Wszystko na temat światła w akwarium 3

George Reclos

Z języka angielskiego przełożyła Joanna Kielan

Zdjęcie nr 6. Zdjęcie mojego awkarium przeznaczonego dla Mbuna. Świetlówka o pełnym spektrum daje wrażenie światła dziennego (zdjęcie nie jest podkolorowane).

Inne egzotyczne świetlówki

Oprócz lamp białych są jeszcze inne źródła światła uwzględniające wszystkie rodzaje kolorów prawdziwych (czerwony, zielony, niebieski, żółty) a także: lampy emitujące światło czarne (lampy Wooda) imitujące efekt światła księżycowego, lampy bakteriobójcze – pozbawione warstwy luminoforu, świetlówki kwarcowe – transmitujące światło krótkofalowe, oświetlenie zaprojektowane z myślą o prawidłowym rozwoju roślin oraz lampy przeznaczenia specjalnego – emitujące światło o specyficznej długości fal (lampy reprograficzne i lampy powielające).

HO i VHO

Mimo iż coraz częściej wypierane przez lampy HID (lampy wyładowcze o dużym natężeniu), lampy HO i VHO używane są w sytuacjach gdy niezbędna staje się zdolność wytworzenia rozjaśnienia o dużym natężeniu. Pozwalają one na zredukowanie niewygodnego okablowania. Zajmują też stosunkowo niewiele miejsca i wytwarzają znacznie więcej światła niż wiele innych świetlówek. Ich minusem jest niestety wysoka cena i znacznie krótsza żywotność.

Lampy HID – lampy wyładowawcze o dużym natężeniu

Lampy HID – lampy wyładowawcze o dużym natężeniu, to duże, jasne lampy używane często w sklepach spożywczych, oświetleniu ulicznym i przemysłowym. Ich moc może być rzeczywiście imponująca i osiągać wielkość rzędu 2000 – 6000W, choć istnieją oczywiście i takie, których moc jest znacznie słabsza - do 70W.  Są one bardzo wydajne i wytwarzają silny strumień światła. Koszty ich instalacji są jednak na ogół dość wysokie a ze względu na ogromne ilości wytwarzanego ciepła, wymagają dodatkowo zainstalowania  klimatyzacji pomieszczenia, lub choćby reflektora. Są one chętnie używane przez akwarystów potrzebujących dużej ilości światła (w zbiornikach z rafą koralową lub w głębokich zbiornikach z roślinami słodkowodnymi).

Lampy  HID wymagają stateczników, których typ musi być dobierany indywidualnie do prawie każdej żarówki. Stateczniki te są zazwyczaj dość drogie i nieporęczne, a co gorsza, nie są towarem powszechnie dostępnym w sklepach. Większość z nich dostępna bywa często tylko w elektrowniach

Lampy HID występują w trzech podstawowych wersjach: rtęciowe, sodowe i metalohalogenkowe.

Lampy rtęciowe

Charakterystyczne, jasne i lekko niebieskawe światło wokół wielu budynków, sugerować może wyraźnie, iż jego źródłem jest lampa rtęciowa. Lampy te, charakteryzują się prawie całkowicie niebiesko-białym widmem wyjściowym, zawierającym niewielkie ilości czerwieni. Ich spektrum nie jest ciągłe a poszczególne długości fal posiadają wartości szczytowe. Nie są one co prawda całkowicie bezużyteczne i działają ekwiwalentnie do białych świetlówek, jednakże, biorąc pod uwagę znacznie korzystniejsze rezultaty jakie możemy osiągnąć stosując inne źródła oświetlenia, ich zakup zdaje się być niecelowy.

Interesującą ciekawostką są żarówki rtęciowe nie wymagające dodatkowego statecznika; po wkręceniu do standardowego cokołu średniej wielkości (typowego dla zwykłej żarówki) zaczynają działać samoczynnie. Nie są one jednak tak wydajne jak zwykłe lampy rtęciowe a co gorsza są też dość kosztowne. Rozważając jednak zakup dość drogiej lampy rtęciowej o wydajności 10000 godzin, trudno jest nie wziąć pod uwagę możliwości zrezygnowania z wydatku, jaki niesie ze sobą zakup statecznika.

Lampy sodowe

Lampy te dostępne są w dwóch wersjach; jako wysoko lub niskoprężne lampy sodowe. Ich wydajność jest niemal dziesięciokrotnie większa niż wydajność zwykłej żarówki a imponująca żywotność dochodzi do 24.000 godzin. Są jednymi z najtańszych żarówek wyładowawczych o dużym natężeniu. Jednakże,  z uwagi na wytwarzane monochromatyczne, czysto żółte światło, są one całkowicie bezużyteczne dla akwarystów. Ostatnie osiągnięcia technologiczne, związane z produkcją tego źródła światła, poprawiły co prawda widmo wyjściowe lamp sodowych  uatrakcyjniając je jako oświetlenie wykorzystywane w uprawie roślin lądowych, co jednak w żaden sposób nie przyczyniło się do możliwości wykorzystania ich w zbiornikach z roślinnością wodną.

Lampy metalohalogenkowe

Lampy metalohalogenkowe, podobnie do lamp sodowych, dostępne są w handlu w dwóch wersjach; regularnej i z korekcją barwną (HQI). Wersja HQI charakteryzuje się jednolitym spektrum, podobnym do spektrum światła słonecznego. Standardowa natomiast, emituje dużo barwy żółtej, trochę niebieskiej i niewiele czerwonej. W przeciwieństwie do lamp sodowych, lampy metalohalogenkowe są bardzo dobrym źródłem światła wykorzystywanym do oświetlania akwariów. Lampy te są produkowane zazwyczaj w wielkościach 259, 400 i 1000W, ale dostępne są także urządzenia o mocy 70 i 150W.

Czas naświetlania

Niemal każdy hobbysta zajmujący się rybami tropikalnymi wie, że akwarium powinno być naświetlane przez około 10 – 12 godzin dziennie. Naświetlanie powinno być ciągłe i nie należy dzielić go na dwa oddzielne cykle. Specjalne wyłączniki czasowe pozwalają na zaprogramowanie regularnego cyklu dnia i nocy, włączając i wyłączając oświetlenie każdego dnia o tej samej porze – nawet wówczas, gdy jesteśmy nieobecni. Nieregularne okresy naświetlania wpływają negatywnie na wzrost roślin i samopoczucie ryb. Ryby, tak jak wszystkie stworzenia żywe, muszą w ciągu doby przejść także okres spoczynku. Ich organizm wyposażony został przez naturę w rodzaj „wewnętrznego zegara”, który powinien przez nas zostać odpowiednio nakręcony. Czynnikiem, który programuje zegar jest światło. Brak regularnego cyklu nocy i dnia powoduje, że ryby żyją w sytuacji niezwykle stresującej.

Hodując w zbiorniku ryby niepochodzące z rejonów tropiku, takie jak choćby gatunku pochodzące z Morza Śródziemnego, nie należy zapominać, że czas oświetlania naszego zbiornika powinien zostać zredukowany do 7 – 10 godzin dziennie. Jeszcze korzystniej na nasze ryby wpłynie próba adaptacji sezonowej, co oznacza, że w czasie sezonu „zimowego” temperatura wody w zbiorniku nie powinna być większa niż 18°C a czas naświetlania nie dłuższy niż 7 godzin. Analogicznie, w sezonie „letnim” woda powinna mieć temperaturę 24°C a czas naświetlania zbiornika powinien wynosić 10 godzin.

ciąg dalszy na stronie następnej

Najlepiej oglądać w rozdzielczości 800 X 600 lub 1024 X 768