HOME

GEORGE RECLOS

FRANK PANIS

FRANCESCO ZEZZA

PATRICIA SPINELLI

ARTICLES

FISH INDEX

PROFESSIONALS

AQUARIUM CONSERVATION PROGRAMME (ACP)

PHOTO GALLERY

LINKS

BOOK REVIEW

AWARDS

MARINE TANK

DISCOVER MEDITERRANEAN

SIDE EFFECTS

HOBBYIST'S GALLERY

MACRO & NATURE PHOTOGRAPHY

DISASTERS WITH DAVE

MCH-DUTCH

MCH-DEUTSCH

ARTIKELN

MCH PO POLSKU

ARTYKU£Y

ΑΡΧΙΚΗ

ΑΡΘΡΑ

ΕΙΔΗ ΨΑΡΙΩΝ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΒΡΑΒΕΙΑ

 

 

 

Ένα μικρό «κάτι»

του Θανάση Μόσχου

Καλησπέρα συνάδελφοι χομπίστες …

Δεν ξαφνιάζεστε φαντάζομαι μαθαίνοντας πως το παρακάτω άρθρο σχετίζεται με το νερό και τους υδρόβιους οργανισμούς. Προετοιμαστείτε όμως, γιατί δεν πρόκειται ακριβώς περί των αναμενόμενων θεμάτων που συναντάτε συνήθως στην ύλη του MCH. Και αυτό όχι γιατί ξεκινάει από το άλλο άκρο της εμπλοκής με το hobby (από την πλευρά των «εκτροφέων» και όχι των ψαριών) αλλά – όπως σύντομα θα διαπιστώσετε – επειδή απλώνεται κάπως μακρύτερα!

Μπορώ να υποψιαστώ με ασφάλεια, πως αυτό που μας ενώνει όλους εδώ – και τόσο συχνά – είναι η αγάπη μας για τη «διατήρηση ψαριών στην αιχμαλωσία». Αλλά είναι άραγε μόνον αυτό; Αφήστε με να θέσω ένα τετριμμένο ερώτημα … Τι κάνει τη «διατήρηση ψαριών στην αιχμαλωσία» τόσο ιδιαίτερη υπόθεση; Διαφέρει από τη «διατήρηση πτηνών» ή την «εκτροφή αλόγων»; Όλοι μας λέμε πως ναι, διαφέρει, αλλά δεν μπορούμε να πούμε γιατί και πώς διαφέρει ακριβώς … Τώρα, ας σας κάνω μια νύξη που ενδέχεται να σας βοηθήσει κάπως: προτιμάτε να αυτοαποκαλείσθε «εκτροφέας ψαριών» ή «ακουαρίστας»; Ο δεύτερος όρος, νομίζω φαντάζει προτιμότερος και φιλολογικά σημαίνει πολύ περισσότερα πράγματα, αφού συμπεριλαμβάνει πολύ περισσότερα από τα «ψάρια» και μόνο: από όλα τα πλάσματα που δεν ανήκουν στα ψάρια και που συνάμα διατηρούμε, έως την ψευδαίσθηση πως φροντίζουμε ένα θαυμαστό μικρό υδάτινο οικοσύστημα στο σπίτι (κάποιες φορές μάλιστα αυτό δεν είναι καν ψευδαίσθηση!). Για την πλειοψηφία όλων ημών είναι δύσκολο να περιοριστούν οι φιλοδοξίες μας. Οτιδήποτε θα μπορούσε να διαβιεί σε ένα ενυδρείο προκαλεί την προσοχή μας και άμεσα αναφλέγει την φαντασία μας. Ακόμη και ένα γυμνό σύστημα που είναι γεμισμένο μόνο με νερό μας προκαλεί κάτι τέτοιο …

Αυτό ακριβώς το site, το Malawi Cichlid Homepage, μπορεί να αποτελέσει απόδειξη για τους παραπάνω ισχυρισμούς μου. Νομίζετε πως ανταποκρίνεται στον τίτλο του που παραπέμπει (μόνο) σε κιχλίδες της λίμνης Malawi; Όχι βέβαια. Εάν κανείς υποστηρίζει κάτι τέτοιο, υποτιμά αρκετά το ίδιο το site … Για τον ίδιο λόγο αυτή η σελίδα, δεν αναφέρεται μόνο στις αφρικάνικες κιχλίδες, ή τις κιχλίδες γενικότερα, από όπου κι αν προέρχονται, ή στα ψάρια του γλυκού νερού ή ακόμη γενικότερα στα ψάρια αυτά καθ’ αυτά … Πρόκειται μάλλον για μια ιστοσελίδα σχετική με τα πλάσματα που κατοικούν στο νερό (μη συμπεριλαμβανομένου του κομματιού ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ) και την έλξη που αυτά μας ασκούν. Με λίγα λόγια, έχει να κάνει με το πάθος μας για το νερό. Αυτό είναι το λάθος που οι αγαπητοί δημιουργοί της έκαναν, από την αρχή ακόμη της ύπαρξής της: θεώρησαν πως τα ενδιαφέροντά τους σε σχέση με το νερό θα περιορίζονταν σε μια μόνο ομάδα αφρικάνικων κιχλίδων. Φτωχοί μου φίλοι! Το νερό είναι μαγνητικό, παντοδύναμο και γοητευτικό … Μάλιστα, όχι μόνον οι «ακουαρίστες» –  οι «εθισμένοι» στο νερό – αλλά ουσιαστικά όλοι, νοιώθουν ένα «κάτι» στη θέα του νερού και των υδρόβιων οργανισμών. Δεν έχω ακόμη συναντήσει άνθρωπο που να μην ονειροπολεί, μέρα μεσημέρι, μπροστά στην εικόνα μιας ακτής, δεν έχω βρει πρόσωπο που να αρνείται τα νοσταλγικά συναισθήματά του στην απλή σκέψη του γαλάζιου νερού, εκείνο το μικρό «κάτι» …

Μπορούμε άραγε να καθορίσουμε αυτό το «κάτι»;

Και μπορούμε να το αιτιολογήσουμε;

Σίγουρα υπάρχουν διάφοροι κοινωνικοί, ιστορικοί και πολιτιστικοί λόγοι γι’ αυτόν τον ειδικό δεσμό της ανθρωπότητας με τη θάλασσα, ή τα ανοιχτά νερά, εάν προτιμάτε. Πιθανώς όλοι αυτοί οι λόγοι να έχουν τη βαρύτητά τους … αλλά εμένα δεν με καλύπτουν, γιατί δεν καταδεικνύουν σαφώς το κομμάτι μας που αισθάνεται εκείνο το «κάτι» για το οποίο συζητάμε εδώ. Γιατί μας αρέσει τόσο πολύ το κολύμπι στη θάλασσα και δεν αρεσκόμαστε να μετακινούμαστε από δέντρο σε δέντρο ή να ξαπλώνουμε στο παχύ γρασίδι; Η αγάπη μας για το νερό φαίνεται να συνδέεται βαθιά με τα κληρονομικά χαρακτηριστικά μας, ή ίσως συνδέεται με εκείνο το κομμάτι του εαυτού μας που είναι αρχαιότερο και πιο έντονο από ότι ο πολιτισμός και η κοινωνία. Μπορεί να ακούγεται κάπως περίεργο, αλλά υπάρχει μια προσέγγιση της αρέσκειάς μας για τα υδάτινα περιβάλλοντα που πάει λίγο βαθύτερα και δίνει μια βιολογική και εξελικτική διάσταση για αυτή την ιδιαιτερότητα του ανθρωπίνου είδους. Είναι μια παραδοξότητα που αποκαλείται «Θ.Υ.Π.» …

Πριν σας καταθέσω τα ολίγα που γνωρίζω σχετικά με τη «Θεωρία του Υδροβίου Πιθήκου» (Θ.Υ.Π.), θα ήθελα να αναφέρω λίγα προκαταρκτικά για να αποφευχθούν οι όποιες μοιραίες παρεξηγήσεις. Κατ’ αρχάς να δηλώσω πως δεν είμαι ούτε βιολόγος ούτε παλαιοντολόγος, οπότε να το έχετε κατά νου, όταν διαβάζετε αυτά που γράφω εδώ. Δεύτερον, σας παρακαλώ να μην αφήσετε το γεγονός ότι υπολείπομαι σε κατάλληλη γνώση και πιστοποιητικά να επηρεάσει την εγκυρότητα των θεωριών και του σκεπτικού άλλων ανθρώπων που παρουσιάζονται εδώ. Δεν θα κάνω τίποτε περισσότερο από το να παρουσιάσω ένα συγκεκριμένο τρόπο σκέψης σ’ εκείνους που δεν τον έχουν ακουστά, αφ’ ενός, αφ’ ετέρου δε να δώσω τη ευκαιρία να τον επαναξιολογήσουν οι ήδη έχοντες αυτή τη γνώση. Δεν είμαι εδώ για να υποστηρίξω θεωρίες, αλλά για να τις περιγράψω χονδρικά και σε όποια έκταση μου επιτρέπουν οι περιορισμένες γνώσεις μου. Και το πράττω αυτό λόγω της έστω και μακρινής πιθανότητας που φαίνεται να υφίσταται, πως ίσως κάποτε, στο απώτερο παρελθόν μας, μοιραζόμασταν το ίδιο ακριβώς περιβάλλον με τα πλάσματα που σήμερα διατηρούμε στα ενυδρεία μας, γεγονός που αν μη τι άλλο είναι γοητευτικό (τουλάχιστον για ‘μένα). Και – ποιος ξέρει άλλωστε; – μπορεί αυτό να μας δώσει την ευκαιρία να ψάξουμε σε κάποια πεδία που έχουμε παραδοσιακά ως δεδομένα, με κάποιους εναλλακτικούς τρόπους, και ίσως μας ωθήσει να θέσουμε στους εαυτούς μας μερικά πολύ προκλητικά ερωτήματα.

Η Θ.Υ.Π. εμφανίστηκε στις αρχές τις δεκαετίας του ογδόντα με σκοπό να επεξηγήσει τις «περίεργες» και «ανεξήγητες» μορφολογικές διαφορές μεταξύ ημών και των υπολοίπων πρωτευόντων … Τούτες, χοντρικά είναι: η ελάττωση του τριχώματος στο σώμα (όχι σε ποσότητα αλλά σε μέγεθος), η ειδική και μοναδική κατασκευή του λάρυγγα, των ρουθουνιών, του στόματος και των υπολοίπων αναπνευστικών και φωνητικών μας οργάνων, τα απομεινάρια μεμβρανών ανάμεσα στα δάκτυλά μας, η διαφορετική κατανομή του λίπους κάτω από το δέρμα μας, από αυτήν των υπολοίπων πρωτευόντων, οι διαφορές της στάσης του σώματός μας, οι διαφορές της κίνησής μας και άλλα.

Για τη δική σας ωφέλεια να ξέρετε, καθώς διαβάζετε αυτές τις γραμμές, πως η Θ.Υ.Π. θεωρείται ως μη σοβαρή προσέγγιση του θέματος της ανθρώπινης εξέλιξης. Συνήθως οι παλαιοντολόγοι ή οι βιολόγοι που σέβονται τους εαυτούς τους, δεν χάνουν τον καιρό τους ασχολούμενοι με αυτή, ούτε καν μάλιστα καταπιάνονται με την προσπάθεια διάψευσής της, βασικά λόγω του γεγονότος πως το πρόσωπο που ανέπτυξε αρχικά τη θεωρία αυτή (η Elaine Morgan) δεν ανήκε στο «ορθό» είδος επιστημόνων, αλλά και επειδή αυτό καθ’ αυτό το γεγονός ήταν πράγματι ανασταλτικό για τη στήριξη θεωριών αυτής της σημασίας. Αυτό όμως δεν αλλάζει το γεγονός πως οι συγκεκριμένες διαφορές ανάμεσα στον άνθρωπο και στον πίθηκο υφίστανται και μέχρι τώρα δεν στάθηκε δυνατόν να επεξηγηθούν ικανοποιητικά. Ευτυχώς που τούτο δεν είναι ένα site ασχολούμενο με την ανθρωπολογία, αλλά ένας ελεύθερος ψηφιακός τόπος όπου απευθύνονται ευφυείς άνθρωποι, οπότε δεν κινδυνεύω να εξοργίσω κάποιους! Όχι πως με νοιάζει κιόλας βέβαια …

Η Θ.Υ.Π. υποστηρίζει πως κάποια στιγμή, στα αρχικά στάδια της εξελίξεώς μας, διάφορες αιτίες, όπως περιβαλλοντολογικές αλλαγές, ανάγκασαν τους προγόνους μας να κινηθούν προς τις ακτές, οπότε προσαρμόστηκαν ποικιλοτρόπως σε έναν τρόπο ζωής που περιελάμβανε την κίνηση και την δράση σε υδάτινα περιβάλλοντα. Είναι αξιοσημείωτο πως όλες αυτές οι προσαρμογές αποτελούν την πλειοψηφία των διαφοροποιήσεων μεταξύ των ανθρώπων και των άλλων πρωτευόντων, ενώ ταυτόχρονα είναι συνήθεις στα περισσότερα θηλαστικά που επαναπροσαρμόστηκαν στην υδρόβια ζωή. Μετά την εδραίωση αυτών των μεταβολών, μια άλλη πιθανή περιβαλλοντολογική μεταβολή, ώθησε αυτό το είδος πρωτευόντων στο να αφήσει τη θάλασσα και για ακόμη μια φορά να αλλάξει περιβάλλον διαβίωσής τους, μόνο που τώρα ήταν πολύ διαφορετικά ζώα από τους υπόλοιπους «πιθήκους»: έφεραν πλέον το «σημάδι του νερού», τις βασικές προσαρμογές στην υδρόβια ζωή.

Ας κάνουμε μια περιληπτική ανασκόπηση της σημασίας αυτών των «τροποποιήσεων», σύμφωνα με τη Θ.Υ.Π..

- Εάν δεχτούμε πως υπήρξε μια τέτοια περιβαλλοντολογική αλλαγή, λιγότερο τρίχωμα σήμαινε καλύτερη υδροδυναμική. Οι σημερινοί αθλητές είναι ειδικά ενημερωμένοι περί αυτού του θέματος.

- Οι εξωτερικοί ιστοί λίπους που διενεμήθησαν κάτω από το δέρμα μας είναι μια απόλυτα λογική προσαρμογή, αφού κατάφερναν να μονώνουν και να διαμορφώνουν ένα θερμόαιμο, με δυνατότητα κατάδυσης σώμα, όπως των δελφινιών, των φωκών και των φαλαινών. Και αυτό είναι κάτι που δεν διαθέτουν οι πίθηκοι.

- Η κατασκευή των ρουθουνιών μας, επέτρεπε την κατάδυσή μας, χωρίς να επιτρέπει την άμεση είσοδο του νερού στη ρινική μας κοιλότητα. Μόνο ένα ακόμη πρωτεύον διαθέτει τέτοιου είδους ρινική κατατομή, το Nasalis larvatus που (προς ευχαρίστηση των υποστηριχτών της Θ.Υ.Π.) περνάει μακριά διαστήματα στη θάλασσα …

- Οι βάσεις των δακτύλων μας συνδέθηκαν με (πολύ μικρές) «μεμβράνες», που επέτρεπαν στα χέρια μας να βρουν μια δεύτερη λειτουργία σαν κουπιά για κολύμβηση. Τα πόδια μας και τα πέλματά μας, επίσης αποτέλεσαν ένα επιτυχημένο συνδυασμό μελών θηλαστικού που περπατάει αλλά και κινείται στο νερό. Υποθετικά τα πόδια μας, αφ’ ενός μας επέτρεψαν να αυξήσουμε το ύψος της στήλης του νερού στην οποία μπορούσαμε να περπατάμε, μια και είχε μεγιστοποιηθεί η απόστασή τους από το κεφάλι όταν βρισκόμασταν σε όρθια στάση, ενώ παράλληλα μας παρείχαν τη δυνατότητα και να κολυμπάμε …

Ένα σημείο ακόμη, αποτελεί το γεγονός πως σχεδόν σε κάθε ομάδα ζώων υπάρχει ένα μέλος της που έχει υιοθετήσει την «προς τα πίσω» εξελικτική ατραπό, ωθούμενο, λιγότερο ή περισσότερο, στη διαβίωσή του σε υδάτινα περιβάλλοντα. Μια ευδιάκριτη εξαίρεση, αποτελεί η ομάδα των πρωτευόντων. Η Θ.Υ.Π έρχεται να γεμίσει αυτό το «κενό» με τους υδρόβιους προγόνους των ανθρώπων που προτείνει.

Αν και υπάρχουν πολλές ακόμη ανάλογες φυσικές προσαρμογές, δεν θα συνεχίσω να τις απαριθμώ εδώ, αφού όπως προείπα ο σκοπός μου δεν είναι να υποστηρίξω εδώ και τώρα αυτή τη θεωρία. Κάθε ένας που ενδιαφέρεται, μπορεί να βρει κάμποσες αναφορές πηγών στο τέλος του άρθρου και να εμβαθύνει κατά το δοκούν. Οι λεπτομέρειες του θέματος δεν έχουν σημασία εδώ. Αυτό που όμως είναι σημαντικό είναι οι πιθανότητες που συνεπάγεται η Θ.Υ.Π. και η «αιρετική» της σκοπιά … Ακόμη κι αν δεν υπήρξε ποτέ ένας «υδρόβιος Αυστραλοπίθηκος» (όπως περιγράφεται στην Θ.Υ.Π.) – και ίσως αυτό να είναι και η πλέον πιθανή αλήθεια – παραμένει το γεγονός πως παρουσιάζουμε διαφορές σε σχέση με τα υπόλοιπα πρωτεύοντα, τέτοιες, που η εν λόγω θεωρία «εντοπίζει» επιτυχώς. Υπάρχουν ενδείξεις ενός μακρινού υδρόβιου οργανισμού εντός μας … Μια ηχώ δελφινιού στη λαλιά μας, μια σπίθα του βλέμματος ενός ευφυούς οκτάποδος στη ματιά μας, ένα ανεπαίσθητο σουλούπι θαλάσσιου λέοντα στο κορμί μας … ένα ακαθόριστο «κάτι» που μας δένει με το νερό με έναν σχεδόν μυστικιστικό τρόπο. Ακόμη, πέρα από τα βιολογικά ίχνη ενός τέτοιου (ή και άλλου) είδους πιθανού υδάτινου παρελθόντος μας, υπάρχουν και άλλα βαθύτερα – και άρα περισσότερο αέρινα – σημάδια που έχουν σχέση με τη συμπεριφορά μας. Η από γεννησιμιού μας δυνατότητα κολύμβησης και η φυσική μας έλξη από το νερό, για παράδειγμα. Ίσως όμως, σε περίπτωση που πράγματι διαθέτουμε υδάτινο παρελθόν, το νερό να μας έχει αφήσει ένα πολύ σημαντικότερο κληροδότημα.

Πήραμε μια ιδέα των μορφολογικών χαρακτηριστικών που μας ξεχωρίζουν από τους πιθήκους … Ωστόσο, αυτή είναι άραγε η θεμελιώδης διαφορά μας με το γελαστό χιμπαντζή του Δαρβίνου; Τρίχωμα, πόδια, πρόσωπο; Φαίνεται πως οι άνθρωποι έχουν μια μοναδική, αλλά ανεκτίμητη διαφορά από όλα τα άλλα ζώα και όχι μόνο από τα πρωτεύοντα: τον Πολιτισμό.

Με απλούς βιολογικού όρους, ως πολιτισμός θα μπορούσε να οριστεί η ικανότητα να αποθηκεύει κανείς και να κληροδοτεί ζωτικές πληροφορίες συμπεριφοράς και επιβίωσης του είδους του, με τρόπο διάφορο του γενετικού του κώδικα. Αυτός άλλωστε είναι και ο λόγος που τα ανθρώπινα μωρά μας γεννιούνται σαν ατελείς οργανισμοί με τρόπο τόσο μοναδικό. Το ανθρώπινο πλάσμα που δεν μεγαλώνει σε ανθρώπινα περιβάλλοντα δεν είναι πραγματικά άνθρωπος. Πάρτε ως παράδειγμα τις διάφορες αναφορές περί των «άγριων παιδιών», όπως τα διάσημα κορίτσια των Ινδιών Amala και Kamala … Όταν τέτοια βρέφη χάνουν εντελώς την επαφή με ανθρώπους έως τη στιγμή που ανακαλύπτονται, αποτυγχάνουν να ζήσουν μια ανθρώπινη ζωή και συχνά αποβιώνουν σε νεαρή ηλικία … Ο Μόγλης, ίσως αποτελεί ένα ρομαντικό παραμύθι και μια φιγούρα που εμπνέει, αλλά κατά πάσα πιθανότητα δεν θα μπορούσε να υπάρξει ποτέ. Μόνο εάν τα δύστυχα αυτά πλάσματα αφεθούν μόνα τους σε ηλικία πολύ μετά τη γέννησή τους (ίσως πάνω από τα δύο έτη), έχουν πιθανότητες, στη συνέχεια, να συγχρωτιστούν επιτυχώς με ανθρώπους και να ζήσουν «ανθρώπινη» ζωή. Κατά τη διάρκεια της (άκρως εκτεταμένης) περιόδου που οι γονείς-άνθρωποι φροντίζουν τους επιγόνους τους, σημαντικά δεδομένα και χαρακτηριστικά «περνάνε», εκτός από το γάλα του θηλασμού, στα μωρά τους. Αυτή η επινόηση  πιθανώς αποτελεί το «ανθρώπινο», έναν επαναστατικό δηλαδή τρόπο ελέγχου και αναπρογραμματισμού των συμπεριφοριολογικών μας κωδίκων και της σωματικής μας κατασκευής, με σκοπό τη συναλλαγή με τη φύση σε σχεδόν «πραγματικό χρόνο». Και σε σύγκριση με τη χρονική κλίμακα της εξέλιξης των ειδών, ο πολιτισμός αλλάζει και προσαρμόζεται με απολύτως «άμεσο» τρόπο. Είμαστε το ένα και μοναδικό είδος που αναδύθηκε από τη γονιδιακή του «φυλακή». Χρειαζόμαστε νύχια; Τα αποκτούμε «αμέσως» (λεπίδες). Χρειαζόμαστε γούνα; Την έχουμε αυτομάτως (ρουχισμός). Πρέπει να είμαστε κρεατοφάγοι; Διαμορφώνουμε κοινότητες θηρευτών. Πρέπει να βόσκουμε; Υιοθετούμε τον τρόπο ζωής του καλλιεργητή … Αυτό ήταν και το φοβερό όπλο του είδους Homo sapiens sapiens, που το βοήθησε ώστε να εξελιχθεί τόσο πολύ, μέσα σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα και να επικρατήσει στα υπόλοιπα πλάσματα, μετατρεπόμενο σε υπερ-είδος.

Εάν κανείς εισπράττει αυτόν τον πολιτισμό ως προϊόν της ευφυΐας και των δυνατοτήτων της επικοινωνίας, θα δικαιούται να θεωρεί πως η έλλειψη ακόμη και ενός από αυτά τα δύο κρίσιμα χαρακτηριστικά θα ήταν σημαντική. Υπάρχουν σκέψεις, ανάμεσα σ’ εκείνους που θεωρούν αξιόπιστη τη Θ.Υ.Π., πως κάτι στην υδρόβια ζωή μας, βελτίωσε δραστικά αυτές τις δύο δυνατότητες του είδους μας, περίπου όπως στα δελφίνια και στα άλλα θαλάσσια θηλαστικά ζώα. Ποια ήταν η αιτία που επέτρεψε στα δελφίνια να βελτιώσουν τόσο πολύ τις διανοητικές και επικοινωνιακές τους δυνατότητες; Γιατί να μην είναι ο ίδιος ακριβώς λόγος που ενίσχυσε τις ανάλογες δικές μας ικανότητες; (1) Ο πειρασμός να «ανακατέψουμε» τον πίθηκο και το δελφίνι για να «δημιουργήσουμε» τον άνθρωπο είναι μεγάλος… Ένα πιθηκόμορφο δελφίνι, ή ένας δελφινόμορφος πίθηκος, εάν προτιμάτε. Τι φιγούρα αλήθεια!

Θα έχετε δίκιο να πείτε πως αυτή η ευφυΐα με καταγωγή το νερό είναι πραγματικό αποκύημα της φαντασίας. Πράγματι είναι έτσι, αλλά μήπως και η φαντασία δεν είναι με τη σειρά της μια εναλλακτική πραγματικότητα; Και όπου δεν είναι γνωστή η πραγματικότητα, δεν υπάρχει ούτε φαντασία. Μόνο πιθανότητες υπάρχουν. Έτσι σας παρουσιάζω μια άλλη αιρετική θεώρηση που υποστηρίζει πως όχι μόνο η «ζωώδης» φύση μας, αλλά και η «ανθρώπινη» γεννήθηκε και πήρε μορφή από το νερό.

Ένας πολύ ενδιαφέρων συμβολισμός αυτής της πιθανότητας αναδύεται από το μακρινό παρελθόν της ανθρωπότητας. Οι Βαβυλώνιοι κληρονόμησαν έναν από τους μέγιστους και πλέον αρχαίους πολιτισμούς που ξέρουμε, από τους Σουμέριους, στον οποίον και διασώθηκε η αινιγματική φιγούρα ενός νεράνθρωπου, του Οάννη. Ενός ανθρώπου που έμοιαζε με ψάρι και που αναδύθηκε από την θάλασσα για να δώσει το δώρο της πολιτισμένης ζωής στους «πρώτους ανθρώπους». Κομψή σύμπτωση, ενστικτώδης γνώση ή αμυδρή μνήμη;

Ακόμη και αν μια τέτοια καταγωγή της ανθρωπότητας είναι ψευδής, το νερό είναι η ουσία της ζωής, το πλέον θαυμαστό από τα στοιχεία της φύσης με τεράστια επιρροή στον κόσμο μας και στη ζωή μας. Η ζωή εκπορεύεται από το νερό, αυξάνει στο νερό, τελειοποιείται στο νερό. Ίσως η Θ.Υ.Π. να μην είναι παρά ένα σύμβολο, ένας φόρος τιμής στην σημαντικότητα του νερού κατά τη διάρκεια του δρόμου που διανύσαμε πάνω στο μονοπάτι της εξέλιξης. Ακόμη κι έτσι, έχει τη δική της αξία. Αλλά όταν μιλάμε για επιστημονικό κύρος, δεν υπάρχει τόπος για συναισθηματισμούς. Οι προθέσεις δεν έχουν σημασία, μόνο τα γεγονότα είναι σημαντικά, έτσι δεν είναι; Φοβάμαι όμως πως στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι έτσι.

Υπάρχουν περισσότερα από αρκετά παραδείγματα για το ότι η ηγεσία της επιστημονικής σκέψης υπήρξε ιδιαίτερα στενόμυαλη τους αιώνες που πέρασαν, φοβούμενη πάντοτε να δει ένα μεγαλύτερο σύμπαν, πάντοτε αρνούμενη να παραδεχτεί το θαύμα. Οι άνθρωποι της επιστήμης που σήμερα τιμούμε, οι πρωτοπόροι των μεγάλων ανακαλύψεων του κόσμου, γελοιοποιήθηκαν και απερρίφθησαν από την προνομιούχα ελίτ, που τότε διαμόρφωνε και ήλεγχε την «επισήμως μια και μόνη» επιστημονική αλήθεια. Η ίδια εκείνη ελίτ, μετά από αδιαμφισβήτητες αποδείξεις, αναγκάστηκε να αποδεχτεί τελικά εκείνες τις καινούργιες θεωρίες, διαμορφώνοντας μια καινούργια «αλήθεια», τον καινούργιο κανόνα. Εκείνη η ίδια ελίτ που εκτιμά μια καλή θέση στην ακαδημαϊκή ιεραρχία πολύ περισσότερο από την αλήθεια και την ανακάλυψη…

Σήμερα υπάρχει έντονη προκατάληψη στις «επιστήμες της εξέλιξης» προς όφελος του ονομαζόμενου Δαρβινικού τρόπου σκέψης, και πολλές ενδιαφέρουσες, αλλά διαφορετικές, απόψεις αξιολογούνται ως μη-επιστημονικές, εάν δεν χαρακτηριστούν απ’ ευθείας ανοησίες. Παραμένει το απλό γεγονός βέβαια πως η αυστηρή «φυσική επιλογή» κάθε γνωρίσματος, κάθε χαρακτηριστικού, του κάθε ενός είδους πάνω στον πλανήτη, πραγματοποιήθηκε χωρίς καθόλου «καθοδήγηση» ή διάκριση, αλλά μέσω μιας διαδικασίας που βασίζεται αποκλειστικά στην τύχη και στη δοκιμή/λάθος, πράγμα που ακούγεται τόσο «λάθος» όσο τίποτε άλλο. Και τι «άλλο» μπορεί να υπάρχει εκτός της «Εξέλιξης δια της φυσικής επιλογής» ή «Σύγχρονης Σύνθεσης» όπως σήμερα αποκαλείται; Πολλά …

Από τη θεωρία της δημιουργίας έως τη θεωρία της «μοριακής καθοδήγησης» και από τον Λαμαρκιανισμό έως την ορθογένεση, οι εναλλακτικές θεωρίες που επιχειρούν να ξετυλίξουν το μυστήριο της ζωής στη Γη είναι πάμπολλες. Μερικές τους είναι για γέλια, κάποιες είναι έξυπνες και κάποιες πραγματικά σοβαρές. Φαίνεται όμως πως σ’ αυτήν την περίπτωση το «σωστό» και το «λανθασμένο» είναι μάλλον θέμα γούστου, παρά αποδείξεων. Και η απόδειξη είναι η ίδια η ζωή. Η ζωή που ούτε τυχαία είναι, ούτε πλαδαρή ούτε άμυαλη. Η ζωή είναι «νευρική», αυτορυθμιζόμενη και θαυμαστή. Η ζωή βρίσκεται πέρα από τα δείγματα και πέρα από τα είδη. Και αυτό αποτελεί γεγονός που η αποκαλούμενη «εξέλιξη μέσω φυσικών επιλογών» απέτυχε να λάβει υπ’ όψιν της.

Κάπου μεταξύ του πολυκυτταρικού επιπέδου οργάνωσης της ζωής και του γενετικού κώδικα κρύβεται η άπιαστη σπίθα της ύπαρξης. Κάποτε θεωρούσαμε τους ζωντανούς οργανισμούς ως την βασική «μονάδα» της ζωής, μέχρι που ανακαλύψαμε το κύτταρο, και μετά το DNA και τα γονίδια… Σήμερα μιλάμε για το «εγωιστικό γονίδιο», μια θεωρία που βλέπει τα είδη και τα άτομα κάθε είδους ως απλά «οχήματα για τα γονίδια», και ξεχνάμε την σημασία που έχουν αυτά για τη ζωή. Πόσο ενήμερο είναι το κάθε άκρο της κλίμακας της ζωής για το άλλο; Είναι το γονίδιο πράγματι τόσο «εγωιστικό»; Είμαστε απρόθυμοι να αναγνωρίσουμε «συνείδηση» στη ζωή. Μονάχα μόρια και ηλεκτρισμός αποτελούν το ζωντανό κύτταρο άραγε; Όσο κι αν προσπαθεί κανείς, με τέτοια μέθοδο δεν πρόκειται να κατανοήσει τη ζωή. Από τους Monty Python έως τους μέγιστους φιλοσόφους, η ανθρωπότητα συνεχίζει να διερωτάται γι’ αυτό «το νόημα της ζωής», ενώ αντιθέτως, ακόμη και το απλούστατο των μικροβίων μοιάζει να το γνωρίζει πολύ καλύτερα από ότι εμείς. Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό έμβιο ον που διασπά τη ζωή και θανατώνει, όχι μόνο ζώντα δείγματα αλλά ακόμη και στο σύνολό τους τα ίδια τα είδη. Αυτό κι αν δείχνει την πραγματική αδυναμία μας να κατανοήσουμε …

Μπορεί κανείς να πει πως αυτός ο «αγώνας δρόμου» των ειδών για να παραδοθεί το γενετικό μήνυμα είναι το νόημα της ζωής … Αλλά τι στ’ αλήθεια είναι το πραγματικό περιεχόμενο αυτού του μηνύματος; Ποιος είναι ο παραλήπτης; Ποιος είναι ο αποστολέας; Μπορεί τελικά να αληθεύει πως «το μέσον είναι το μήνυμα» ή οτιδήποτε πάνω στη Γη έχει σα σκοπό του, ένα «τελικό» μήνυμα που επικοινωνείται από το «τελικό» είδος; Και τελικά είναι αυτό το μήνυμα κατά τύχη καταγεγραμμένο, είναι «συνειδητά» συγκροτημένο από «κάπου» ή είναι αυθύπαρκτο και αυτοδημιούργητο;

Γιατί σπεύδουμε να αμφισβητήσουμε την κάθε πιθανότητα αμφίδρομης ανάδρασης μεταξύ γονιδίων και οργανισμών; Μα γιατί μας έχουν πει πως δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που να συνάδουν σε κάτι τέτοιο … μας έχουν πει άραγε την αλήθεια; Υπάρχουν πάμπολλα περιστατικά που αποδεικνύουν ότι η σοφία και η προσαρμοστικότητα της ζωής βρίσκεται πολύ μακρύτερα και της πλέον καλπάζουσας φαντασίας μας. Υπάρχουν πολλά σημάδια πως η ζωή είναι ενεργητικά, παρά παθητικά, προσαρμοζόμενη. Πότε επί τέλους θα «προσμετρήσουμε» και θα ποσοτικοποιήσουμε και θα περιγράψουμε αυτό το γεγονός; Πότε θα πειστούμε εν τέλει πως το «μη μετρήσιμο» έχει την ίδια σημασία με το «μετρήσιμο»;

Κάθε φορά που αρνούμαστε το διάλογο σχετικά με ένα δυσνόητο και άγνωστο θέμα, κάθε φορά που παράγουμε δόγματα βασισμένα με προκατάληψη σε σαθρά στοιχεία, κάθε φορά που αγνοούμε το γεγονός πως αυτή η πρακτική έχει αποδειχθεί ανεπαρκής, ξανά και ξανά στο παρελθόν, θα δρούμε μη-επιστημονικά. Και έτσι και οι λέξεις μας υπολείπονται της βαρύτητας που υποστηρίζουμε πως διαθέτουν. Άλλωστε, πάνω από όλα, η κατάρριψη των προκαταλήψεων είναι ο σκοπός της επιστημονικής σκέψης.

Υπήρξαν στιγμές όπου και η απλή αναφορά σε καινοτομίες όπως τα «βακτηρίδια», η «εξέλιξη», το «ηλιοκεντρικό πλανητικό σύστημα» προκαλούσαν ακαδημαϊκούς γέλωτες και περιφρόνηση. Κάθε μείζον βήμα της προόδου της επιστημονικής σκέψης ήταν ένας αγώνας ενάντια στην επιστήμη … (πώς σας φαίνεται αυτό το οξύμωρο;) Τι μας κάνει να πιστεύουμε πως αυτή η διαδικασία έχει σταματήσει; Κάθε τόσο, το σκληρό κέλυφος της μουμιοποιημένης επιστημονικής σκέψης σπάζει, αλλά για να αποκαλυφθεί μονάχα το ακριβώς επόμενο, που είναι ακόμη πιο σκληρό για να σπάσει …

Η Θ.Υ.Π. αποτελεί πεδίο αμφισβητήσεων, ακόμη και αν αυτές είναι μάταιες. Η εξέλιξη εν γένει και η εξέλιξη του γένους Homo ειδικότερα, είναι ζητήματα που δεν έχουν λυθεί ακόμη. Επιτρέψατέ μου να πιστεύω πως, όσο οι επιστημονικές αυθεντίες συνεχίζουν να σκέπτονται και να πράττουν με τον τρόπο που σκέπτονται και πράττουν μέχρι σήμερα, ούτε και πρόκειται να λυθεί. Στην πραγματικότητα, τα αποδεικτικά στοιχεία μέσω απολιθωμάτων, και οι «επίσημες» θεωρίες και σχολές σκέψης διαμορφώνουν ένα χαλαρό κατασκεύασμα που αδυνατεί να αποκρύψει την τεράστια άγνοιά μας γι’ αυτά τα θέματα. Υποθέτουμε πως υπήρξαν ένα σωρό προγονικά μας γένη, τα διάφορα Homo sp., οι «Αυστραλοπίθηκοι» κλπ, βασισμένοι σε αριθμό απολιθωμένων δειγμάτων που είναι τόσο μικρός και με τόσο τεράστια χρονολογική και γεωγραφική διασπορά, που τα εξαγόμενα συμπεράσματα είναι κατ’ ανάγκην πολύ αυθαίρετα. Ακόμη, η πλειοψηφία των χαρακτηριστικών μας που αποτελούν τον στοιχειώδη πυρήνα της Θ.Υ.Π., είναι αδύνατο να διατηρηθούν σε απολιθώματα. Μπορούμε να είμαστε σίγουροι για το εξελικτικό κλαδί των Homo sp. που υποστηρίζουν οι παλαιοντολόγοι; Όχι, δεν μπορούμε και δεν είμαστε. Αυτό όμως είναι κάτι που ξεχνάμε εύκολα. Οι αυθεντίες της Παλαιοανθρωπολογίας αποκάλεσαν τη Θ.Υ.Π. «ψευδοεπιστήμη». Ίσως και να έχουν δίκιο, αλλά τα κίνητρά τους δεν είναι τίμια, η μέθοδός τους δεν είναι χωρίς προκατάληψη και πράττουν έτσι χωρίς να ενδιαφέρονται για την πρόταση κάποιας αξιόπιστης εναλλακτικής εξήγησης στα θέματα που αυτή εξετάζει. Πάμπολλες φορές οι συζητήσεις επ’ αυτού, αλλά και άλλων παρεμφερών θεμάτων, καταλήγουν σε διαγωνισμό ευφυών προσβολών. Μια δημοφιλής «απάντηση» στη Θ.Υ.Π. από τη δεσπόζουσα τάξη των παλαιοντολόγων είναι η «Θεωρία του Εναερίου Πιθήκου», που αποτελεί και την ένδειξη της ποιότητας της αντιπαράθεσης που υπάρχει …

Μπορεί η «επιστημονική» σκέψη να είναι η καλύτερη μέθοδος που διαθέτουμε για να περιγράψουμε τον κόσμο, αλλά αυτό δε σημαίνει πως αυτός ο τρόπος είναι και αψεγάδιαστος. Οι λεπτομερείς έλεγχοι, οι περιγραφές, οι εξονυχιστικές έρευνες είναι μεν ουσιώδεις, αλλά δεν φτάνουν. Είτε αρέσει ή όχι, κάθε πράγμα του κόσμου μας είναι περισσότερο από το άθροισμα των μερών του. Κάθε τι είναι «μορφή/gestalt», ακόμη και η ίδια η Φύση. [Σ.τ.Μ. “gestalt” (= μορφή, σχήμα), στο πρωτότυπο κείμενο. Προφανώς ο συγγραφεύς εννοεί πως κάθε τι έχει οντότητα. «Η έννοια του gestalt είναι ακριβώς ότι το όλον περιλαμβάνει «κάτι» παραπάνω από το άθροισμα των μερών του. Μια μυρμηγκοφωλιά δεν είναι απλά τριάντα δύο χιλιάδες μυρμήγκια, μια ποδοσφαιρική ομάδα δεν είναι μόνον ένδεκα ποδοσφαιριστές, κοκ.» Το παραπάνω σχόλιο είναι του ίδιου του συγγραφέα του πρωτότυπου κειμένου που συνεργάστηκε και στη διενέργεια απόδοσής του στην ελληνική γλώσσα, για το οποίο και τον ευχαριστώ.] Η επιστήμη, όπως γίνεται σήμερα αντιληπτή, δεν έχει την ικανότητα να στοχάζεται και να συζητά έχοντας υπ’ όψιν «όλη την εικόνα» της Φύσης. Δεν αφήνει χώρο για τα άγνωστα «κάτι» που είναι τα αίτια της ύπαρξης των μεγάλων διαφοροποιήσεων. Ακόμη και στην μουσική άλλωστε, η οποία συγκροτείται σαφώς από μαθηματικά, αυτό που ξεχωρίζει τους πραγματικούς βιρτουόζους από τους υπόλοιπους μουσικούς, εξαρτάται κατά πολύ από τέτοια «μικρά κάτι». Για το επόμενο βήμα μας, ως εξελισσόμενο είδος, χρειαζόμαστε ένα πιο φιλόδοξο «εργαλείο» για να ερευνήσουμε τον κόσμο και νέο τρόπο κατανόησης της ίδιας της ζωής. Πρέπει να απελευθερώσουμε τη σκέψη μας από τον πνιγηρό εναγκαλισμό της με τον επίμονο και άσκοπο υλισμό.

Η σύλληψη των όρων «γένος» ή «είδος» είναι ένα χρήσιμο μέσον κατηγοριοποίησης των ζωντανών οργανισμών, αλλά τι σημαίνουν στ’ αλήθεια αυτές οι λέξεις; Είναι ονόματα ενός απατηλού αντικειμένου, που κάποιες φορές ανταποκρίνονται σ’ αυτό, αλλά κάποιες φορές όχι. Αυτό, δεν είναι αναγκαστικά κακό. Το κακό όμως είναι το ότι αυτό δεν το συνειδητοποιούμε και δεν το αποδεχόμαστε με σκοπό να διευρύνουμε την αντίληψή μας για τη φύση και να εξετάσουμε τη ζωή πιο απελευθερωμένα. Ο Δαρβίνειος τρόπος αντιμετώπισης της ζωής είναι κι αυτό χρήσιμος, μόνο που ισχύει εντός συγκεκριμένου φάσματος. Ούτε κι αυτό όμως, είναι αναγκαστικά κακό. Το κακό είναι η αλαζονική μας άρνηση του γεγονότος ότι η αντίληψή μας για το σύμπαν είναι περιορισμένη και η επιμονή μας να προσπαθούμε να συμπιέσουμε τη Φύση μέσα σε μια στενή πνευματική κατασκευή. αποκαλούμε τους ανθρώπους “Homo sapiens”. Ούτε αυτό είναι κακό. Το κακό είναι ότι, χρησιμοποιώντας αυτό το παρατσούκλι, υπαινισσόμαστε ότι γνωρίζουμε τι είμαστε ακριβώς, ότι αποτελούμε απλά ένα ακόμη είδος ανάμεσα στ’ άλλα και έτσι αρνούμεθα να δούμε και να παραδεχτούμε την αβυσσαλέα διαφορά που μας διαχωρίζει από τα υπόλοιπα πλάσματα αυτού του πλανήτη, αλλά συνάμα αρνούμεθα και την τεράστια ευθύνη μας απέναντι στην ίδια τη ζωή. Κάθε ένα πλάσμα, άσχετα με το πόσο ταπεινό και τιποτένιο μας φαντάζει, αγωνίζεται στο στίβο της ζωής με ταχύτητα και σχολαστικότητα και συμπληρώνει πιστά τον Κύκλο της Ζωής. Εμείς σεβόμαστε τη Ζωή ανάλογα; Ενώ με κάποιο τρόπο καταφέραμε να αποκτήσουμε τη δύναμη για να μπορούμε να διευρύνουμε αυτόν τον Κύκλο, εμείς τη χρησιμοποιούμε για να τον διασπάμε.

Όσο θα αντιλαμβανόμαστε τη Φύση σαν έναν ωρολογιακό μηχανισμό που διαμορφώνει (και διαμορφώνεται από) άμυαλα ζώα ρομπότ που κυριαρχούν με τα μεγαλύτερα δόντια τους και τα δυνατότερα κέρατά τους, η Φύση θα είναι ξένη, εχθρική και τίποτε παραπάνω από μια πηγή πρώτων υλών. Όσο πιο γρήγορα καταφέρουμε να αποδεχτούμε τη Φύση ως ένα Τεράστιο Ενεργό Ζωντανό Ευφυές Σύστημα, VALIS, κατά τον Philip Dick, με κάθε τι να είναι αλληλοσυνδεόμενο με όλα, τόσο πιο γρήγορα θα αποκτήσουμε την ευκαιρία να γίνουμε αδέλφια με όλες της μορφές ζωής και να βρούμε επί τέλους τη θέση που μας ανήκει επάνω στη Γαία. [Σ.τ.Μ. Ο όρος Vast Active Living Intelligent System (= VALIS) έχει χρησιμοποιηθεί ως τίτλος σε βιβλίο του P. Dick.]

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής μας – αλλά και ο σύγχρονος τρόπος αντίληψής μας του σύμπαντος κόσμου – είναι αποτελέσματα του τρόπου με τον οποίο έχει εξελιχθεί η «επιστήμη». Ο πολιτισμός μας μπορεί να μοιάζει με ένα λαμπρό κατόρθωμα, αλλά εφ’ όσον έχει αρχίσει να πλήττει τη ζωή έχει καταντήσει ένα επικίνδυνο ασυμβίβαστο. Η φύση είχε πάντα τον τρόπο της να βάζει ξανά τα πράγματα στη θέση τους. Σήμερα ακούγονται φωνές που υποστηρίζουν ότι εάν δεν «εκπέσει» ο πολιτισμός μας (με τη σημερινή του μορφή), το ανθρώπινο είδος θα εξαφανιστεί σύντομα. Ίσως αυτό να είναι πιο πιθανό από ότι ίσως ακούγεται. Οι Λέμμοι, είναι ένα αρκετά γνωστό σύμβολο τέτοιας μοίρας. Ίσως και το δικό  μας μέλλον να είναι επικίνδυνα παραπλήσιο στο δικό τους … Δεν αξίζει λοιπόν μια τέτοια προοπτική την προσπάθεια να αλλάξουμε τον τρόπο που σκεπτόμαστε και δρούμε;

Τέλος πάντων … Ας σταματήσω να «αναρωτιέμαι» πριν τα ερωτηματικά σ’ αυτό το κείμενο φτάσουν σε τριψήφιο αριθμό … Συγγνώμη που είμαι – κατά μία έννοια – εκτός θέματος και ελπίζω πως δεν σας έφαγα τζάμπα το χρόνο. Όσοι είχατε την υπομονή να με παρακολουθήσετε έως το τέλος, πρέπει τώρα να είστε εξουθενωμένοι. Τα ψάρια σας μάλιστα, μπορεί να πεινάνε! Άντε. Πηγαίνετε να τους προσφέρετε κάτι. Ένα μικρό «κάτι», όμως. Δεν πρέπει να τρώνε υπερβολικά, άλλωστε. Έτσι δεν είναι;

http://www.literature.org/authors/darwin-charles/the-origin-of-species/

όπου ο Δαρβίνος τα λέει όλα …            

http://www.riverapes.com/AAH/FoF/1Morgan.htm

όπου η Elaine Morgan μιλάει για δικό της λογαριασμό …

http://aquaticape.topcities.com/index.html

που είναι ένα σοβαρό «αντι-Θ.Υ.Π.» site.

http://faculty.uca.edu/~benw/biol4415/lecture3b/sld001.htm

για μια όμορφη περιληπτική ιστορία της σύγχρονης θεωρίας της «εξέλιξης κατόπιν φυσικών επιλογών».

http://www.ucmp.berkeley.edu/history/lamarck.html

για μια αναφορά στον Jean Baptiste Lamarck, το μεγάλο χαμένο των θεωριών της εξέλιξης.

Διαβάστε:

“The Aquatic Ape” της Elaine Morgan, από όπου άρχισαν όλα

“Dear Mr. Darwin: Letters on the Evolution of Life and Human Nature” του Gabriel Dover, ένα καλό βιβλίο με μια εναλλακτική θεώρηση της εξέλιξης.

   “Ten faces of universe” του Fred Hoyle, για την άποψή του, πώς η φυσική αυτορύθμιση μπορεί να ξεσκονίσει πολλά από αυτά που εμείς αντιλαμβανόμαστε σήμερα ως «πολιτισμό» …

  “The Water Planet: A Celebration of the Wonder of Water” του επίσης «αιρετικού» Lyall Watson - Σ.τ.Μ. ]

 (1) Φυσικά εδώ κανείς θα αναρωτιέται γιατί τα δελφίνια δεν έχουν αναπτύξει κάποιου είδους πολιτισμό, ενώ πληρούν τις διανοητικές και επικοινωνιακές «προϋποθέσεις». Υπάρχει ένα ανοικτό θέμα που αφορά τη σχέση μεταξύ του πολιτισμού, του χεριού και της διαβίωσης σε χερσαίο περιβάλλον. Είμαστε όμως τόσο βέβαιοι πως τα δελφίνια δεν είναι πολιτισμένα στην πραγματικότητα με τρόπο που εμείς δεν είμαστε σε θέση να αντιληφθούμε; Το γεγονός πως δεν διαθέτουν την … ικανότητα να εκδηλώσουν έναν υλικό πολιτισμό, ίσως δεν αποτελεί αρνητική απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα, αφού πολιτισμός δεν είναι το υλικό μέρος που εμείς συνηθίζουμε να κατανοούμε ως ένδειξή του. Αλλά ας μη το ψάξουμε άλλο, προς το παρόν τουλάχιστον …

[Σ.τ.Μ. Υπάρχουν – αορίστως και δειλά – ευρήματα που φαίνεται να αποδεικνύουν τη δυνατότητα του ανθρώπου να καταδύεται και να παραμένει κάτω από το νερό για αρκετά ικανά διαστήματα που του επέτρεπαν να εκτελεί κάποιες δραστηριότητες (εύρεση τροφής;) και φαίνεται να είναι ίσως και δέκα χιλιάδων (10.000) χρόνων παλιά. Τα ευρήματα είναι κρανία με παραμορφώσεις στην περιοχή των αυτιών και στα κόκαλα στις παραρήνιες περιοχές και στις κοιλότητες που σχετίζονται με τις ευσταχιανές σάλπιγγες και γενικότερα το σύμπλεγμα αυτιά, μύτη, στόμα. Οι καταδύσεις δεν έγιναν διάσημες, όπως φαίνεται στον αιώνα μας, μετά τον πρωτοπόρο Κουστώ και την εφεύρεσή και τελειοποίηση των συσκευών αυτόνομων καταδύσεων από μέρους του. Τα ευρήματα των ελληνιστικών χρόνων της Ρόδου αποδεικνύουν τουλάχιστον το αντίθετο, αφού μεταξύ τους έχει βρεθεί και τιμολόγιο της εποχής που ανήκε σε οικογένεια διάσημων αυτόνομων καταδυτών (την «επιχείρηση» φαίνεται να αποτελούσαν ένας πατέρας και η κόρη του, η οποία φαίνεται να ήταν μάλιστα και καλύτερη δύτρια), στο οποίο αναγράφονται οι αμοιβές τους ανάλογα με την υποβρύχια εργασία που καλούνταν να διεκπεραιώσουν, όπως ανέλκυση ναυαγίων, ανέλκυση εμπορευμάτων από ναυάγια, εργασίες επισκευής σε ύφαλα πλοίων, σε λιμάνια κλπ. Φαίνεται πως, οι όχι και τόσο αρχαίοι, πρόγονοί μας γνώριζαν και τα μυστικά της πλευστότητας και είχαν κατασκευάσει καταδυτικές συσκευές αυτόνομης κατάδυσης με ασκούς, που και τους εξασφάλιζαν την παραμονή κάτω από το νερό, αλλά τους βοηθούσαν και στη ρύθμιση της πλευστότητάς τους στα σημεία των καταδύσεών τους. Να μην αναφέρουμε άλλωστε τις καταδύσεις με «κώδωνες» που φαίνεται να χρησιμοποιούνται από πολύ παλιότερα και σε αρκετούς θαλασσινούς ή εξαρτώμενους από το νερό πολιτισμούς. Από αυτά και άλλα που δεν αναφέρονται εδώ, φαίνεται να είναι αρκετά πιθανή η πιο ιδιαίτερη, από ότι πιστεύουμε, σχέση του ανθρώπου με το νερό, αλλά και η δυνατότητά του να κινείται και ίσως να εργάζεται κάτω από αυτό, ενώ παραμένει ακόμη άγνωστο το πώς οι άνθρωποι έγιναν κοινωνοί τέτοιου είδους γνώσεων, που αφορούν το στοιχείο νερό, στοιχείο πολύ έξω από τη «φυσιολογική» ανθρώπινη χερσαία πραγματικότητα δηλαδή.]

Ευχαριστώ θερμά το Γιώργο Ρεκλό και την υπόλοιπη ομάδα του MCH, καθώς και τον δόκτορα Michael K. Oliver, για τις συστάσεις και τις διορθώσεις του. Η κριτική του με βοήθησε πολύ.

Ευχαριστώ ακόμη τον Ανδρέα Ηλιόπουλο για τον χρόνο και την προσπάθεια που κατέβαλε για την απόδοση αυτού του κειμένου στα Ελληνικά, κάτι που το κατάφερε καλύτερα από ότι θα το έκανα εγώ.

 

Ο Θανάσης Μόσχου είναι συνάδελφος χομπίστας, που κατάγεται από τη βόρεια Ελλάδα και με τον οποίο ανταλλάσσουμε απόψεις επί αριθμού θεμάτων (πάντα σχετιζομένων με το νερό) εδώ και κάμποσα χρόνια. Το αιρετικό – όπως μπορεί να φαντάζει – αυτό άρθρο του, αποτελεί την παρθενική εμφάνιση του Θανάση στο MCH, που ελπίζουμε να μην είναι και η μοναδική. Όπως πάντοτε, εσείς, ο τελικός αναγνώστης θα κρίνετε. Μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον γράφοντα στην ψηφιακή διεύθυνση: thanmos@hotmail.com

 

Η επιμέλεια του Ελληνικού MCH γίνεται εξ' ολοκλήρου από τον Ανδρέα Ηλιόπουλο, στον οποίο οφείλεται άλλωστε και η ύπαρξη της ελληνικής έκδοσης.

Back ] Up ] Next ]

Site Search 

Contact us

       

Malawi Cichlid Homepage © 1999-2006. All rights reserved.