HOME

GEORGE RECLOS

FRANK PANIS

FRANCESCO ZEZZA

PATRICIA SPINELLI

ARTICLES

FISH INDEX

PROFESSIONALS

PHOTO GALLERY

LINKS

BOOK REVIEW

AWARDS

MARINE TANK

DISCOVER MEDITERRANEAN

SIDE EFFECTS

HOBBYIST'S GALLERY

MACRO & NATURE PHOTOGRAPHY

DISASTERS WITH DAVE

MCH-DUTCH

MCH PO POLSKU

ARTYKU£Y

ΑΡΧΙΚΗ

ΑΡΘΡΑ

ΕΙΔΗ ΨΑΡΙΩΝ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΒΡΑΒΕΙΑ

 

 

 

Σαλιγκάρια στο Ενυδρείο : Φίλοι ή Εχθροί;

του Τάκη Τσάμη

Ένα από τα συχνότερα παρουσιαζόμενα προβλήματα στα ενυδρεία είναι η παρουσία σαλιγκαριών. Συνήθως εμφανίζονται ξαφνικά από το πουθενά και μετά καταλαμβάνουν όλο το ενυδρείο. Κάποιοι πιστεύουν πως η παρουσία τους αποτελεί πλεονέκτημα, αφού είναι τρομεροί πτωματοφάγοι και θα καταναλώσουν την τροφή που έμεινε, ενώ κάποια από αυτά τρώνε μέχρι και άλγη. Άλλωστε είναι κι αυτά μέρος του φυσικού περιβάλλοντος. Αντίθετα κάποιοι ακουαρίστες θεωρούν πως δεν έχουν τίποτε να προσφέρουν, ενώ από την άλλη πλευρά αυξάνουν το βιολογικό φορτίο του ενυδρείου και καταστρέφουν την εμφάνιση των ενυδρείων παρουσίας τους. Φυσικά και οι δύο προσεγγίσεις είναι δικαιολογημένες. Ασχέτως ποια από τις δύο αποδεχόμεθα, η αλήθεια είναι πως όταν οι αριθμοί τους αυξάνουν πέραν κάποιων ορίων, θα πρέπει να παρθούν μέτρα. Αφού τα σαλιγκάρια ενοχοποιούνται και ως ωοβόρα, δεν είναι δυνατόν να παραμένουν ανεξέλεγκτα σε συστήματα ενυδρείων που τα ψάρια αποθέτουν αβγά. Θυμάμαι πως τα Kribensis (Pelvicachromis pulcher) μου, για όσο είχαν αβγά στη φωλιά τους προσπαθούσαν να κρατήσουν τα σαλιγκάρια μακριά από αυτήν.

Υπάρχουν πολλά είδη υδρόβιων σαλιγκαριών που μπορούν να ζήσουν σε ένα ενυδρείο. Κάποια, δεν έρχονται «τσάμπα», μέσω της μεταφοράς νερού, όπως τα Ampullaria sp. Αυτά μεγαλώνουν, φτάνοντας μεγάλα μεγέθη (κοντινά με αυτά των χερσαίων ειδών). Είναι πολύ καλοί πτωματοφάγοι, τρεφόμενα με τα αποφάγια, αλλά εάν αυτά δεν πληρούν το σιτηρέσιό τους θα στραφούν και στα υδρόβια φυτά του ενυδρείου. Αποθέτουν τα αβγά τους εκτός νερού (συνήθως στα καλύμματα των ενυδρείων) και τα νεογέννητα σαλιγκάρια πέφτουν στο νερό μετά από κάνα δυο εβδομάδες. Μπορούν να ταϊστούν κατ’ ευθείαν με flakes. Έχουν ένα αναπνευστικό όργανο που μοιάζει με την προβοσκίδα του ελέφαντα, με το οποίο αναπνέουν ατμοσφαιρικό αέρα όταν η ποιότητα του νερού δεν είναι καλή. Όταν το εν λόγω όργανο δε χρησιμοποιείται παραμένει κρυμμένο. Όταν απειληθούν κρύβονται στο καβούκι τους και καλύπτονται με μία προστατευτική θυρίδα. Αυτό το σαλιγκάρι είναι εύκολο να κρατηθεί υπό έλεγχο, κυρίως λόγω του μεγάλου μεγέθους του.

Ampullaria sp. Photo :A. Nijhuis 

Άλλα είδη που βρίσκουν τρόπο να εισέλθει στα ενυδρεία κατά λάθος (συνήθως μέσω των υδρόβιων φυτών που αγοράζουμε) είναι τα εξής:

1. Helisoma nigricans, το οποίο είναι είδος ιθαγενές της Βραζιλίας. Είναι σχεδόν κυκλικό σε σχήμα και η διάμετρός του φτάνει το ένα εκατοστόμετρο και οκτώ χιλιοστόμετρα (1,8 cm). Είναι κόκκινο και είναι πολύ ευαίσθητο σε θερμοκρασίες κάτω από τους είκοσι βαθμούς Κελσίου (20° C), όπου και πεθαίνει συνήθως. Είναι χορτοφάγο και συνήθως ζει επάνω στα φύλλα υδρόβιων φυτών, τα οποία και προτιμά για την διατροφή του. Μία λύση είναι η προσθήκη φρέσκων φύλλων μαρουλιού στα ενυδρεία, που όμως επιλύει μερικώς το πρόβλημα. Ένα αρκετά συγγενικό του είδος είναι και το Planorbis corneus, που ζει στην κεντρική Ευρώπη. Είναι απολύτως ακίνδυνο αλλά πολύ απαιτητικό σε σχέση με τις συνθήκες του νερού. Δεν επιζεί σε pH μεγαλύτερο του επτά (7,0).

Helisoma nigricans Φωτο: U. Wemer

Φωτο: George J. Reclos (MCH)

2. Melanoides tuberculata, επίσης γνωστό με το κοινό όνομα Malaysian trumpet snail (= σαλιγκάρι Τρομπέτα της Μαλαισίας), που πιθανότατα είναι το κοινότερο είδος που συναντά κανείς σε ενυδρεία. Απαντάται από την Αίγυπτο έως την Ινδία και χρειάζεται θερμοκρασία τουλάχιστον είκοσι βαθμών Κελσίου (20° C). Δεν επιβιώνει σε μαλακά νερά γιατί χρειάζεται άλατα για να φτιάξει το κέλυφός του. Πρόκειται για ωοζωοτόκο είδος που τρέφεται αποκλειστικά με άλγες και αποφάγια, πράγμα που το καθιστά άψογο σκουπιδιάρη για κάθε ενυδρείο. Είναι νυκτόβιο και παραμένει όλη τη μέρα κρυμμένο στο υπόστρωμα του πυθμένα για να κάνει την εμφάνισή του ακριβώς αφού σβήσουν τα φώτα. Αυτή του η συνήθεια δεν μας επιτρέπει να γνωρίζουμε τους πληθυσμούς που κατοικούν σε ένα ενυδρείο, εκτός και ανάψουμε ξαφνικά τα φώτα, δύο με τρεις ώρες αφού θα έχουν σβήσει. Τότε θα τα δει κανείς όλα να κάθονται επάνω σε πέτρες, βράχους και τα τζάμια του ενυδρείου. Με τον καιρό οι πληθυσμοί τους αυξάνουν και γρήγορα έχει κανείς την εντύπωση πως το υπόστρωμα του πυθμένα είναι ζωντανό γιατί κινείται (αφού κινούνται και τα θαμμένα σαλιγκάρια). Αυτή η συνήθεια βοηθάει τα φυτά, αφού αυξάνεται ο αερισμός των ριζικών συστημάτων τους. Ποτέ μου δεν αντιμετώπισα προβλήματα μ’ αυτό το είδος και πάντοτε είχα αρκετά στα ενυδρεία μου. Το μόνο “μειονέκτημά» τους είναι το γεγονός του ότι χώνονται παντού, συμπεριλαμβανομένων των θαλάμων των φίλτρων, των εισόδων του νερού, ακόμη και των σωληνώσεων. Αυτό βέβαια συνιστά την συχνότερη φροντίδα των φίλτρων αφού οι δυνατότητες κυκλοφορίας τους μειώνονται κατά πολύ. Μερικές φορές θα δείτε δεκάδες μικρά σαλιγκάρια στην επιφάνεια του νερού. Αυτό σημαίνει και κακή ποιότητα νερού. Η εμφάνιση ενήλικων ατόμων στην επιφάνεια του υποστρώματος του πυθμένα κατά τη διάρκεια της ημέρας, επίσης αποτελεί σημάδι κακής ποιότητας νερού, ή λάθος της χημεία του.

Melanoides tuberculata Φωτο: Τόλης Κετσελίδης

Ενυδρείο γεμάτο με το είδος Melanoides tuberculata Φωτο : MCH (Frank Panis)

Κοντινή φωτο του είδους Melanoides tuberculata. Φωτο του MCH (Γιώργος Ι. Ρεκλός)

3. Το Lymnaea stagnalis είναι ένα σχετικά ακίνδυνο είδος σαλιγκαριού που τρέφεται μόνο με υδρόβια φυτά. Εάν καταφέρει να παρεισφρήσει στα ενυδρεία σας είναι αρκετά δύσκολο να εξολοθρευτεί. Συνήθως εισάγεται μέσω ζωντανών τροφών ή νεοαφιχθέντα υδρόβια φυτά.

Κάποια από τα είδη σαλιγκαριών που αναφέρονται σε τούτο το άρθρο είναι χρήσιμα στα ενυδρεία και δεν πρόκειται να προκαλέσουν προβλήματα στον εκάστοτε ακουαρίστα. Αυτό βέβαια εφ’ όσον οι πληθυσμοί τους βρίσκονται υπό έλεγχο. Το υπερβολικό και ακατάλληλο τάισμα είναι ο νούμερο ένα λόγος που προξενεί την υπερβολική πληθυσμιακή τους ανάπτυξη. Εφ’ όσον η διαθέσιμη τροφή για τα σαλιγκάρια είναι μόνο τα αποφάγια, αφ’ ενός θα καταναλώνονται ευχάριστα, αφ’ ετέρου δε οι πληθυσμοί τους θα παραμένουν στα ανεκτά όρια. Εάν τύχει να αντιμετωπίσουμε πληθυσμιακή έκρηξη σαλιγκαριών, πρέπει να βρούμε τρόπους για να τα ξεφορτωθούμε.

Μειώνοντας τους πληθυσμούς των σαλιγκαριών

Η καλύτερη πρόταση είναι η εισαγωγή κάποιων συγκεκριμένων ειδών ψαριών στο σύστημα που υποφέρει. Οι καλύτεροι υποψήφιοι γι’ αυτό είναι τα ψάρια του είδους Botia και το είδος Tetraodon fahaka strigosus (puffer του γλυκού νερού) [Σ.τ.Μ. Ένα επίσης πολύ καλό σαλιγκαροφάγο είδος είναι και το Neolamprologus tretocephalus της λίμνης Tanganyika που και στους φυσικούς του βιότοπους τρέφεται με σαλιγκάρια λόγω της ιδιαίτερης κατασκευής των οδοντικών του πλακών που το βοηθούν να σπάζει τα κελύφη τους και να καταναλώνει τη σάρκα τους].

Botia macracanthus (Κοινό όνομα: Botia κλόουν). Είναι το ευρύτατα γνωστό είδος του γένους που προτιμάται για τον έλεγχο σαλιγκαριών, αλλά οι απαιτήσεις του είδους πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπ’ όψιν. Το τελικό τους μέγεθος υπερβαίνει τα είκοσι (20) εκατοστόμετρα και καλό είναι να διατηρούνται σε μικρές ομάδες αποτελούμενες από πέντε με έξι (5 - 6) άτομα για να νοιώθουν «άνετα». Το είδος μπορεί να ζήσει είκοσι με τριάντα (20 – 30) χρόνια και χρειάζεται αρκετά μεγάλου όγκου ενυδρείο για να «ευδοκιμήσει». Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με το Botia modesta (κοινό όνομα μπλε Botia, με τελικό μέγεθος των ενήλικων ψαριών φτάνει τα εικοσιτέσσερα εκατοστόμετρα), μόνο που εδώ υπάρχει το πλεονέκτημα της διατήρησης λιγοτέρων ατόμων ανά ενυδρείο (δύο άτομα ανά ενυδρείο είναι μία χαρά). Παρ’ όλα αυτά ακόμη κι ένα ενυδρείο διαστάσεων ενός μέτρου και πενήντα εκατοστομέτρων επί πενήντα εκατοστόμετρα (150 cm x 50 cm), ένα δύο τέτοια ψάρια θα ζήσουν για τέσσερα με έξι χρόνια χωρίς όμως να φτάσουν ποτέ το τελικό τους μέγεθος. Μία εναλλακτική λύση είναι τα μικρόσωμα μέλη του γένους όπως τα Botia dario, με ανώτατο τελικό μέγεθος στα επτά (7) εκατοστόμετρα, τα B. lohachata, με τελικό μέγεθος των ενήλικων ψαριών επίσης στα επτά (7) εκατοστόμετρα ή τα B. striata , με τελικό μέγεθος περί τα δέκα (10) εκατοστόμετρα. Για ακόμη μικρότερα ενυδρεία θα μπορούσαμε να προτείνουμε το είδος , με ανώτατο τελικό μέγεθος τα έξι εκατοστόμετρα. Τα (ένα ακόμη μικρόσωμο είδος του γένους, παραπλήσιο σε χρώμα των) δεν συνιστάται για community tanks («κοινωνικά» ενυδρεία), επειδή έχει την κακή συνήθεια να «τσιμπολογάει» πτερύγια άλλων ψαριών. [Σ.τ.Μ. ένα ακόμη μικρόσωμο είδος του γένους που μπορεί να αποδειχθεί ακατάλληλο λόγω επιθετικής συμπεριφοράς είναι και το είδος Botia horae].

Botia modesta Φωτο: MCH (Γιώργος Ι. Ρεκλός)

Botia dario    Φωτο: G. Zurlo

Το είδος Tetraodon fahaka strigosus θεωρείται ως το ιδανικό ψάρι για την εξολόθρευση σαλιγκαριών μέσα από ενυδρεία. Όμως υπάρχουν μειονεκτήματα εδώ. Αρχικά είναι είδος ψαριών των υφάλμυρων νερών και σε τέτοια νερά μπορούν να επιζούν. Δεύτερον, πρόκειται για αρκετά επιθετικό είδος και δεν θα διστάσουν να φάνε ιχθύδια ή και μεγαλύτερης ηλικίας ψάρια εάν βρεθούν σε τέτοια θέση. Αυτή τους λοιπόν η συμπεριφορά προκαλεί stress στα υπόλοιπα ψάρια ενός ενυδρείου και αρκετές φορές απώλειες. Εν ολίγοις κάποιος θα πρέπει να σκεφτεί προσεκτικά την περίπτωση εμπλουτισμού του ενυδρείου του με ψάρια αυτού του είδους.

Tetraodon fahaka strigosus         Photo: S.A. Fossa

Ένα είδος κιχλίδας της Δυτικής Αφρικής, το είδος Anomalochromis thomasi, προτείνεται από κάποιους ως καλό υποψήφιο είδος για εξολόθρευση σαλιγκαριών σε ενυδρεία. Πρόκειται για μάλλον φιλήσυχο είδος με τελικό μέγεθος στα δέκα (10) περίπου εκατοστόμετρα και χαρακτηριστικό χρωματισμό. Προστίθενται μάλλον εύκολα και με ασφάλεια σε community tanks.

Τέλος τα είδη του γένους Synodontis επίσης θεωρούνται κατάλληλα ως σαλιγκαροφάγα.

Υπάρχει άραγε πραγματική ανάγκη για να ξεφορτώνεται κανείς τα σαλιγκάρια μέσα από τα ενυδρεία του; Η συνήθης απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι «αρνητική». Το είδος εν προκειμένω μπορεί να προσφέρει θαυμάσιο έργο στο υπόστρωμα και ως προς την ανακύκλωση μεγάλων ποσοτήτων αφάγωτης τροφής. Εάν το υπόστρωμα του πυθμένα είναι άμμος αυτά τα σαλιγκάρια δεν μπορούν να «θαφτούν», παρά θα επιλέγουν σκοτεινές και σκιασμένες γωνιές για να περνούν τις ώρες φωτός στο ενυδρείο.

Εάν υποθέσουμε πως παρά το σωστό τρόπο ταΐσματος και την εισαγωγή των κατάλληλων ειδών για τον πληθυσμιακό έλεγχο των σαλιγκαριών, οι πληθυσμοί τους συνεχίζουν να παραμένουν υπερβολικοί, τότε θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε ειδικά κατασκευασμένες παγίδες για τη σύλληψη και απομάκρυνσή τους από το σύστημα. Μπορείτε να κατασκευάσετε και τις δικές σας παγίδες. Χρησιμοποιείτε σαν δόλωμα αφάγωτη τροφή και εγκαθιστάτε την παγίδα στο ενυδρείο αφού σβήσουν τα φώτα. Μερικές ώρες αργότερα μπορείτε να μαζέψετε της παγίδες που θα είναι γεμάτες σαλιγκάρια.

Αυτό που θεωρώ ως μη αποδεκτή λύση είναι η χρήση ειδικών χημικών σαλιγκαροκτόνων που είναι διαθέσιμα στο εμπόριο του hobby. Ακόμη κι αν σας εξασφαλίζουν την ασφάλεια των ψαριών και των φυτών σας, η θανάτωση μεγάλου αριθμού σαλιγκαριών μονομιάς θα προκαλέσουν το χειρότερο πρόβλημα της μεγάλης οργανικής ρύπανσης από τα νεκρά σαλιγκάρια που θα αποσυντίθενται, με μεγαλύτερες συνέπειες από ότι αυτές που προκαλεί η ύπαρξη των σαλιγκαριών.

Κείμενα: Τάκης Τσάμης (δημοσιεύονται κατόπιν αδείας του ιδίου). Φωτογραφικό υλικό: όπως αναλόγως δηλώνεται στο σώμα του άρθρου.

Η επιμέλεια του Ελληνικού MCH γίνεται εξ' ολοκλήρου από τον Ανδρέα Ηλιόπουλο, στον οποίο οφείλεται άλλωστε και η ύπαρξη της ελληνικής έκδοσης.

Back ] Up ] Next ]

Site Search 

Contact us

       

Malawi Cichlid Homepage © 1999-2006. All rights reserved.