HOME

GEORGE RECLOS

FRANK PANIS

FRANCESCO ZEZZA

PATRICIA SPINELLI

ARTICLES

FISH INDEX

PROFESSIONALS

PHOTO GALLERY

LINKS

BOOK REVIEW

AWARDS

MARINE TANK

DISCOVER MEDITERRANEAN

SIDE EFFECTS

HOBBYIST'S GALLERY

MACRO & NATURE PHOTOGRAPHY

DISASTERS WITH DAVE

MCH-DUTCH

MCH PO POLSKU

ARTYKUŁY

ΑΡΧΙΚΗ

ΑΡΘΡΑ

ΕΙΔΗ ΨΑΡΙΩΝ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΒΡΑΒΕΙΑ

 

 


Węgiel aktywowany

Andreas Iliopoulos, John G. Reclos i George Reclos

Z języka angielskiego przełożyła Marzenna Kielan

 Artykuł ten po raz pierwszy ukazał się w magazynie FAMA w styczniu 2002 r.

Wprowadzenie

Wielu z nas używa filtrów kaskadowych zawieszonych w rogu akwarium i zasilanych powietrzem. Zwykle używamy w nich jako wkładu waty akwarystycznej lub węgla. Wielu hobbystom udało się w ten sposób odnieść sukces w funkcjonowaniu ich pierwszego akwarium, tego typu system filtracyjny jest bowiem nadal jednym z najlepszych dla takich właśnie pierwszych, i nie tylko, zbiorników.

            Oczywiście nie wata akwarystyczna (wkład mechaniczny) jest źródłem tego sukcesu, może ona bowiem wyłapywać jedynie duże cząsteczki zanieczyszczeń. Tymczasem najbardziej niebezpieczne są w wodzie niewidoczne gołym okiem zanieczyszczenia, nadające jej charakterystyczny, żółtawy kolor i nieprzyjemny zapach, które ostatecznie zmienić się mogą w substancje śmiertelnie niebezpieczne dla ryb. Jest tylko jeden sposób rozwiązania takiego problemu – zastosowanie węgla drzewnego. Usunie on w bardzo wydajny sposób substancje organiczne, zanim zdążą przekształcić się w zanieczyszczenia zaburzające czystość wody, jej zapach i bezpieczeństwo.

Definicje

Wykorzystanie specjalnych technik produkcyjnych pozwala na uzyskanie wysoce porowatego węgla, którego powierzchnia wynosi około 300-2000 metrów kwadratowych na gram. Tego typu węgiel aktywny lub aktywowany jest używany powszechnie dla usunięcia nieprzyjemnego zapachu wody lub lotnych i płynnych substancji koloryzujących. Węgiel aktywowany jest amorficzną postacią znanego nam dobrze węgla. Oznacza to, że w przeciwieństwie do innych form (odmian allotropowych) węgla: diamentu, grafitu, fullerenów czy sadzy, odznacza się on nieregularną, nieuporządkowaną strukturą atomów.

Wiadomości ogólne

Węgiel drzewny to jedwabiście gładkie, lśniące, nieregularne w kształcie fragmenty zwęglonego drewna. Tego rodzaju węgiel ma w akwarystyce ograniczone zastosowanie. Jest on odpowiedni jedynie od zbiorników słodkowodnych, zamieszkanych przez niewielką liczbę ryb. Sprzedawany jest jako węgiel akwarystyczny lub węgiel do filtrów. W ciągu ostatnich lat zastępuje go jednak coraz częściej węgiel aktywowany (w skrócie WA).

Produkuje się różne rodzaje węgla, które służą do usuwania różnych zanieczyszczeń. Sekret działania WA leży w sposobie jego przygotowania. I tak na przykład, jeśli w czasie procedury wytwarzania użyte zostają kwasy, powstaje węgiel o skrajnie porowatej powierzchni. Tego typu ciało jest używane jako wkład do filtrów napędzanych powietrzem. Zupełnie różne rodzaje węgla uzyskać można, poddając go w czasie produkcji wysokim temperaturom i ciśnieniu.

Węgiel aktywowany jako produkt finalny zawsze jest substancją wysoce porowatą, ale wielkość tych porów uzależniona jest od gazów użytych w czasie aktywacji, a także od rodzaju soli nieorganicznych (miedź, fosforany, siarczany, krzemiany czy sole cynku), które zostały dodane w czasie procedury aktywacji. Tak więc jesteśmy w stanie wyprodukować węgiel aktywowany o bardzo różnych właściwościach. Każdy hobbysta może znaleźć bez problemu WA odpowiedni do akwarium, który został aktywowany w temperaturze 2000°C w warunkach próżni, bez użycia kwasów itd. Sprzedawany jest wówczas jako węgiel aktywowany lub „super aktywowany”.

Funkcja

WA działa na dwa różne sposoby. Może usuwać substancje organiczne poprzez pochłanianie (absorpcję) ich swoją podobną do gąbki strukturą bądź też poprzez przyłączenie ich (adsorpcję) dzięki wiązaniom chemicznym.

W czasie absorpcji wykorzystywana jest niezliczona liczba otworów. Możemy wyobrazić sobie węgiel jako materiał o zbyt wielu kieszeniach (bardzo małych kieszeniach, im mniejsze tym lepsze), które mogą zostać wypełnione niezliczoną liczbą drobnych przedmiotów (cząsteczki). Możemy więc powiedzieć, że węgiel działa wówczas niczym bardzo wydajny filtr mechaniczny, który jest w stanie pochłonąć drobiny wielkości cząsteczki. Warto jednak utrzymać tę wysoką funkcjonalność węgla jak najdłużej. Pod tym względem wydajna filtracja mechaniczna poprzedzająca moment zetknięcia się węgla aktywowanego z wodą jest niezwykle istotna. Jeśli jej nie zastosujemy, te nadzwyczajne właściwości węgla wyczerpią się bardzo szybko.

Ważnym słowem, które zostało użyte w tym artykule, jest także adsorpcja. Jeśli substancja adsorbuje, oznacza to, że powoduje przyłączenie jakiegoś związku poprzez chemiczne wiązanie. Ogromna powierzchnia węgla aktywowanego umożliwia mu niemal niezliczoną ilość wiązań. Jeśli pewne związki chemiczne przechodzą obok jego powierzchni, przyczepiają się do niej i zostają uwięzione w pułapce.

Węgiel aktywowany jest bardzo dobry do uwięzienia innych, opartych na węglu zanieczyszczeń (związków organicznych), jak również substancji takich jak chloramina. Wiele innych związków chemicznych nie przyłącza się do węgla zupełnie – sód, azotany itp. – przechodząc przez niego swobodnie. Oznacza to, że węgiel aktywowany oczyszcza wodę z pewnych zanieczyszczeń, ignorując zupełnie inne. Oznacza to także, że w chwili, gdy wykorzystana zostanie cała powierzchnia węgla zdolna do wiązania innych substancji, przestaje on działać. W takim momencie należy dokonać wymiany złoża filtrującego. Adsorpcja polega na polaryzacji cząsteczek. Spolaryzowane cząsteczki mają dwa bieguny, które różnią się swoją „sympatią” wobec cząsteczek wody; jedna ze stron jest więc hydrofilna („lubi” wodę), podczas gdy druga wykazuje hydrofobowość („nie lubi” wody – „lubi” lipidy). Kiedy spolaryzowana cząsteczka organiczna zbliża się do spolaryzowanej powierzchni WA, jest wyłapywana przez nią jej hydrofobową stroną i usuwana w ten sposób z wody, w której się znajduje. Węgiel aktywowany ma jednak możliwość wyłapywania nie tylko związków organicznych, ale i nieorganicznych. Ta zdolność jest szczególnie ważna. Znajdująca się poniżej lista zawiera niektóre pierwiastki i cząsteczki, które usunąć można dzięki węglowi aktywowanemu. Znajdują się na niej zarówno związki organiczne, jak i nieorganiczne (dane uzyskane dzięki uprzejmości Greckiego Przedsiębiorstwa Wodociągowego).

Zanieczyszczenia                 MCL (Maximum Contamination Level czyli maksymalna dopuszczalna zawartość zanieczyszczeń – przyp.tł.), mg/l

-------------------------------------------

Zanieczyszczenia nieorganiczne

Organiczne związki kompleksowe arsenu             0,05

Organiczne związki kompleksowe chromu                        0,05

Rtęć nieorganiczna (Hg+2)                                                   0,05

Organiczne związki kompleksowe rtęci                             0,002

Zanieczyszczenia organiczne

Benzen                                                                                   0,005

Endryn                                                                                    0,0002

Lindan                                                                                    0,004

Metoksychlor                                                                         0,1

1,2-dichloroetan                                                                    0,005

1,1-dichloroetylen                                                                  0,007

1,1,1-trichloroetylen                                                              0,200

Trihalometany ogólne                                                           0,10

Toksafen                                                                                0,005

Trichloroetylen                                                                       0,005

2,4-D                                                                                      0,1

2,4,5-TP                                                                                 0,01

Para-dichlorobenzen                                                            0,075

Czynnik                                                         SMCL (Secondary Maximum Contamination Levelprzyp. tł.)

-----------------------------------------------------

Barwa                                                                         15 jednostek

Związki powierzchniowo czynne                              0,5 mg/l

Zapach                                                                                  3 próg (w normie polskiej „niewyczuwalny” – przyp. tł.)

Miejsce wykorzystania

Kiedy już zdecydujemy, jaki rodzaj węgla jest odpowiedni do naszego akwarium, musimy zdecydować się także, w którym miejscu systemu filtracyjnego powinniśmy go umieścić.

Opcji jest kilka. Możemy umieścić węgiel w pojemniku filtra wewnętrznego, kanistrowego lub kaskadowego. Możemy też wykorzystać do tego celu specjalnie skonstruowaną komorę zrobionego przez nas filtra wewnętrznego.

Możemy włożyć go nawet do komory, którą zaprojektowaliśmy w zrobionym przez nas sumpie. Nawet w filtrze zraszającym możemy znaleźć odpowiednie miejsce do umieszczenia węgla aktywowanego.

Możemy także skonstruować pojemnik na węgiel połączony z naszym systemem filtracyjnym. Dobrym rozwiązaniem jest także umieszczenie węgla w pojemniku połączonym z wężem, którym płynie woda wlewana do akwarium i wreszcie możemy umieścić go na drodze wody powracającej z filtra do akwarium, zmuszając ją do przejścia przez węgiel, zanim wleje się do zbiornika.

Alternatywne miejsca wykorzystania

Wymuszenie przepływu wody przez pojemnik zawierający torebkę z węglem aktywowanym nie jest najlepszym sposobem jego wykorzystania; w ten sposób, podobnie jak w przypadku złoża do filtracji mechanicznej, łatwo ulega on „zatkaniu”. W ten sposób większość węgla jest „izolowana” i część wody po prostu przepływa pomiędzy torebkami. W tym czasie przepływ wody zmniejsza się. Możemy uniknąć takiej sytuacji, jeśli nie zastosujemy torebek (zwłaszcza tych o drobnych oczkach) lub jeśli pomiędzy nie włożymy kratki. Chodzi o to, żeby wykorzystać torebki (co znacznie ułatwia utrzymanie węgla w jednym miejscu), ale żeby nie wymuszać obiegu wody bezpośrednio przez torebki – powinna je swobodnie opływać, zapewniając odpowiednio długi kontakt z porowatą strukturą węgla, co spowoduje usunięcie zanieczyszczeń.

Możemy także ułożyć torebki z WA w sumpie, a zanieczyszczenia organiczne zostaną usunięte w czasie, gdy woda przepływać będzie nad WA (poprzez dyfuzję). W taki sposób spowodujemy, że woda pozostanie czysta, a pierwiastki śladowe nie będą usuwane tak szybko jak wówczas, gdy woda przepływa bezpośrednio przez WA.

Należy być przy tym bardzo ostrożnym i upewnić się, że torebki nie będą swobodnie poruszać się wewnątrz sumpa oraz że zostały one zatopione naprzeciwko wlotu do pompy. Możemy w tym celu wykorzystać plastikowe koszyczki, panele lub pojemniki na jaja – należy utrzymać torebki z WA w jednym miejscu (z dala od wlotu do pompy).

Możemy także umieścić torebki wewnątrz akwarium, w pobliżu największego przepływu wody lub za skałami, a w zbiorniku, w którym znajduje się filtr podżwirowy możemy zakopać torebki z WA pod żwirem, obok kominów powietrznych. Ta metoda może jednak w czasie wymiany węgla wywołać bałagan w całym akwarium.

Ilość – częstotliwość wymiany

Po zakończeniu dywagacji na temat instalacji torebki z węglem aktywowanym w akwarium, czas zastanowić się, jakiej ilości powinniśmy użyć i jak często wymieniać węgiel, aby spełniał on swoją funkcję. Odpowiedzi na te pytania nie są łatwe – nie ma gotowych recept.

Różne zbiorniki mają odmienne potrzeby, jest bowiem wiele parametrów (wielkość akwarium, zwierzęta, stosowane pokarmy i sposoby pielęgnacji), które określają częstotliwość zmiany WA i jego ogólną ilość zastosowaną w systemie. Wszystkie parametry zastosowane wcześniej mają wpływ na ilość rozpuszczonego węgla organicznego (RWO), który będzie obecny w naszym systemie (aminokwasy, kwasy organiczne, białka, węglowodany, hormony roślinne, karotenoidy, fenole, witaminy itp.) RWO jest więc sumą ogólną wszystkich związków organicznych. Wysoka wartość RWO wpływa negatywnie na wzrost ryb, wywołując stres metaboliczny i osłabiając odporność na choroby.

W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych prowadzono na ten temat wiele badań (Thiel, Moe, deGraaf, Hovanec, Spotte). Większość z nich sugeruje stosowanie około 500 g WA na 100 litrów wody. Zacząć należy od zastosowania 20 g WA na każde 100 l, a następnie zwiększać każdego miesiąca tę ilość tak długo, aż uzyskamy zalecane 500 g/l.

Ilość taka jest mniej lub bardziej zasadna. Zaleca się ją dla akwariów rafowych, ale została przetestowana (z dobrym skutkiem) w wielu innych zbiornikach, z wieloma różnymi gatunkami zwierząt. Oczywiście wielkość ta jest pewnego rodzaju średnią i tak właśnie należy na nią spojrzeć. Zbiornik o większej liczbie mieszkańców (przerybiony) będzie także potrzebował więcej WA.

Parametry wpływające na działanie WA

Proces adsorpcji uzależniony jest od następujących czynników:

1) Fizycznych właściwości WA, takich jak wielkość, rozmieszczenie porów oraz powierzchnia.

Ilość oraz rozmieszczenia porów odgrywają kluczową rolę w procesie filtrowania. Najlepsza filtracja zachodzi, gdy pory są duże tylko na tyle, aby przepuścić cząsteczki zanieczyszczeń.

2) Chemicznych właściwości węgla aktywowanego lub ilości tlenu i wodoru, jakie on zawiera.

Powierzchnia węgla może wchodzić w chemiczne interakcje w cząsteczkami organicznymi. Także reakcje elektryczne pomiędzy powierzchnią WA a niektórymi zanieczyszczeniami mogą dawać rezultat w postaci adsorpcji lub wymiany jonów. Adsorpcja jest więc determinowana przez chemiczne właściwości powierzchni czynnej. Te właśnie chemiczne właściwości określane są w znacznym stopniu przez proces aktywacji węgla. Różne rodzaje WA, utworzone w różnych procesach aktywacji, będą miały właściwości chemiczne, które okażą się mniej lub bardziej „atrakcyjne” dla różnego rodzaju zanieczyszczeń. I tak na przykład chloroform jest adsorbowany najlepiej przez WA, który ma najmniejszą ilość tlenu powiązanego z porowatą powierzchnią.

3) Składu chemicznego i koncentracji zanieczyszczeń

Duże cząsteczki organiczne są najlepiej adsorbowane przez WA. Zasada główna mówi, że substancje podobne mają tendencję do wiązania się (asocjacji). Cząsteczki organiczne i węgiel aktywowany są substancjami podobnymi, a zatem tendencja dla większości organicznych substancji chemicznych do asocjacji z węglem aktywowanym jest silniejsza aniżeli do pozostawania w stanie rozpuszczonym w środowisku sobie obcym, jakim jest woda. Ogólnie rzecz ujmując, najgorzej rozpuszczalne związki organiczne są najsilniej adsorbowane. Często jednak mniejsze cząsteczki chwytane są najmocniej, bowiem znacznie lepiej dopasowują się do mniejszych porów.

Koncentracja zanieczyszczeń organicznych może wpływać na proces adsorpcji. Dowolny filtr zawierający WA może być wydajniejszy niż jakikolwiek inny przy niskiej zawartości w wodzie zanieczyszczeń, ale może okazać się niewystarczający, gdy zanieczyszczeń będzie dużo.

4) Temperatury i pH wody

Adsorpcja poprawia się zwykle, gdy spadają pH i temperatura wody. Reakcje chemiczne i rodzaje związków chemicznych są blisko związane z tymi parametrami. W niskim pH i niskiej temperaturze wody wiele substancji organicznych przybiera formę silniej absorbowaną.

5) Przepływu wody i czasu ekspozycji wody na WA

Proces adsorpcji zależy także od czasu, w jakim woda jest wystawiona na działanie WA. Dłuższy czas pozwala na wyłapanie przez WA większej ilości zanieczyszczeń. Wydajność zmienia się także wraz z ilością WA zastosowanego w filtrze oraz zmniejszeniem prędkości przepływu wody przez taki filtr.

Co kupić – na co zwrócić uwagę?

Zwykle dobrej jakości WA pozostaje aktywny przez okres około sześciu miesięcy. Po tym czasie związki organiczne zaczynają akumulować się w systemie i WA traci aktywność. Powinniśmy więc wymienić około 30% węgla, a pozostałą jego część wypłukać w wodzie akwarium. Powodem takiego działania jest fakt, że WA działa zarówno jako złoże filtrujące biologicznie, jak i chemicznie. Jeśli więc wymienimy cały węgiel, działanie złoża biologicznego ulegnie zaburzeniu, co wpłynie poważnie potencjał denitryfikacyjny zbiornika (zwłaszcza jeśli używamy dużych ilości WA). Powinniśmy zatem dodać nowego WA do starego, co pozwoli bakteriom nitryfikacyjnym i denitryfikacyjnym na szybką kolonizację, a kolonie bakterii już istniejące w starym WA zostaną zachowane. Wypłukanie 70% starego WA w wodzie akwarium zredukuje nieco ilość mechanicznych zanieczyszczeń, pozostawiając jednocześnie złoże biologiczne w stabilnym stanie tak, aby nadal było w stanie przez wiele miesięcy usuwać nadmiar substancji organicznych.

Dobrym i ciekawym rozwiązaniem pomagającym określić, kiedy powinniśmy wymienić WA w naszym systemie filtrującym, jest zainstalowanie na jednym z boków akwarium kawałka białego plastiku pomalowanego do połowy żółtawą, nierozpuszczalną w wodzie farbą. Kiedy, patrząc od strony drugiego boku zbiornika, nie jesteśmy w stanie odróżnić żółtawej części plastiku od białej, to znak, że węgiel należy już podmienić.

Jak już wspomniałem, istnieje wiele sposobów na wyprodukowanie WA, tak więc nie każdy jego rodzaj jest taki sam. Powinniśmy wybierać ten, który wyprodukowano z przeznaczeniem do akwarium: o drobnej granulacji, jednolicie czarny i z możliwie jak najmniejsza ilością pyłu. Zanim włożymy WA do naszego systemu, należy go dokładnie wypłukać, usuwając resztki pyłu. Niektóre firmy używają kwasu fosforowego, aby zwiększyć powierzchnię węgla, bowiem kwas ten tworzy w węglu więcej otworów. Tego typu WA nadaje się do filtrowania powietrza, jest jednak całkowicie nieprzydatny w akwarium, nawet jeśli zostanie porządnie wypłukany. Nadal będzie bowiem zawierał duże ilości fosforanów. Jeśli jednak zostanie zastosowany w akwarium i będzie podmieniany nawet częściej, niż sugerował to sprzedawca w sklepie, będziemy nieustannie zastanawiali się, dlaczego w zbiorniku występuje zakwit glonów.

Możemy także sprawdzić nasz WA przy pomocy testu na zawartość fosforanów. Do fiolki nalać należy tyle wody, ile zaleca test na zawartość fosforanów, a następnie dodać odpowiednią ilość odczynnika. Teraz do fiolki wrzucić należy kilka ziarenek WA (5 czy 6 wystarczy). Jeśli kolor naszego roztworu będzie wykazywać niebieskawy odcień lub, co gorsza, będzie intensywnie niebieski, oznacza to, że nasz węgiel uwalnia do wody fosforany. Taki węgiel będzie w naszym akwarium zupełnie bezużyteczny.

WA ma także inną cechę – starzeje się. Kiedy tak się dzieje, niektóre substancje wcześniej absorbowane będą prawdopodobnie uwalniane ponownie do wody.

Niektórzy akwaryści wiążą używanie WA z niewyjaśnionymi do końca problemami, które wystąpić mogą w zbiorniku, takimi jak choroba zwana dziurawicą i innymi dolegliwościami. Dlatego też zanim nowe badania związane z tym tematem nie zostaną opublikowane, lepiej wybierać węgiel do akwarium bardzo uważnie.

Czy warto? Powody, dla których warto rozważyć zastosowanie WA w naszym zbiorniku

Wykorzystanie WA w systemie filtracyjnym akwarium nie powoduje usunięcia mikrobów, sodu, azotanów, fluorków i nie redukuje twardości. Ołów i inne metale ciężkie usuwane są jedynie przez bardzo specyficzne rodzaje WA. Dopóki producent nie zaznaczy, że jego produkt eliminuje metale ciężkie, nabywca powinien pamiętać, że węgiel taki nie będzie skuteczny w ich usuwaniu.

Jak w przypadku każdej filtracji chemicznej WA usuwa z wody wraz z zanieczyszczeniami także substancje pożyteczne (na przykład pierwiastki śladowe). Efektowi takiemu można zapobiegać, dokonując regularnych, częściowych podmian wody oraz dodając regularnie pierwiastki śladowe (np. brak jodu w akwarium rafowym może okazać się zabójczy dla korali miękkich). Prowadzi to jednak do poważnej wątpliwości, ponieważ nie możemy być pewni, ile takich ważnych substancji zostało usuniętych (o ile nie sprawdzimy zawartości w wodzie każdej z nich) lub jak szybko są one usuwane. Ma to szczególne znaczenie w przypadku zbiorników z roślinami (usuwane są nawozy, chelaty żelaza itp.), a także w przypadku substancji dodawanych w celu poprawy jakości życia ryb (takich jak witaminy). Zdarzyć się więc może, że zastosowanie węgla skończy się dodawaniem do wody coraz większej ilości witamin, pierwiastków śladowych i nawozów, aż wreszcie sami nasycimy nimi nasz WA.

Zwiększenie ilości bakterii: Kiedy woda przechodzi przez WA, niektóre bakterie (przede wszystkim heterotroficzne) zostają przez niego zatrzymane. Problem polega na tym, że te właśnie schwytane przez złoże bakterie namnażają się niesłychanie w ciepłym, wilgotnym i zawierającym tlen środowisku pomiędzy drobinami węgla. A ponieważ WA jest luźny, nie ma bariery, która nie pozwoliłaby namnażającym się wewnątrz filtra bakteriom na wydostanie się wraz z wodą przepychaną przez filtr. Przeprowadzono testy, które wykazały, że niektóre filtry wypuszczają o tysiące bakterii więcej aniżeli do nich trafia!

Nowy węgiel aktywowany zredukuje także poziom rozpuszczonego w wodzie tlenu, co na krótki czas spowodować może niedobór tego gazu w akwarium.

WA powinien być usuwany z akwarium ilekroć chcemy zastosować w zbiorniku leki (w innym przypadku cały preparat leczniczy zostanie zaabsorbowany przez węgiel). Taka konieczność może okazać się więc powodem do rozpatrzenia praktyczności czy wygody w stosowaniu węgla.

Tymczasem ogólne trendy, jakie można zaobserwować, dążą do maksymalnego uproszczenia czynności związanych z opieką nad akwarium i jego mieszkańcami. Podejście typu „to łatwe” stało się nadrzędną zasadą wielu akwarystów. W takim kontekście dodanie jednego więcej (w znacznym stopniu nieprzewidywalnego w skutkach) czynnika do zbiornika jest niepożądane.

Zakończenie

Niektórzy akwaryści używają WA nieustannie, inni okresowo. Niektórzy nie stosują go wcale. Jak już to przedyskutowaliśmy, istnieją argumenty za i przeciwko stosowaniu węgla – wnioski ostateczne czy sugestie nie powinny w takiej sytuacji być narzucane przez autorów tego tekstu.

Jest oczywiste, że osobą, która ocenić powinna, czy tego typu rozwiązanie może się okazać korzystne, powinien być każdy akwarysta. Wasze własne obserwacje opierające się na wyglądzie akwarium i samopoczuciu jego mieszkańców, poparte wiedzą dotyczącą systemu filtracyjnego, powinny stać się odpowiednim przewodnikiem pozwalającym na podjęcie takiej decyzji.

Jedynym wartym podkreślenia wskaźnikiem, przemawiającym za prawidłowym zastosowaniem WA jest wygląd wody i mieszkańców akwarium. Organizmy trzymane w akwarium są znacznie bardziej wrażliwe na jakiekolwiek niefortunne sytuacje związane ze zmianą chemicznych właściwości wody niż nowoczesne urządzenia elektroniczne. Lepiej więc spędzić trochę czasu na obserwacji tego właśnie żywego systemu, aniżeli bawić się w chemika używającego egzotycznych urządzeń.

Akwarystyka ma także takich tak zwanych hobbystów, którzy nie rozumieją nawet podstawowych pojęć (jak choćby pH) i nie wiedzą, w jaki sposób mogą one wpływać na chemię wody i żyjące w niej organizmy. Ich akwaria często jednak wyposażone są we wszystkie możliwe elektroniczne akcesoria. Niemal każdy z nich uważa za to, że tak dobrze wyposażony zbiornik nie wymaga żadnej opieki; nie przestrzegają oni nawet częściowych podmian wody. Zapamiętajcie więc nasze słowa: najważniejszym elementem wyposażenia, pozwalającym na sprawne działanie akwarium, jesteście Wy.

Nie ma takiego rodzaju filtracji chemicznej (węgiel aktywowany, odpieniacz, ozonator, media adsorbujące fosforany itd.) ani jakiegokolwiek innego systemu filtracyjnego, który w cudowny sposób zastąpiłby konieczność Waszej osobistej opieki. Im bardziej skomplikowany jest system, tym bardziej doświadczonego akwarysty potrzebuje. Im bardziej angażujemy się w pielęgnację naszego akwarium, tym nabieramy większego doświadczenia. Im więcej się uczymy, tym lepiej rozumiemy i wykorzystujemy nasze doświadczenie – na praktycznym poziomie – dla dobra naszego akwarium i jego ryb.

Bibliografia:

  1. MERCK Index, An Encyclopedia of Chemicals, Drugs and Biologicals, 11th Edition, Merck & Co Edtns, NJ, USA, 1989
  2. Thiel, A. 1988. The Marine Fish and Invert Aquarium. Aardvark Press, Bridgeport, CT.
  3. Moe, M. A., JR. 1989. The Marine Aquarium Reference: Systems and Invertebrates. Green Turtle Publications, Plantation, Florida, USA.
  4. deGraaf, F. 1994. The Reef Aquarium. 1.  J. C. Delbeek – J. Sprung. Ricordea Publishing Coconut, Florida, USA.
  5. Hovanec, abort., Vol. 5 No 8 (May)1993. All about Activated Carbon. Aquarium Fish Magazine.

Spotte, St., 1979. Seawater Aquariums: The Captive Environment. Wiley Intersciene, John Wiley and Sons, NY, USA.

Back ] Up ] Next ]

  Redakcja i tłumaczenie wersji polskiej TMH – Marzenna Kielan (mkielan@sm.pl)

Jeśli chciałby umieścić na swojej stronie link do naszej witryny użyj tej ścieżki: www.MalawiCichlidHomepage.com/images/mch.gif

Najlepiej oglądać w rozdzielczości 800 X 600 lub 1024 X 768

Site Search 

Contact us

       

Malawi Cichlid Homepage © 1999-2006. All rights reserved.