HOME

GEORGE RECLOS

FRANK PANIS

FRANCESCO ZEZZA

PATRICIA SPINELLI

ARTICLES

FISH INDEX

PROFESSIONALS

PHOTO GALLERY

LINKS

BOOK REVIEW

AWARDS

MARINE TANK

DISCOVER MEDITERRANEAN

SIDE EFFECTS

HOBBYIST'S GALLERY

MACRO & NATURE PHOTOGRAPHY

DISASTERS WITH DAVE

MCH-DUTCH

MCH PO POLSKU

ARTYKUŁY

ΑΡΧΙΚΗ

ΑΡΘΡΑ

ΕΙΔΗ ΨΑΡΙΩΝ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΒΡΑΒΕΙΑ

 

 


Wszystko na temat światła w akwarium 1

George Reclos

Z języka angielskiego przełożyła Joanna Kielan

Oświetlenie jest jednym z najbardziej kluczowych problemów z jakimi spotykają się 

wszyscy akwaryści. Każde środowisko wymaga przecież charakterystycznego, bardziej lub mniej intensywnego doświetlania. Czasami trzeba zapewnić światło docierające aż do dna zbiornika, czasem zależy nam na ustawieniu światła pod odpowiednim kątem. Wszystkie te czynniki mają niebagatelny wpływ na sposób postrzegania akwarium zarówno przez samego właściciela, jak i przez jego gości.  Co więcej, rzutują one także na dobre samopoczucie zwierząt i roślin znajdujących się w zbiorniku. Nasze rozważania warto więc może rozpocząć od stwierdzenia iż wymagania związane z oświetleniem są zależne od zamieszkujących nasz zbiornik zwierząt i roślin, nie zaś od rozmiarów i kształtu samego akwarium.

            Mówiąc o oświetleniu musimy rozpatrzyć kilka istotnych problemów: typ źródła światła, ilość światła (w lumenach lub luksach a nie w watach), kolor światła (a ściślej jego temperaturę), jakość światła (CRI) oraz czas naświetlania. Jak widać, wbrew pozorom, temat oświetlenia nie należy wcale do łatwych. Nic też dziwnego, że w podręcznikach do fizyki poświęca się mu zawsze całe rozdziały. Spróbuje przybliżyć ten temat w sposób tak prosty jak to jest możliwy, nie spłycając go jednocześnie. Celem tego artykułu jest przekazanie czytelnikowi tak wielu informacji, jak to tylko jest możliwe, co pozwoli mu na wybór odpowiedniego oświetlenie ponieważ idąc do sklepu będzie wiedział czego dokładnie szuka. Praca moja odniesie pożądany skutek jeśli coraz większa liczba hobbystów odwiedzając swoje sklepy zoologiczne zamiast polegać na tym, co jest dostępne w sprzedaży (lub co poleca im sprzedawca) pytać będzie o określone typy lamp. Oczywiście artykuł ten nie będzie „łatwy do czytania”. Nie może taki być i nie powinien być taki!

Koloru światła (temperatura). Oczy człowieka (a także oczy ryb i te części roślin, które podlegają fotosyntezie) przystosowane są do funkcjonowania w otaczającym nas świetle słonecznym. Światło to, jest interpretowane przez nasz wzrok jako światło białe. Wiemy jednak, że „białe” światło jest tylko złudzeniem. Ujmując problem prościej: „biały” nie jest kolorem lecz kombinacją wielu długości fal (kolorów), które kształtują spektrum (patrz: Słowniczek na końcu artykułu). Tak więc to, co człowiek postrzega jako światło „białe”, jest w gruncie rzeczy średnią spektrum słonecznego. Spektrum to składa się w przybliżeniu z sześciu podstawowych kolorów (wraz ze wszystkimi ich odcieniami – spektrum jest przecież ciągłe): czerwonego, pomarańczowego, żółtego, zielonego, niebieskiego oraz fioletowego. Kolory te zostały tutaj wymienione według wzrastającej częstotliwości fali elektromagnetycznej (lub inaczej: według zmniejszającej się długości fali). Tak więc, barwa fioletowa charakteryzuje się najkrótszą długością fali i największą częstotliwością (stąd – wyższą energią). Fale widzialne to fale w zakresie długości od 700 nm (głęboka czerwień) do 380 nm (fiolet) – patrz: Diagram nr 1.

emspectrum

 

Diagram nr 1. Pełne spektrum światła widzialnego. Po lewej: Dostrzegalne światło jest tylko bardzo niewielką częścią fal elektromagnetycznych. Po prawej: Spektrum światła słonecznego. Jak można to zauważyć mimo, że nie wszystkie kolory są emitowane z jednakową intensywnością, spektrum jest ciągłe. Wszystkie zwierzęta żyjące na powierzchni Ziemi lub w bardzo płytkich wodach, wyposażone są przez naturę w fotoreceptory (oczy lub inne organy) dostosowane do odbierania takiego właśnie spektrum.

Każda fala o długości większej niż 700 nm znajduje się w zakresie podczerwieni (IR), każda krótsza niż 380 nm jest falą ultrafioletową (UV). Jedno z najczęstszych nieporozumień, z jakimi zetknąć się można poznając tematykę związaną z oświetleniem, dotyczy temperatury światła i jego „ciepła”. Ludzkie oko jako „ciepłe” kolory określa te, które znajdują się w okolicy czerwonego końca spektrum. Jako „chłodne” określane są kolory umieszczone w okolicy końca niebieskiego. Jednakże, rozpatrując problem w odniesieniu do źródeł światła, rzecz ma się zgoła odwrotnie. Temperatura białego światła słonecznego wynosi zazwyczaj około 5000 – 5500 K, podczas gdy źródła światła o wyższych temperaturach zawierają więcej barwy niebieskiej – patrz: Diagramy nr 2 i 3 oraz Tabela nr 1.

Diagram nr 2. Pełne spektrum, źródło światła o niskiej temperaturze. Obszar czerwony/żółty jest wyraźnie wzmocniony, obszar niebieski jest zredukowany. Tak mogłoby wyglądać spektrum emisyjne żarówki.

Diagram nr 3. Pełne spektrum, źródło światła o wysokiej temperaturze, Obszary czerwony, zielony i niebieski przypominają te, które są emitowane przez słońce. Do porównania z pasmami widma emitowanymi poprzez podłużne świetlówki akwarystyczne (zdjęcia nr 2 i 3).

Źródło

Temperatura, o K

Płomień świecy

1900

Światło słoneczne o zachodzie słońca

2000

Żarówka wolframowa – 60 Watt

2800

Żarówka wolframowa – 200 Watt

2900

Lampa wolframowa/halogenowa

3300

Lampa łukowa

3780

Światło słoneczne plus światło nieboskłonu

5500

Ksenonowe światło stroboskopowe

6000

Zachmurzone niebo

6500

Światło północnego nieba

7500

Tabela nr 1. Wskaźniki temperaturowe kilku popularnych źródeł światła według skali Kelvina. Tabela ta, pozwala zrozumieć czym jest skala temperaturowa Kelvina.

Tak więc, mimo iż określenie „światło białe” jest w pewien sposób poprawne - widzimy zarówno światło emitowane przez żarówkę jak i to, które emituje zwykła świetlówka i postrzegamy je jako „białe”- to jednak, po wykonaniu zdjęcia obu omawianych źródeł światła (przy użyciu standardowej, przystosowanej do światła dziennego kliszy), zauważamy, że w gruncie rzeczy żarówka „jest żółta” podczas gdy świetlówka „jest zielona” – patrz: Diagram nr 2 i 4.

Diagram nr 4. Chłodne, białe świetlówki, używane w wielu budynkach wydają się być białe, podczas gdy w rzeczywistości emitują duże ilości światła zielonego. Sprawia to, że nie są one odpowiednim źródłem światła do zbiornika z roślinnością.

Różnica taka nie jest co prawda istotna gdy czytamy książkę, ma jednak ogromne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania koralowców i roślin słodkowodnych, które potrzebują energii dostarczanej przez niebieską część widma. Co jednak ciekawe, stworzenie światła „białego” jest możliwe; trzeba wymieszać w tym celu trzy podstawowe kolory (czerwony, zielony i niebieski). Osiągniemy wówczas zamierzony efekt ale spektrum takiego światła nie będzie ciągłe – będzie wykazywało trzy wartości szczytowe (inaczej pasma). Na takiej właśnie zasadzie działają dobrej jakości lampy. Wiadomo jednak, że w zależności od „wymieszania” kolorów, rezultat może być różny. Dlatego właśnie tanie, zwykłe świetlówki, stosowane w gospodarstwie domowym, emitują „zielone” światło o wąskim spektrum, podczas gdy wąskie pasmo lamp aktynicznych mieści się w niebieskiej części widma.

Z problematyką barwy światła związanych jest jeszcze kilka innych, dość istotnych dla akwarystów informacji. Warto jest wiedzieć, że fale krótsze (zielone i niebieskie) w mniejszym stopniu rozpraszają się w wodzie (i w powietrzu), dzięki czemu docierają głębiej, podczas gdy promieniowanie czerwone, pomarańczowe oraz żółte ulega rozproszeniu w znacznie większym stopniu. To właśnie dlatego o zachodzie słońca niebo przybiera barwę pomarańczową. Stosując bardzo dobrą lampę o pełnym spektrum, możemy być pewni, że do dna naszego zbiornika dotrze więcej promieniowania zielonego i niebieskiego niż czerwonego i żółtego. Wpłynie to korzystnie nie tylko na pogłębienie ubarwienia ryb, ale także i na rozwój roślin. Paradoksalnie, używając takiego właśnie oświetlenia odnieść można wrażenie, że w zbiorniku jest mniej światła niż ma to miejsce w rzeczywistości. Kolory czerwony, żółty i pomarańczowy, stwarzają bowiem wrażenie większego naświetlenia w akwarium.  

Dzieje się tak dlatego, że oko ludzkie rejestruje kolory w dość specyficzny sposób. Przyglądanie się monochromatycznym źródłom światła (emitującym tylko jedną barwę) o tej samej intensywności, daje złudzenie, że barwa żółta jest dużo jaśniejsza od pozostałych kolorów, podczas gdy niebieska zdaje się być najbardziej przytłumiona. Najsprawniej rejestrowany jest jednak kolor zielony, dlatego też większość zwykłych świetlówek emituje tę właśnie barwę.Jeszcze innym ciekawym zagadnieniem jest „emocjonalny” sposób odbierania barw a więc także i światła. Kolor czerwony wywołuje uczucie „alarmu”, pomarańczowy wydaje się ciepły, niebieski natomiast odbierany jest jako chłodny.

Wszystkie omówione tutaj czynniki powodują, że jednoznaczna ocena wzrokowa światła staje się niemożliwa. Światło, które widzi akwarysta nie jest bowiem tym, które faktycznie dociera do jego roślin, koralowców czy ryb.

Światło jest niezbędne dla dobrego samopoczucia wielu organizmów, które trzymamy w naszych zbiornikach. U niektórych z nich występuje ścisłe uzależnienie pomiędzy wymaganiami pokarmowymi a światłem. Korale na przykład, wykorzystują produkty fotosyntezy (pokarm i tlen), dostarczane im przez symbiotyczne zooksantelle żyjące w ich tkankach. Zooksantelle z kolei, wykorzystują jako źródło pokarmu związki produkowane przez korale, w postaci form węgla i resztek obfitujących w azot i fosfor.

Światło jest także istotne dla funkcji pigmentu nietkórych organizmów, podczas gdy jeszcze inne organizmy wykorzystują światło aby uzyskać witaminy i minerały, niezbędne do budowy i utrzymania ich struktur szkieletowych.

Kolejną, istotną dla prawidłowego oświetlenia cechą jest kont padania światła na określony gatunek w akwarium. Niektóre organizmy preferują światło bezpośrednie, podczas gdy inne wymagają, aby były oświetlane pod pewnym kątem. Jeszcze inne potrzebują światła przytłumionego przez cień. Jak to już było powiedziane, gatunki które trzymamy w akwarium dyktują nam rodzaj oświetlenia, które powinno znaleźć się w akwarium.

ciąg dalszy na stronie następnej

Back ] Up ]

  Redakcja i tłumaczenie wersji polskiej TMH – Marzenna Kielan (mkielan@sm.pl)

Jeśli chciałby umieścić na swojej stronie link do naszej witryny użyj tej ścieżki: www.MalawiCichlidHomepage.com/images/mch.gif

Najlepiej oglądać w rozdzielczości 800 X 600 lub 1024 X 768

Site Search 

Contact us

       

Malawi Cichlid Homepage © 1999-2006. All rights reserved.