HOME

GEORGE RECLOS

FRANK PANIS

FRANCESCO ZEZZA

PATRICIA SPINELLI

ARTICLES

FISH INDEX

PROFESSIONALS

PHOTO GALLERY

LINKS

BOOK REVIEW

AWARDS

MARINE TANK

DISCOVER MEDITERRANEAN

SIDE EFFECTS

HOBBYIST'S GALLERY

MACRO & NATURE PHOTOGRAPHY

DISASTERS WITH DAVE

MCH-DUTCH

MCH PO POLSKU

ARTYKU£Y

ΑΡΧΙΚΗ

ΑΡΘΡΑ

ΕΙΔΗ ΨΑΡΙΩΝ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΒΡΑΒΕΙΑ

 

 

 

Η επίδραση του pH στην αναλογία του Φύλου των Ιχθυδίων

άρθρο του Γιώργου Ι. Ρεκλού 
(όπως δημοσιεύθηκε στο τεύχος Απριλίου του 2001, του περιοδικού FAMA)

Πάντοτε το θέμα αυτό ήταν μάλλον αντιφατικό. Γενικώς είναι αποδεκτό πως οι παράμετροι του νερού δεν επηρεάζουν το φύλο των ιχθυδίων των αφρικάνικων Κιχλίδων ή (στην καλυτέρα των περιπτώσεων) το επηρεάζουν μόνον σε συγκεκριμένα είδη. Πρόσφατα στο τεύχος Νοεμβρίου του 2000 του περιοδικού Tfh, διάβασα την απάντηση που έστειλε ο Κος Boruchowitz (άνθρωπος με μεγάλη πείρα στη διατήρηση, αναπαραγωγή και αύξηση Κιχλίδων από τις λίμνες τοις Κοιλάδας του μεγάλου Ρήγματος) που ανέφερε ακριβώς αυτά: «Η θερμοκρασία», έλεγε, «δεν επηρεάζει την αναλογία του φύλου, ενώ οι παράμετροι του νερού (το pH ειδικότερα), φαίνεται, από αναφορές που υπάρχουν, επιδρούν σε αυτήν την αναλογία στις Κιχλίδες νάνους, αν και πρόκειται για ιδιαιτερότητα των συγκεκριμένων ειδών». Αυτό μπορεί κάλλιστα να μην είναι έτσι. Έχει τύχει να μεγαλώσω ιχθύδια για το κέφι μου και υπήρξα αρκετά τυχερός ώστε να αναπαράγω διάφορα είδη μέχρι στιγμής. Όσο ήμουν νεόκοπος δεν ενδιαφερόμουν και τόσο για τις παραμέτρους του νερού και μόλις συνήθιζα να ελέγχω το νερό τακτικά για τυχόν διακυμάνσεις που θα μπορούσαν να βλάψουν τα ψάρια μου. Τα ψάρια μου, αρκετά ευτυχισμένα, ζευγάρωναν τακτικά και εγώ μεγάλωνα τα ιχθύδιά τους. Οι παράμετροι του νερού που χρησιμοποιούσα ήταν pH = 7,6, GH = 8,0 και ΚΗ = 10. Η θερμοκρασίες παρουσίαζαν μεταβολές στη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών, κάποτε μάλιστα υπερέβαιναν τους τριάντα βαθμούς Κελσίου (30° C). Οι συγκεντρώσεις NH3, NO2 και ΝΟ3 ήταν μη ανιχνεύσιμες (διατηρούσα τα ψάρια μου σε πυκνοφυτεμένο ενυδρείο και δεν αντιμετώπισα προβλήματα με τα νιτρικά άλατα) όπως φαίνεται και από τον παρακάτω πίνακα. Όταν τα haps και τα m’buna μου άρχισαν να επιδεικνύουν τα ημιενήλικα χρώματά τους, εξεπλάγην όταν διαπίστωσα πως είχα μόνο πολύ λίγα αρσενικά άτομα. Απέδωσα αυτό το γεγονός στο ότι όλα μου τα ψάρια ήταν σχετικά νεαρά και διατηρούνταν στις ίδιες συνθήκες νερού. Αυτή η κατάσταση συνεχίστηκε για κάμποσους ακόμη μήνες και το φύλο των ιχθυδίων παρέμενε σε υψηλή ποσόστωση θηλυκών ατόμων. Στην καλύτερη αναλογία θα έπαιρνα ένα ποσοστό 15% αρσενικά άτομα. Αφού βεβαιώθηκα ότι δεν υπήρχαν υποκυρίαρχα αρσενικά στα ενυδρεία μου, όταν απομάκρυνα τα αρσενικά που ήδη είχαν παρουσιάσει τα χρώματά τους, αλλά τα ποσοστά δεν άλλαξαν. Όχι περισσότερα από 15% αρσενικά με μαζική εμφάνιση θηλυκών στο 85% + από το σύνολο των ιχθυδίων. Αυτό μου έβαλε δύο προβλήματα. Το πρώτο είχε να κάνει με την πώληση των ψαριών. Και με τα m’buna ή με τα haps που τα θηλυκά τους έχουν χρώματα, έχει καλώς, αλλά με είδη όπως τα Sciaenochromis fryeri και τα Cynotilapia mbamba, αυτό αποτελεί πραγματικό πρόβλημα. Κατά δεύτερο λόγο, θα ήθελα να έχω ένα ικανοποιητικό αριθμό αρσενικών ατόμων για να τα χρησιμοποιήσω σαν διαδόχους των αρσενικών που ήδη είχα.

Ώρα

pH

GH

KH

Θερμοκρασία

NH3

NO2-

NO3-

Αρχικά

7.6-7.7

7-8

10

25-30

ΜΑ*

ΜΑ

ΜΑ

Αργότερα

8.3-8.4

12-13

15

25-30

ΜΑ

ΜΑ

ΜΑ

(*) ΜΑ = Μη ανιχνεύσιμο

Μετά διάβασα ένα άρθρο για «δίσκους» (Symphysodon species) που εξηγούσε γιατί οι «δίσκοι» δεν μπορούν να παράγουν γόνο σε σκληρό αλκαλικό νερό. Ο λόγος από ότι φαίνεται είναι πως τα άλατα που περιέχει το σκληρό νερό δεν επιτρέπει στο σπέρμα να διαπεράσει τα εξωτερικά τοιχώματα των ωαρίων, λόγω σκλήρυνσής του από τα ίδια τα άλατα. Αυτό αποτελούσε μία ένδειξη του ότι οι παράμετροι του νερού επιδρούν στην γονιμοποίηση. Γνώριζα εξ’ άλλου πως στους ανθρώπους το σπερματοζωάριο «Υ» (που δίνει αρσενικά άτομα) ζει λιγότερο μεν, αλλά κινείται γρηγορότερα, ούτως ώστε να φτάνει στο ωάριο πριν από τα σπερματοζωάρια «Χ».

Συνδυάζοντας αυτές τις δύο παρατηρήσεις συμπέρανα πως οι παράμετροι του νερού που είχα θα μπορούσαν πιθανώς να επιτρέπουν σε «θηλυκά» σπέρματα να διαπερνούν και να γονιμοποιούν τα ωάρια με μεγαλύτερη ευκολία από ότι τα «αρσενικά» σπέρματα. Ήμουν πεπεισμένος πως η θερμοκρασία δεν θα έπρεπε να παίζει κάποιον ρόλο, σκεπτόμενος άλλωστε ότι δεν θα μπορούσα να επέμβω σε αυτό το σημείο (το να αγόραζα τότε ψυκτική μονάδα ήταν εκτός του οικονομικού μου προϋπολογισμού). Αποφάσισα λοιπόν να αλλάξω τις παραμέτρους, προσθέτοντας ένα μίγμα αλάτων που θα μπορούσε, α) να αυξήσει την τιμή του pH στο φάσμα του 8,0+ (με θεωρούμενη ιδανική τιμή μεταξύ 8,3 και 8,4), β) να είμαι βέβαιος πως το παραπάνω μίγμα θα είχε καλή σταθεροποιητική ικανότητα, οπότε το περιβάλλον θα ήταν αρκετά σταθερό και γ) να είμαι βέβαιος πως τα στοιχεία που θα προστίθεντο στο νερό των ενυδρείων, θα έκαναν τη χημεία του αρκετά συναφή με εκείνη που απαντάται στο φυσικό περιβάλλον των ειδών που διατηρούσα, μέσα στο μέτρο του δυνατού. Η λίμνη Malawi, αναφέρεται πως έχει μεγάλο ποσοστό πυριτικών αλάτων, για τα οποία τίποτε δεν θα μπορούσα να κάνω. Απλά προσέθεσα τόνους άμμου στα ενυδρεία μου (Διοξείδιο του Πυριτίου δηλαδή), οπότε εάν ποτέ γινόταν κάποιου τύπου διάλυση να ήταν επικερδής. Προσέθεσα Μαγνήσιο, Ασβέστιο, Κάλιο (ενώ διατηρούσα τη συγκέντρωση Νατρίου πολύ χαμηλότερα από ότι συνήθιζα μέχρι τότε), Χλώριο (σαν ιόντα χλωρίου βέβαια), Ιώδιο (ίχνη μόνο), θειικά άλατα και φυσικά γενναιόδωρες ποσότητες ανθρακικών αλάτων. Το pH ήταν μεταξύ 8,3 με 8,4 συνεχώς (με τακτικές μερικές αλλαγές νερού 25% εβδομαδιαίως), το GH ήταν μονίμως στο 12 και το ΚΗ ανέβηκε στο 15. Μετά λοιπόν από λίγο τα ψάρια άρχισαν να αναπαράγονται. Εννοώ ΟΛΑ τα ψάρια! Με σκοπό να έχω κάποιο μέτρο σύγκρισης, επέλεξα να κρατήσω και να μεγαλώσω κάποιες γέννες από ζευγάρια που ήδη είχα μεγαλώσει ιχθύδιά τους στο παρελθόν. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για μένα ήταν τα θηλυκά Sciaenochromis fryeri που είναι εντελώς άχρωμα, ενώ τα αρσενικά άτομα του είδους έχουν το πλέον εκθαμβωτικό μπλε που μπορεί να βρει κανείς ανάμεσα σε ψάρια του γλυκού νερού. Έξι μήνες μετά την απελευθέρωση των ιχθυδίων από το στόμα της μητέρας τους, ήξερα πως είχα δίκιο. Αν και αμυδρά χρωματισμένα, μπορούσα να μετρήσω έξι (6) αρσενικά από το σύνολο των εικοσιτεσσάρων (24) ιχθυδίων. Κατέληξα τελικά με δεκαπέντε (15) αρσενικά άτομα (μία εκπληκτική απόδοση, συγκρινόμενη με το μετά βίας ποσοστό 4% αρσενικών ατόμων με τις προηγούμενες παραμέτρους). Για να έχετε μία συνολική εικόνα δείτε και τον Πίνακα παρακάτω.

Το ίδιο ζευγάρι αναπαρήχθη δύο φορές από τότε (ακόμη και το καλοκαίρι – σίγουρα η θερμοκρασία δεν επηρεάζει την ποσόστωση των φύλων, μόνο η περίοδος επώασης μειώνεται αισθητά) και τα διαθέσιμα αρσενικά έφταναν σε ποσοστό το 57% από όλη τη γέννα. Το ίδιο συνέβη και με τα Melanochromis chipokae (το ίδιο ζευγάρι) και τα Labidochromis species “yellow” (δεν είμαι βέβαιος εάν ήταν το ίδιο ζευγάρι, αλλά το θηλυκό άτομο ήταν το ίδιο σίγουρα). Οι γέννες των Cyrtocara moorii ήταν επίσης επί το πλείστον αρσενικά ιχθύδια (σε ποσοστό πάνω από 80%), αλλά δεν είχε τύχει να διατηρώ το είδος με τις παλιές παραμέτρους οπότε δεν γνωρίζω εάν η αναλογία είχε σίγουρα αλλάξει. Ο Ιταλός φίλος μου ο Francesco, μου έστειλε ένα τρίο από F3 Haplochromis (Pundamilia) nyererei. Τα εισήγαγα στα ενυδρεία μου με τις καινούργιες παραμέτρους και γρήγορα γέννησαν. Μπορείτε να φανταστείτε τη χαρά μου όταν αντίκρισα πως λιγότερο από το 15% από όλη τη γέννα ήταν θηλυκά άτομα. Παρατηρώντας τις απαστράπτουσες κόκκινες ράχες τους να περιφέρονται στο ενυδρείο μου, έγινα ένας πραγματικά πολύ υπερήφανος εκτροφέας. Αργότερα βέβαια η φύση με έμαθε ένα άλλο μάθημα και μάλιστα με βίαιο τρόπο. Αυτά τα ψάρια δεν πρέπει να είναι σε μικρούς χώρους. Σκοτώνουν το ένα το άλλο και θα πρέπει κάποιος να διατηρεί όσο το δυνατόν λιγότερα γίνεται ανά ενυδρείο. Αυτό ανακινεί το ερώτημα: είναι φυσιολογικό ή ακόμη ηθικό να προκαταλαμβάνει κανείς την αναλογία των φύλων;

Τελικά δεν ξέρω εάν πράγματι πρόκειται για μία ατράνταχτη ανακάλυψη. Εάν συμβαίνει να είναι, τότε η απάντηση είναι πως πιθανώς πρέπει να ερευνήσουμε τις συνθήκες όπου θα πετυχαίναμε αναλογία 50 – 50. Ίσως στη φύση να χρειάζονται περισσότερα τα αρσενικά ή τα θηλυκά άτομα, λόγω των επί μέρους αναγκών ενός οικοσυστήματος, το οποίο επιτρέπει σε περισσότερα άτομα του ενός φύλου να ενηλικιωθούν, οπότε η αναλογία των φύλων προκαταλαμβάνεται εναντίων του λιγότερο ισχυρού. Κατά δεύτερο λόγο, δεν γνωρίζω εάν είναι μόνο το  pH, ή ο συνδυασμός με τα συγκεκριμένα άλατα που χρησιμοποίησα. Τρίτον – και σπουδαιότερο – αυτές οι αξίες είναι παραπλήσιες στις συγκεντρώσεις των ίδιων ιόντων που απαντώνται στο φυσικό περιβάλλον, οπότε δεν αισθάνομαι πως το «παίζω» Θεός. Το ερώτημα παραμένει σε σχέση με το συγκεκριμένο είδος Κιχλίδας της λίμνης Victoria, που πιθανόν οι ανάγκες του είδους να επιβάλλουν λιγότερα αρσενικά άτομα ανά γέννηση.

Η διατήρηση ψαριών είναι ένα σχετικά ακριβό hobby, ειδικά δε εάν κανείς προσπαθεί να το κάνει σωστά και χωρίς συμβιβασμούς. Το να μεγαλώσει κανείς κάποια ιχθύδια που θα του επιτρέψουν να κερδίσει λίγα χρήματα – τα οποία βέβαια αναγκάζεται να επανεπενδύσει στο ίδιο το hobby – για μένα δεν είναι εμπόριο. Με τα haps ο κανόνας είναι: τα αρσενικά πουλιούνται, ενώ τα θηλυκά είναι το απαραίτητο υποπροϊόν. Εάν αυτή η τεχνική επιτρέπει σε έναν σοβαρό και συνειδητό χομπίστα να κάνει τη ζωή του (και τη ζωή των ψαριών του) καλύτερη, ελπίζω αυτό το άρθρο να βοηθήσει.

Είδη

pH / GH

Γέννες

Μέγεθος (ολικό)

♂♂

♀♀

♂♂ (%)

Sciaenochromis fryeri

7.6/8

3

85

3

82

4

Labidochromis sp. “yellow”

7.6/8

6

24

2

22

8

Haplochromis (Pundamilia) nyererei

8.4/12

3

130

112

18

86

Cynotilapia mbamba

8.4/12

3

45

36

9

80

Nimbochromis venustus

8.4/12

3

205

162

43

79

Labidochromis sp. “yellow”

8.4/12

5

41

32

9

78

Melanochromis chipokae

7.6/8

3

78

12

66

15

Sciaenochromis fryeri

8.4/12

3

91

52

39

57

Melanochromis chipokae

8.4/12

3

84

62

22

74

 

Η επιμέλεια του Ελληνικού MCH γίνεται εξ' ολοκλήρου από τον Ανδρέα Ηλιόπουλο, στον οποίο οφείλεται άλλωστε και η ύπαρξη της ελληνικής έκδοσης.

Back ] Up ] Next ]

Site Search 

Contact us

       

Malawi Cichlid Homepage © 1999-2006. All rights reserved.