πρόβλημα. Σε κάποιο χρονικό σημείο η συγκέντρωση της δραστικής ουσίας μέσα στο νερό θα βρεθεί σε τέτοιο επίπεδο ώστε να εξολοθρευτούν μόνο τα ευάλωτα ή τα ταλαιπωρημένα βακτηρίδια. Κάθε βακτηρίδιο με ελαφρά μεγαλύτερη αντοχή στην ουσία θα επιζήσει και θα αναπαραχθεί. Αυτή είναι μόνο η αρχή μίας μεγάλης και επίπονης ιστορίας.

Τα βακτηρίδια (εάν έχουν τις κατάλληλες συνθήκες) αναπαράγονται με πρωτοφανείς ρυθμούς και οι πληθυσμοί τους μπορούν να αυξηθούν σε τεράστιους αριθμούς σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Λέγεται πως μόνο η έλλειψη ζωτικού χώρου και θρεπτικών συστατικών μπορεί να «φρενάρει» τους ρυθμούς της αύξησή τους. Κάποια είδη βακτηριδίων μπορούν να έχουν μίτωση (αναπαραγωγικό διαχωρισμό) κάθε δέκα μόνο λεπτά. Για σκεφτείτε το αυτό ένα λεπτό!! Με τέτοιους ρυθμούς, ένας και μόνο μικροοργανισμός θα παρέξει 4,7 τρισεκατομμύρια τρισεκατομμυρίων νέα βακτηρίδια μέσα σε ένα 24ωρο (αυτό μεταφράζεται με το 4,7 ακολουθούμενο από τριάντα μηδενικά). Και βέβαια στο νερό ενός προσβεβλημένου ενυδρείου δεν υπάρχει μόνο ένα βακτηρίδιο!! Βέβαια πολλά από αυτά θα πεθάνουν ή θα λιμοκτονήσουν, αλλά φαντάζομαι αντιλαμβάνεστε τι θέλω να πω. Υπάρχει όμως και χειρότερο στάδιο από αυτό. Τα βακτηρίδια αυτά δεν είναι αυτά ακριβώς που προσέβαλλαν κατ’ αρχήν τα ψάρια σας, αλλά είναι βακτηρίδια που επέζησαν της θεραπείας με χαμηλότερη από την απαραίτητη συγκέντρωση της ουσίας, οπότε είναι και ανθεκτικά στο φάρμακο που χρησιμοποιήσατε και συνεχίζετε να χρησιμοποιείτε. Έτσι έχετε αποκτήσει έναν πληθυσμό βακτηριδίων που παρουσιάζουν μία καινούργια παραλλαγή του αρχικού παθογόνου με κάποια ελαφριά αντοχή στην ουσία που χρησιμοποιήσατε. Ανάμεσά τους, κάποια από τα παθογόνα άτομα θα είναι ανθεκτικά ακόμη και στην απαιτούμενη αρχικά συγκέντρωση. Έγινα κατανοητός τώρα;

Τα βακτηρίδια, όπως τα ψάρια σας, αλλά και κάθε ζωντανός οργανισμός προσπαθούν να προσαρμοστούν στις συνθήκες του περιβάλλοντός τους. Το πλεονέκτημα που διαθέτουν τα βακτηρίδια σε σχέση με άλλους ζωντανούς οργανισμούς είναι η μικρή διάρκεια ζωής τους, πράγμα που επιτρέπει στο γονιδίωμά τους να αναδιατάσσεται πολύ γοργά και να παράγει μεγάλους πληθυσμούς, που διαθέτουν όμως και καινούργιες ιδιότητες, σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος που τα βακτηρίδια, οι μύκητες και οι ιοί επέζησαν όλα αυτά τα δισεκατομμύρια χρόνια. Προσαρμόζονται δηλαδή, εύκολα, γρήγορα και αποτελεσματικά. Τόσο αποτελεσματικά μάλιστα που σήμερα αποτελούν απειλή για το ανθρώπινο είδος. Στην πραγματικότητα εμείς οι άνθρωποι υποφέρουμε από αυτήν την προσαρμοστικότητά τους και την ικανότητα μετάλλαξής τους. Αυτή μάλιστα είναι και η αιτία που δεν διαθέτουμε κανένα αντιβιοτικό για τα ανθεκτικά στελέχη του βακτηριδίου του Εντερόκοκκου, για να δώσω και ένα παράδειγμα επ’ αυτού. Κάποιοι μάλιστα ισχυρίζονται πως ο άνθρωπος μάχεται έναν ήδη χαμένο πόλεμο ενάντια στα παθογόνα. Και αυτό είναι πράγματι αλήθεια, αλλά δεν χρειάζεται να το υποστείτε στο ενυδρείο σας. Και θα ρωτήσετε: «υπάρχει άραγε λύση γι’ αυτό το πρόβλημα;». Ευτυχώς υπάρχει. Σκοτώστε τα επί τόπου.

Αυτό είναι ευκολότερο να ειπωθεί από το να γίνει, εκτός και καταλάβετε και ακολουθήσετε τις οδηγίες που υπογραμμίζω σε αυτό το άρθρο. Το να σκοτώσετε κάποιους οργανισμούς επί τόπου χρειάζονται δύο προϋποθέσεις και πρέπει να ικανοποιούνται ταυτόχρονα και οι δυο. Πρώτον: σιγουρευτείτε ότι οι συγκεντρώσεις κάθε φαρμακευτικής αγωγής που επιλέγετε να χρησιμοποιήσετε είναι οπωσδήποτε μεγαλύτερες από την προτεινόμενη θανατηφόρα δόση και Δεύτερον: σιγουρευτείτε ότι η σωστή συγκέντρωση είναι παρούσα στο νερό του ενυδρείου σας για όσο διάστημα χρειάζεται για να σκοτώσει όλους τους παθογόνους μικροοργανισμούς και ακόμη για λίγο περισσότερο από αυτό το διάστημα.

Μερικές φορές, όταν δεν είστε απολύτως σίγουροι για το ύψος της συγκέντρωσης και για τι χρόνο της αγωγής, υπερβάλλετε ελαφρά στη δοσολογία (20% είναι αρκετά καλά) και μην ξεχνάτε καμία δόση. Χορηγήστε την δραστική ουσία μία ημέρα παραπάνω από τη συνιστώμενη. Ποτέ μην σταματάτε την αγωγή στη μέση, ακόμα και αν τα συμπτώματα της ασθένειας έχουν πάψει. Ποτέ! Αυτό είναι το πλέον συνηθισμένο λάθος. Το να σταματήσετε μια αγωγή στα μισά σημαίνει πως δίνετε την ευκαιρία στα εναπομείναντα ανθεκτικά, αλλά σχεδόν εξαντλημένα βακτηρίδια, να συνέλθουν και να πολλαπλασιαστούν, χωρίς να χρειάζεται να ανταγωνιστούν άλλα βακτηρίδια για την πρόσληψη αναγκαίων θρεπτικών συστατικών, αφού έχετε ήδη σκοτώσει αρκετά από αυτά, που σε αντίθετη περίπτωση, θα είχαν ανταγωνιστική δράση. Θα γίνουν λοιπόν τρισευτυχισμένα με αυτό το απροσδόκητο δώρο και αυτομάτως θα το εκμεταλλευτούν πλήρως.

Η αποστείρωση με υπεριώδη ακτινοβολία (U.V.), παρ’ όλο που δεν είναι θεραπευτική προσθήκη νοείται ως τέτοια. Οι ίδιες αρχές εφαρμόζονται και σε αυτήν. Μόνο που εδώ πρέπει να αντικαταστήσουμε τον όρο «συγκέντρωση ουσίας» με τον όρο «ένταση της υπεριώδους ακτινοβολίας», αλλά τα υπόλοιπα παραμένουν ουσιαστικά τα ίδια. Οι λάμπες U.V. μπορούν να σκοτώσουν το 99% των μικροοργανισμών, αρκεί η κυκλοφορία του νερού μέσα από τη λάμπα να είναι κάτω από μία καθορισμένη ταχύτητα (χρόνος έκθεσης) και η λάμπα να μην είναι εξασθενημένη (μικρότερη ένταση της ακτινοβολίας = μικρότερη συγκέντρωση). Και στην περίπτωση της χρήσης U.V. είναι απαραίτητη η υπερδοσολογία. Χρησιμοποιήστε «δυνατές» λάμπες που θα εγγυηθούν τον κατά 99% βαθμό εξολόθρευσης στο πρώτο κιόλας πέρασμα του νερού από τη λάμπα με συχνότητα κυκλοφορίας του νερού μεγαλύτερης από αυτή που το φίλτρο σας μπορεί να πετύχει. Καθαρίζετε συχνά τη λάμπα. Αλλάζετε τις λάμπες μετά από χρήση τους έξι έως οκτώ μηνών. Το να χρησιμοποιείτε μια λάμπα μετά από τη χρονική στιγμή που κανονικά θα έπρεπε την έχετε αλλάξει είναι σαν να χρησιμοποιείτε ληγμένα φάρμακα. Μην αφήνετε τη λάμπα να λειτουργεί συνεχώς, αλλά μόνο όταν πραγματικά τη χρειάζεστε. Να θυμάστε ότι τα πρωτόζωα χρειάζονται μεγαλύτερες ακτινοβολίες για να εξολοθρευτούν.

Όλες αυτές οι υποσημειώσεις προέρχονται αφ’ ενός από την προσωπική εμπειρία που διαθέτω, αφ’ ετέρου δε, από το θεωρητικό μου υπόβαθρο και είμαι σίγουρος πως μπορούν να σώσουν αρκετές υπάρξεις που κολυμπούν. Όταν χορηγώ θεραπευτική αγωγή σε ένα άσχημα προσβεβλημένο ψάρι κάνω υπεροσολόγηση και το όριο είναι ως τον ουρανό (σε πολύ άσχημες και χωρίς ελπίδα ανάνηψης περιπτώσεις ανεβάζω ως και 1000% της κανονικής δόσης). Πάντα ξεκινάω με μια αρχική υψηλή δόση και εν συνεχεία χρησιμοποιώ χαμηλότερες (πάντα όμως υψηλότερες από τις συστεινόμενες). Ένας άλλος λόγος για υπερδόσεις είναι πως στην περίπτωση ενός εσωτερικά προσβεβλημένου ψαριού, το οποίο δεν τρώει συν τοις άλλοις, η συγκέντρωση της δραστικής ουσίας στο νερό δεν έχει καμιά σχέση με τη συγκέντρωση της ίδιας ουσίας στα προσβεβλημένα εσωτερικά του όργανα.

Εάν το ψάρι προσλαμβάνει τροφή, ή τροφή απορροφά την θεραπευτική ουσία (εάν μουλιάσει μέσα σε ένα διάλυμα της ουσίας πριν) και εν συνεχεία θα απελευθερωθεί μέσα στο σώμα του ψαριού. Τότε μία αύξηση της συγκέντρωσης της ουσίας κατά περίπου 20%, είναι μάλλον αρκετή. Αντίθετα εάν το ψάρι δεν προσλαμβάνει τροφή , η ποσότητα της θεραπευτικής ουσίας που τελικά εισέρχεται στο εσωτερικό του σώματός του είναι πάρα πολύ μικρότερη και φυσικά – τις περισσότερες φορές – αναποτελεσματική. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ακόμη μεγαλύτερη υπερδόση είναι αναγκαία. Εάν υποπτευθώ ότι το παθογόνο υφίσταται και στο κυρίως ενυδρείο χορηγώ φάρμακα και σε αυτό (αλλά στην συνιστώμενη δόση). Αυτό το κάνω επειδή τα παθογόνα στο κυρίως ενυδρείο βρίσκονται σε μικρότερους πληθυσμούς και η δράση τους είναι υποδεέστερη, οπότε η χορήγηση κανονικής δόσης είναι συνήθως αποτελεσματική. Δεν συνιστώ βέβαια να κάνετε χονδροειδείς υπερβολές. Συνιστώ να σκέφτεστε και να πράττεται ανάλογα.

 Η αλήθεια είναι πως έχω χάσει κάποια ψάρια. Αυτό που δεν μπορώ να ξέρω πάντως είναι εάν τα σκότωσε το παθογόνο ή η υπερβολική δόση που χρησιμοποίησα. Σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις τα πράγματα είχαν τόσο ραγδαία εξέλιξη, ώστε δεν μπορούσα να κάνω και πολλά πράγματα. Αλλά από την άλλη πλευρά έχω σώσει ψάρια που θεωρούνταν σίγουρα «καμένα χαρτιά», μεταξύ των οποίων αρκετές περιπτώσεις προσβολής από Malawi bloat. Εφ’ όσον, στατιστικά, έχω σώσει περισσότερα (μάλιστα αρκετά περισσότερα) ψάρια από όσα έχω χάσει, καλύτερα να ακολουθήσετε τα βήματα που σας συμβουλεύω. Ένα άλλο πράγμα που θα πρέπει να λαμβάνετε υπ’ όψιν σας είναι και το ότι θα πρέπει να αποφεύγετε να χρησιμοποιείτε την ίδια δραστική ουσία πολύ συχνά. Καλύτερα να εναλλάσσετε τις θεραπευτικές αγωγές.

Κάνοντας έτσι σιγουρεύετε το ότι οι μικροοργανισμοί, ακόμη και αν ανέπτυξαν ανθεκτικότητα σε μία θεραπεία (πράγμα βέβαια που δεν θα συμβεί εάν ακολουθήσετε τις συμβουλές μου) θα εξολοθρευτούν από την δεύτερη θεραπεία που θα χρησιμοποιήσετε, μιας και θα τους είναι «άγνωστη» και επιπροσθέτως πολύ αποτελεσματική. Ψάξτε στη βιβλιογραφία. Σε πολλές περιπτώσεις ένα παθογόνο είναι ευάλωτο σε περισσότερες από μία δραστικές ουσίες, οπότε μπορείτε να έχετε εναλλακτικές λύσεις. Για παράδειγμα όταν έχω να κάνω με προσβολή από Malawi bloat, ξεκινάω πάντα με τη χορήγηση μινοκυκλίνης (φυσικά αφαιρώ τα αδιάλυτα έκδοχα πρώτα!!) και εν συνεχεία, μετά τις πρώτες δύο δόσεις (η τρίτη επανάληψη μπορεί να είναι θανατηφόρα, όπως υπογραμμίζει ο Dr. Loiselle, και πιστέψτε το συνήθως έτσι είναι), αλλάζω σε χορήγηση τετρακυκλίνης σε χαμηλότερη δόση.

Μία σχεδόν ολοκληρωτική αλλαγή νερού (πάνω από το 90% του συνολικού όγκου) πραγματοποιείτε ανάμεσα στις δύο δόσεις. Ψάξτε για άλλα αντιβιοτικά που δεν δημιουργούν ανθεκτικά στελέχη. Για παράδειγμα το nitrofurantoin (ένα κλασσικό αντιβιοτικό) έχει ένα πολύ στενό φάσμα αντιβιοτικής δράσης, αλλά δεν δημιουργεί ανθεκτικά στελέχη. Θα πρέπει να προτιμάτε αντιβιοτικά παλαιότερης γενιάς. Τα τελευταίας γενιάς θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν εφ’ όσον οι παλιές δραστικές ουσίες αποτύχουν.

Τελικά υπάρχει ένα ακόμη πράγμα. Εγώ συνηθίζω να το αποκαλώ «ο χρυσός κανόνας» : χρησιμοποιείτε φάρμακα στα ενυδρεία σας μόνο όταν και εφ’ όσον υπάρχει πραγματική ανάγκη και όχι συνεχώς. Η χορήγηση φαρμάκων θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως έσχατη πράξη, πριν την σίγουρη απώλεια. Ο Ιπποκράτης, ο πατέρας της ιατρικής, συνήθιζε να δηλώνει πως «η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη». Αυτό είναι αλήθεια. Γνωρίζω ακουαρίστες που έχουν στο σπίτι τους οποιοδήποτε φάρμακο βάζει ο νους σας και σπεύδουν να τα χρησιμοποιήσουν αμέσως μετά την εμφάνιση οποιουδήποτε συμπτώματος. Θα με εξέπληττε πολύ το γεγονός εάν τα ενυδρεία τους ήταν ελεύθερα θεραπειών για περισσότερες από σαράντα ημέρες το χρόνο. Τα πράγματα θα ήταν απλούστερα εάν διέθεταν λίγο από τον χρόνο τους για να φροντίσουν την ποιότητα του νερού (εάν το φίλτρο σας σταματήσει για καμιά εβδομάδα να δουλεύει δεν χρειάζεται να είστε μεγαλοφυΐα για να καταλάβετε ότι είναι πολύ πιθανό να εμφανιστεί κάποια ασθένεια), να ταΐζουν με σωστές τροφές (μην χρησιμοποιείτε tubifex και ζωντανά ψάρια για να ταΐζετε τα ψάρια σας), να παρατηρούν τα ψάρια τους καλύτερα (απομακρύνετε από το κυρίως ενυδρείο σας τα ψάρια που είναι πληγωμένα ή ενοχλούνται σοβαρά από άλλα ψάρια εγκαίρως), να διαλέγουν με προσοχή τους κατοίκους ενός κοινωνικού ενυδρείου, από την αρχή (αποφεύγετε έτσι τους τσακωμούς και τα πληγωμένα ψάρια) και εν τέλει να διέθεταν λίγο χρόνο για το διάβασμα ενός βιβλίου σχετικά με διατήρηση ψαριών στην αιχμαλωσία (ή ακόμη καλύτερα πολλά βιβλία). Τις περισσότερες φορές το ανοσοποιητικό σύστημα των ψαριών, αντιδρά και εξουδετερώνει από μόνο του τα παθογόνα. Σε αυτήν την περίπτωση θα είστε διπλά κερδισμένοι, αφού και θα ξεφορτωθείτε το παθογόνο αλλά ΚΑΙ θα έχετε ψάρια με ισχυροποιημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Εάν για παράδειγμα, διαπιστώσετε την ύπαρξη λευκών στιγμάτων επάνω σε ένα ψάρι, παρατηρήστε το για μία ολόκληρη ημέρα. Εάν ο αριθμός τους μειωθεί ή εξαφανιστούν τελείως όπως εμφανίστηκαν, δεν χρειάζεται να φορτώσετε με φάρμακα το ενυδρείο σας.

Για να συμπυκνώσω τον «χρυσό κανόνα» σε τέσσερις λέξεις θα έλεγα : Χρησιμοποιείτε φάρμακα με ΦΕΙΔΩ! Εάν θέλω να παίξω με τις λέξεις για να δώσω ένα motto εύκολo να απομνημονεύσει κανείς θα έλεγα «το Περισσότερο είναι καλύτερο από το Λιγότερο, αλλά το Καθόλου είναι το Άριστο όλων»

Πιστεύω ακράδαντα πως ένα άρθρο, όσο και καλογραμμένο να είναι, πάντα μπορεί να βελτιωθεί. Ο Mr.  Fish, ένας φίλος χομπίστας με μεγάλη εμπειρία στην διατήρηση και αναπαραγωγή ψαριών στην αιχμαλωσία, έκανε κάποια σχόλια, που τα προσέθεσα στο κυρίως άρθρο. Τα σχόλιά του τα παραθέτω στη συνέχεια, όπως ακριβώς τα έλαβα.

"Βρήκα το άρθρο σου και το μελέτησα διεξοδικά. Είναι πολύ καλογραμμένο και συμφωνώ απόλυτα με όλες τις προτάσεις σου με μία και μόνη εξαίρεση.

Θεωρώ πως όταν διαπιστωθεί ότι ένα ψάρι είναι «άρρωστο» ή «προσβεβλημένο» θα πρέπει να απομονωθεί σε ένα ενυδρείο-νοσοκομείο. Δεν βλάπτει μάλιστα εάν αυτό το ενυδρείο φέρει και έναν ευδιάκριτο κόκκινο σταυρό επάνω του. Ο λόγος που ισχυρίζομαι κάτι τέτοιο είναι πως ένα τέτοιο ψάρι έχει εξασθενίσει λόγω ατυχών συγκυριών, όπως για παράδειγμα από δαγκωματιές άλλων ψαριών, ή λόγω του ότι μπορεί να ήταν ο καινουργιοφερμένος κάτοικος σε ένα ενυδρείο με μία ήδη εγκαθιδρυμένη κοινωνία.

Εάν τα άλλα ψάρια αντιληφθούν την αδυναμία του θα εξακολουθήσουν να το ενοχλούν κατευθύνοντας επάνω του όλη τους την επιθετικότητα, με αποτέλεσμα να το κάνουν ακόμη πιο αδύναμο. Απομονώνοντάς το του δίνετε τουλάχιστον την ευκαιρία να εξοικονομήσει κάμποση από την ενέργεια που θα ήταν αναγκασμένο να σπαταλάει για να προστατέψει τον εαυτό του και να χρησιμοποιήσει αυτήν την ενέργεια για να αυτοθεραπευτεί.

Τα άλλα ψάρια του ενυδρείου, αν και εκτεθειμένα στο ίδιο «παθογόνο» διατηρούν το δυναμικό τους για να καταπολεμήσουν το πρόβλημα, χρησιμοποιώντας της φυσικές τους ικανότητες.

Πιστεύω πραγματικά ότι τα περισσότερα ενυδρεία μέσα τους έχουν τα κοινά παθογόνα «κρύου τύπου» σε μόνιμη βάση και μόνο όταν ένας στρεσσογόνος παράγοντας επιδράσει, το φυσικό ανοσοποιητικό τους σύστημα γίνεται ανίκανο να τα προστατέψει από τις κοινές ασθένειες.

Εξήγησες τις διαδικασίες των θεραπευτικών αγωγών με μεγάλη σαφήνεια και θα έπρεπε να είσαι υπερήφανος που είσαι σε θέση να μοιράζεσαι τέτοιου είδους γνώσεις με την ακουαρίστικη κοινότητα, αφού μπορεί να βοηθήσει όσους πιθανόν δεν είχαν μέχρι τώρα καταλάβει αυτές τις τεχνικές θεραπείας. Ξέρω ότι έδωσες μία καινούργια ερμηνεία σε αυτά που ήδη είχα στο μυαλό μου, αλλά πραγματικά δεν τα σκεφτόμουνα".

Αυτό το άρθρο είναι πνευματική ιδιοκτησία του περιοδικού Tropical Fish Hobbyist. Απαγορεύεται η αναδημοσίευσή ή η αντιγραφή μέρους του, χωρίς την έγκριση του συγγραφέα.

Η επιμέλεια του Ελληνικού MCH γίνεται εξ' ολοκλήρου από τον Ανδρέα Ηλιόπουλο, στον οποίο οφείλεται άλλωστε και η ύπαρξη της ελληνικής έκδοσης.

Back ] Up ] Next ]

Site Search 

Contact us

       

Malawi Cichlid Homepage © 1999-2006. All rights reserved.