HOME

GEORGE RECLOS

FRANK PANIS

FRANCESCO ZEZZA

PATRICIA SPINELLI

ARTICLES

FISH INDEX

PROFESSIONALS

PHOTO GALLERY

LINKS

BOOK REVIEW

AWARDS

MARINE TANK

DISCOVER MEDITERRANEAN

SIDE EFFECTS

HOBBYIST'S GALLERY

MACRO & NATURE PHOTOGRAPHY

DISASTERS WITH DAVE

MCH-DUTCH

MCH PO POLSKU

ARTYKU£Y

ΑΡΧΙΚΗ

ΑΡΘΡΑ

ΕΙΔΗ ΨΑΡΙΩΝ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΒΡΑΒΕΙΑ

 

 

 

Η πραγματική αξία ενός «Υβριδίου»

Ένα άρθρο της Simona Santini

Μία μικρή εισαγωγή από την συγγραφέα:

Ονομάζομαι Simona Santini, είμαι 31 ετών και είμαι βιολόγος, διατηρώ ψάρια στην αιχμαλωσία, κάνω δε και καταδύσεις. Τα πάντα στη ζωή μου, όπως διαπιστώνετε άλλωστε και εσείς, σχετίζονται με τα ψάρια, μελέτη, παρατήρηση, διατήρηση και αναπαραγωγή τους. Ζω στην Πίζα της Ιταλίας και προς το παρόν ασχολούμαι με το πεδίο της έρευνας στο Πανεπιστήμιο. Το πιο κρυφό μου όνειρο είναι να κάνω καταδύσεις στην λίμνη Tanganyika, αλλά προς το παρόν αυτό είναι ανέφικτο. Μεταξύ των ειδών κιχλίδων που διατηρώ αυτό το διάστημα είναι τα:

Cyphotilapia frontosa "Kasanga", Julidochromis regani "Kipili", Tropheus sp. black "Ikola", Tropheus sp. red "Chilanga", Eretmodus cyanostictus "Zambia", Cyprichromis sp. Jumbo "Kitumba".

Γράφω αυτά τα σχόλια για τα υβρίδια, μόνο και μόνο για να καταδείξω ότι η εξέλιξη των ειδών, πιθανώς αποτελεί το σπουδαιότερο θέμα που έχει σχέση με τη βιολογία των ψαριών και επίσης ότι όταν οι άνθρωποι νομίζουν ότι «βελτιώνουν» ένα είδος, είναι αν μη τι άλλο υπερόπτες …

Ο τίτλος μπορεί να μοιάζει παράξενος. Και θα αναρωτηθεί κανείς: «μα καλά προσπαθούν τώρα να μας πείσουν ότι τα υβρίδια έχουν κάποια (πραγματική) αξία;».

Ενοχλούσαμε και ενοχλούμασταν, μήνες τώρα, στην προσπάθειά μας να αγοράσουμε/πουλήσουμε ένα ψάρι στην ετήσια δημοπρασία (ρωτώντας συνεχώς ή ερωτώμενοι: «είναι καθαρόαιμο;» «είστε σίγουρος πως δεν πρόκειται για κάποιο υβρίδιο μεταξύ της ποικιλίας της Tanzania και αυτής της Zambia;!;!», κλπ). Ησυχάστε. Όλα είναι ξεκάθαρα και γι’ αυτό έβαλα τη λέξη «Υβρίδιο» σε εισαγωγικά. Πρέπει να σας ξεκαθαρίσω την άποψή μου. Τα υδρίδια θα πρέπει να αποφεύγονται από κάθε ακουαρίστα. Τελεία και παύλα! Δεν έχουν καμιά αξία και κάθε σοβαρός ακουαρίστας που διατηρεί κιχλίδες στην αιχμαλωσία θα πρέπει να τα αποφεύγει. Και για να τεκμηριώσω ότι ισχυρίζομαι εδώ, αυτοί είναι οι λόγοι που υποστηρίζω κάτι τέτοιο:

Παλαιότερα (όχι και πολύ παλαιότερα βέβαια!), η αρχή κάθε είδους καθοριζόταν από το ότι βασίζονταν στην δυνατότητα των ατόμων του αντιθέτου φύλου να ζευγαρώσουν και να γεννήσουν γόνιμους απογόνους. Κάποτε λέγαμε: «εάν οι απόγονοί τους δεν είναι παραγωγικά άτομα, οι γονείς προέρχονται από διαφορετικά είδη». Αλλά τι συμβαίνει εάν οι απόγονοι αυτοί καταφέρουν να ζευγαρώσουν και να παράγουν; Σε ένα ενυδρείο μου διατηρώ το αποτέλεσμα από αυτό που πίστευα πως ήταν το αποτέλεσμα ενός «κανονικού» ζευγαρώματος μεταξύ ενός αρσενικού και ενός θηλυκού μαύρου Altolamprologus calvus.

Λοιπόν, … αυτά τα ψάρια ζευγάρωσαν σε ένα «κοινωνικό» ενυδρείο, που εκτός των άλλων στέγαζε και πέντε Neolamrologus caudopunctatus. Τα ιχθύδια που παρήχθησαν έμοιαζαν με Α. calvus, αλλά καθώς μεγάλωναν άρχισαν να μοιάζουν σαν N. caudopunctatus, ή ακόμη καλύτερα μοιάζουν σαν κάτι μεταξύ των δύο αυτών ειδών: ενώ το σουλούπι τους μοιάζει με αυτό των N. caudopunctatus, το στόμα τους μοιάζει με το στόμα των Α. calvus, τα χρώματα μοιάζουν με τα χρώματα των Α. calvus, αλλά τα πτερύγια μοιάζουν με τα πτερύγια των N. caudopunctatus.

Ακόμη δεν μπορώ να καταλάβω πώς συνέβη αυτό, μίας και το αρσενικό Α. calvus ήταν γόνιμο [Σ.Τ.Μ. ώριμο] και πραγματικά πολύ «ενεργητικό» κατά τη διάρκεια του ζευγαρώματος. Αυτό που πιθανώς έγινε ήταν το ότι το αρσενικό N. caudopunctatus, αποφάσισε, και ενώ ήταν σε εξέλιξη το ζευγάρωμα των Α. calvus, να «καταβρέξει» με λίγο από το σπέρμα του και δυστυχώς να χαραμίσει ένα, κατά τα άλλα τέλειο, ζευγάρωμα. Οπότε τι απαντάει κανείς στην ερώτηση « μα ανήκουν τα Α. calvus και τα N. caudopunctatus στο ίδιο είδος;». Εάν η απάντησή σας σ’ αυτήν την ερώτηση είναι «ΟΧΙ», όπως άλλωστε ΕΛΠΙΖΩ, τότε πώς διάβολο κατάφεραν να ζευγαρώσουν μεταξύ τους;

Ο παλαιότερος λοιπόν ορισμός για τα «είδη» δεν ισχύει πλέον. Υπάρχουν αρκετές πιθανότητες να μην είναι γόνιμοι οι απόγονοι αυτού του ζευγαρώματος και αυτό είναι και η τελευταία μου ελπίδα, αφού δεν μου πάει καρδιά να τα καταστρέψω. Κάτι που σίγουρα ΔΕΝ χρειάζομαι είναι απόγονοι αυτών των ψαριών. Τελεία και παύλα! Αλλά η αρχική ερώτηση παραμένει: Πώς είναι δυνατόν δύο τόσο θεμελιωδώς διαφορετικά είδη να υβριδίσουν;

Η απάντηση σχετίζεται με το γεγονός πως αυτά τα δύο είδη κιχλίδων είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, «νεαρά» είδη. Η λίμνη Tanganyika, από όπου και προέρχονται αυτά τα δύο είδη, είναι επίσης νεαρή – από γεωλογικής απόψεως – και είναι το αποτέλεσμα των κινήσεων του φλοιού του πλανήτη, πριν από περίπου 12 εκατομμύρια χρόνια. Σκεφτείτε πως το ανθρώπινο είδος διαχωρίστηκε πλήρως από τις «μαϊμούδες», μόλις πριν 2 εκατομμύρια χρόνια. Τα περισσότερα από τα θηλαστικά, όμως, άρχισαν να ακολουθούν διαφορετικά μονοπάτια εξέλιξης μεταξύ 65 και 10 εκατομμυρίων χρόνων πριν. Συμπερασματικά η λίμνη είναι πολύ νέα ηλικιακά και συνεπώς τα είδη που την κατοικούν ακόμη νεότερα.

Δύο πραγματικά «νεαρότατα» είδη που, ακόμη και αν οι φαινοτυπικές διαφορές τους είναι τόσο μεγάλες, έχουν πολύ λίγες μόνο γενετικές διαφορές. Τα γονίδια είναι ακόμη πολύ παρόμοια στα κύτταρα αυτών των δύο ζώων. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την πιθανότητα υβριδισμού τους.

Το ότι δύο διαφορετικά μεταξύ τους είδη δεν υβριδίζουν, είναι ένα σχετικά τυχαίο γεγονός που άπτεται με ένα σωρό μικροσκοπικών, ασήμαντων, άνευ ουσίας διαφορών, κρυμμένων μέσα στα γονίδιά τους, ακόμη και αν αυτά τα δύο είδη συμβαίνει να ζουν πολύ «κοντά» το ένα με το άλλο στο φυσικό τους περιβάλλον. Υπάρχει θέμα όμως όταν αυτές οι μικροσκοπικές, ασήμαντες άνευ ουσίας διαφορές, αρχίζουν να είναι «υπερβολικές», ώστε να επιτρέψουν την συμβατότητα του σπερματικού υγρού ενός αρσενικού του «είδους Α» με τα ωάρια του θηλυκού του «είδους Β». Σ’ αυτό το σημείο τα δύο είδη θα θεωρηθούν διαφορετικά μεταξύ τους από τον άνθρωπο. Στην πραγματικότητα όμως, αυτά τα δύο είδη, άρχισαν να «διαφοροποιούνται» μεταξύ τους πολύ πριν αυτές οι μικροσκοπικές, ασήμαντες άνευ ουσίας διαφορές, αρχίσουν να καταλήγουν κάπου συγκεκριμένα.

Οι ιχθυολόγοι και οι γενετιστές τείνουν να θεωρούν ως «διαφορετικά είδη», κάποια είδη που διαφέρουν μόνο στο χρώμα. Πριν λίγα χρόνια υπήρχαν μόνο Tropheus duboisi και T. moorii, ενώ σήμερα – και έως τώρα – έχουν αναγνωριστεί τουλάχιστον έξι διαφορετικά είδη. Επίσης μαθαίνουμε πως αρκετά από τα είδη των ψαριών από τις λίμνες της κατακρημνισιγενούς κοιλάδας της νοτιοανατολικής Αφρικής, ακόμη βρίσκονται στην διαδικασία του ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ. Εφ’ όσον είναι τόσο νεαρά, δεν έχουν ακόμη καταφέρει να σταθεροποιήσουν όλα τους τα «χαρακτηριστικά», δηλαδή δεν είχαν μέχρι στιγμής τον απαραίτητο χρόνο να τελειώσουν τη διαδικασία εξέλιξής τους. Κάθε είδους άνευ ελέγχου υβριδισμοί, ασχέτως εάν είναι εκούσιοι ή κατά λάθος (συνήθως πάντως λαμβάνουν χώρα σε «μικρά» περιβάλλοντα όπως τα ενυδρεία), αποτελεί απλά ένα πισωγύρισμα στο μονοπάτι της εξέλιξης, το οποίο για εκατομμύρια χρόνια επιλέγει και καθορίζει τη διαφορετικότητα των ειδών. Χρειάζονται αιώνες από μικροσκοπικές, ασήμαντες άνευ ουσίας διαφορές, για να διαφοροποιηθούν φυσιολογικά δύο είδη. Από την άλλη πλευρά τώρα, χρειάζεται μόνο ένας «αμαθής» ακουαρίστας για να γυρίσει πίσω το εξελικτικό ρολόι και ένας θεός μόνο μπορεί να ξέρει πόσο πίσω μπορεί να πάει …

Το ζευγάρωμα μεταξύ διαφορετικών ειδών και η παραγωγή υβριδίων είναι ένα ατυχές συμβάν που σχεδόν κάθε ακουαρίστας έχει αντιμετωπίσει τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του. Το βασικό είναι να μην επιδιώκει κανείς τους υβριδισμούς για να «παραχθεί» κάτι καινούργιο χωρίς κόστος. Σε γενικές γραμμές τέτοια ψάρια είναι άσχημα (από αισθητικής απόψεως) και αποτελούν τα «μνημεία» της διαφοροποίησης ειδών σε σχέση με την πραγματική πορεία της εξέλιξης. Δεν υπάρχει εξ’ άλλου κανένα επιστημονικό ενδιαφέρον για την παραγωγή υβριδίων, οπότε η παραγωγή τέτοιων δυστυχισμένων πλασμάτων, δεν αποτελεί μία καινοτομία που περιμένει να αποκαλυφθεί. Δεν υπάρχει άλλωστε κανένας τρόπος για να περιγραφούν τέτοια ψάρια, ούτε από φυλογενετικής πλευράς, ούτε από πλευράς ταξινόμησης. Δεν υφίσταται κανείς σοβαρός λόγος λοιπόν να προσπαθούμε να διασταυρώσουμε κιχλίδες στα ενυδρεία μας για να δούμε εάν γίνεται. Αυτή είναι επιστήμη του Γκούφη και όχι σοβαρή επιστημονική θεώρηση. Οι σύνδεσμοι της εξέλιξης μεταξύ διαφορετικών ειδών, μελετούνται με μέσα τις εμπεριστατωμένες αναλύσεις δεδομένων, επαναλαμβανόμενες μετρήσεις των μορφολογικών τους χαρακτηριστικών και μελέτες των γενετικών τους ακολουθιών.

Όμως τα πράγματα τείνουν να είναι πολύ σοβαρότερα (χειρότερα θα έλεγα) όταν η προσπάθεια διασταυρώσεων (ανακάτεμα ωαρίων και σπέρματος διαφορετικών ειδών) γίνεται για εμπορικούς λόγους με σκοπό το κέρδος. Θα αναφερθώ στο Κόκκινο Παπαγαλόψαρο (πιθανό υβρίδιο από διασταύρωση Amphilophus labiatus με Heros severus). Όπως και σε αυτήν την περίπτωση, το αποτέλεσμα θα είναι η διασπορά κάποιου ζώου που δεν θα μπορούσε να υπάρξει στο φυσικό περιβάλλον.

Αυτό είναι το πρόβλημα και οι «εθισμένοι των διασταυρώσεων» φαίνεται να μην το «πιάνουν». Τα υβρίδια εμφανίζονται στα ενυδρεία, γιατί τα ενυδρεία είναι αφύσικα περιβάλλοντα , παρά τις όποιες προσπάθειες καταβάλλονται από τους ακουαρίστες, μέσα στα οποία τα ψάρια προσπαθούν να κάνουν ότι καλύτερο μπορούν. Δεν έχει σημασία το πόσο μεγάλο μπορεί να είναι εάν ενυδρείο, αφού πάντα θα είναι πολύ μικρότερο από ένα φυσικό ζωτικό περιβάλλον. Οι διασταυρώσεις είναι αποτέλεσμα ζωής μέσα σε πυκνοκατοικημένο περιβάλλον και δεν λαμβάνει χώρα πότέ σχεδόν στο φυσικό περιβάλλον μεταξύ δύο διαφορετικών ειδών.

Κάθε ένα ψάρι στο φυσικό του περιβάλλον, έχει πολύ περισσότερες ευκαιρίες να συναντήσει ένα άτομο διαφορετικού φύλου αλλά του ΙΔΙΟΥ είδους, από ότι να συναντήσει άτομα διαφορετικού φύλου και ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥ είδους. Είναι τεράστιο λάθος να πιστεύουμε πως η Μητέρα Φύση (και ποια ακριβώς είναι;) δεν έχει θέσει τα «γενετικά κολλήματά» της, ώστε να αποφεύγονται οι διασταυρώσεις, οπότε εμείς κάνουμε οτιδήποτε για να τις επιτρέψουμε. Αυτοί που φέρουν επιχειρήματα για να υπερασπιστούν τις διασταυρώσεις θα έπρεπε να διαθέσουν λίγο από το χρόνο τους στην παρατήρηση της φύσης και στη μελέτη της γενετικής επιστήμης σε βάθος, ενώ παράλληλα θα έπρεπε να εξετάζουν και τις ηθικές παραμέτρους των πράξεών τους, από το να κυνηγούν το εύκολο χρήμα ή/και να καλύπτουν αβασάνιστα τις επιχειρηματικές τους ανάγκες.

Σαν συμβουλή για να αποφύγετε αυτό το λάθος, όσο είναι εφικτό, θα έλεγα: πολύ συγγενικά είδη, καλύτερα να διατηρούνται σε διαφορετικά ενυδρεία. Εάν αυτό δεν είναι πραγματοποιήσιμο, μην διατηρείτε ένα μόνο άτομο σε μία ομάδα με μέλη διαφορετικών ειδών. Αργά η γρήγορα το «μοναδικό» αυτό άτομο θα αναγκαστεί να ζευγαρώσει με άτομο άλλου είδους. Οι χρωματικές και/ή οι γεωγραφικές ποικιλίες, πρέπει να διατηρούνται σε ξεχωριστά ενυδρεία επίσης. Εάν διατηρούνται μαζί δεν θα αποφευχθεί η διασταύρωσή τους. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την ευρύτερη διανομή ειδών που παρουσιάζουν εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά από ότι θα έπρεπε. Αυτός ο χειρισμός θα μείωνε την βιοποικιλότητα των ειδών στον πλανήτη, σε υπολογίσιμο βαθμό, που ούτως ή άλλως βρίσκεται ήδη σε κίνδυνο, από ένα σωρό άλλους λόγους.

Παρά τις όποιες φιλότιμες προσπάθειές σας μπορεί όμως να σας παρουσιαστούν διασταυρώσεις. Έτσι την «πάτησα» και εγώ με τα «calvauds», αλλά μια φορά είναι υπέρ αρκετή! Δεν «διαφήμισα» το «προϊόν» μου αυτό, ούτε το «διέθεσα» και θεωρώ πως οι χομπίστες και οι έξυπνοι ακουαρίστες θα ΚΑΝΟΥΝ ακριβώς το ίδιο. Ο σκοπός του άρθρου αυτού είναι να πεισθούν όλοι ότι τα υβρίδια είναι «κακή» καλλιέργεια, αφού είναι πολύ απομακρυσμένα από τα φυσικά standards και την ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ επιστήμη.

Μπορείτε να επικοινωνήσετε με την συγγραφέα, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου

Η επιμέλεια του Ελληνικού MCH γίνεται εξ' ολοκλήρου από τον Ανδρέα Ηλιόπουλο, στον οποίο οφείλεται άλλωστε και η ύπαρξη της ελληνικής έκδοσης.

Back ] Up ] Next ]

Site Search 

Contact us

       

Malawi Cichlid Homepage © 1999-2006. All rights reserved.