HOME

GEORGE RECLOS

FRANK PANIS

FRANCESCO ZEZZA

PATRICIA SPINELLI

ARTICLES

FISH INDEX

PROFESSIONALS

PHOTO GALLERY

LINKS

BOOK REVIEW

AWARDS

MARINE TANK

DISCOVER MEDITERRANEAN

SIDE EFFECTS

HOBBYIST'S GALLERY

MACRO & NATURE PHOTOGRAPHY

DISASTERS WITH DAVE

MCH-DUTCH

MCH PO POLSKU

ARTYKU£Y

ΑΡΧΙΚΗ

ΑΡΘΡΑ

ΕΙΔΗ ΨΑΡΙΩΝ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΒΡΑΒΕΙΑ

 

 

 

Τα Πάντα Σχετικά με το Φωτισμό των Ενυδρείων - Μέρος V

Ένα άρθρο του Γιώργου Ι. Ρεκλού

Φροντίδα

Μετά από έξι (6) μήνες χρήσης τους, οι λάμπες φθορισμού θα εκπέμπουν σχεδόν μόνο το εξήντα τοις εκατό (60%) της αρχικής ισχύος τους. Το άνοιξε – κλείσε είναι ο πλέον υπεύθυνος παράγοντας γι’ αυτό. Το ίδιο επίσης παρατηρείται και με τις λάμπες ΜΗ. Μειώνοντας τον αριθμό των ανοιγοκλεισιμάτων, αυξάνεται και ο χρόνος ζωή τους. Αυτό επιτυγχάνεται με τη χρήση χρονοδιακοπτών που αναβοσβήνουν τις λάμπες σε καθορισμένη χρονικά βάση. Η χρήση εναλλακτικής πηγής φωτός όταν εργάζεστε στο ενυδρείο σας μετά ή πριν τη φωτεινή του περίοδο, καθυστερεί τη «γήρανση» των λαμπών σας. Περισσότερα προβλήματα με το άνοιξε – κλείσε αντιμετωπίζουν οι λάμπες ΜΗ. Ποτέ μην προσπαθήσετε να ανάψετε μία τέτοια λάμπα εάν προηγουμένως δεν έχει κρυώσει εντελώς, εάν δούλευε για οκτώ (8) με δέκα (10) ώρες.

Συνιστάται η αντικατάσταση λαμπών ή λαμπτήρων κάθε έξι μήνες ώστε να διαθέτετε ετησίως και μονίμως την ίδια ποσότητα φωτός, ειδικότερα δε όταν φιλοξενείτε φυτά και/ή ασπόνδυλα ζώα στο σύστημά σας.

Κάποιοι τύποι λαμπών ατμών νατρίου και υδραργύρου είναι ακατάλληλοι για να φωτίζουν ενυδρεία-υφάλους. Επίσης αποφύγετε τις HQL και τις HQI – NDL λάμπες, αφού τα φάσματά τους και η θερμότητα των χρωμάτων (4.300° Κ) τους είναι ακατάλληλα. Ωστόσο εάν κάποιος φροντίσει να εμποδίσει την εκπομπή τους σε υπεριώδη ακτινοβολία, τα ασπόνδυλα ζώα θα βοηθηθούν και να αυξηθούν αφού αυτού του είδους οι φωτεινές πηγές παράγουν πολύ ζωηρό φως. Οι χαλαζιακές λάμπες μετάλλων αλογόνων, αν και κοστίζουν φθηνά είναι επίσης ακατάλληλες για ενυδρεία, κυρίως των τρομακτικών ποσοτήτων θερμότητας που εκλύουν και λόγω της χαμηλής θερμότητας χρώματος που παράγουν.

Ένας καλός ανακλαστήρας μπορεί να αυξήσει την ποσότητα φωτός στο ενυδρείο έως και κατά πενήντα τοις εκατό (50%) [Σ.τ.Μ. Άλλοι κατασκευαστές ανακλαστήρων διατείνονται για αύξηση έως και εκατό τοις εκατό (100%)]

Συνιστάται ακόμη να καθαρίζεται κάθε τόσο το σώμα της λάμπας ή του λαμπτήρα που χρησιμοποιείτε. Αυτό είναι περισσότερο αναγκαίο όταν αυτά είναι τοποθετημένα κοντά στην  επιφάνεια του νερού, οπότε το νερό που πιτσιλίζει, στεγνώνει πάνω τους αφήνοντας σχηματισμούς αλάτων και άλλων ιζημάτων με αποτέλεσμα πάλι να μειώνεται η απόδοση της φωτεινότητας. Πριν το καθάρισμα θα πρέπει οι λάμπες να είναι εντελώς παγωμένες και για το καθάρισμα να χρησιμοποιείτε ένα ύφασμα βρεγμένο με απεσταγμένο νερό.

Οι λάμπες ΜΗ δεν πρέπει να τοποθετούνται πιο κοντά από τα τριάντα (30) εκατοστόμετρα από την επιφάνεια του νερού, αλλιώς θα υπερθερμάνουν το ενυδρείο.

Λεξιλόγιο

Λόγω της πληθώρας όρων που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό άρθρο ή που κανείς συναντάει επάνω στις συσκευασίες ή και στον ίδιο τον εξοπλισμό φωτισμού ενυδρείων, θεωρήσαμε σκόπιμη την ύπαρξη ενός μικρού επεξηγηματικού λεξιλογίου, που θα βοηθήσει στην αναγνώριση, στην κατανόηση και στη σημασία αυτών των όρων, ώστε να βρεθείτε σε καλύτερη θέση για να επιλέξετε. Να σημειωθεί πως αυτοί οι όροι είναι αποδεκτοί παγκοσμίως και σημαίνουν τα ίδια σε όλες τις χώρες του κόσμου.

(ορατό) Φως

Το ορατό φως είναι μέρος του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος που βρίσκεται μεταξύ των μηκών κύματος του υπεριώδους στα τριακόσια ογδόντα νανόμετρα (380 nm) και του υπέρυθρου στα επτακόσια νανόμετρα (700 nm) αντίστοιχα.

(μη ορατό) Φως

Το μη ορατό φως αποτελείται από μήκη κύματος μη «ορατών» από το ανθρώπινο μάτι. Αυτό δε σημαίνει πως τα υπόλοιπα πλάσματα δεν δύνανται να δουν αυτές τις περιοχές του φάσματος. Οι πλέον γνωστότερες περιοχές είναι οι υπέρυθρες (IR) και οι υπεριώδεις (UV), που συμβαίνει να βρίσκονται κάτω από τις ερυθρές και επάνω από τις ιώδεις αντιστοίχως. Η ακτινοβολία UV είναι χρήσιμη για την αποστείρωση νερού.

Watts

Πρόκειται για μονάδα μέτρησης της ηλεκτρικής ισχύος που μετράει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από την εκάστοτε ηλεκτρική συσκευή. Δύο διαφορετικές φωτεινές πηγές που απαιτούν την ίδια ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να παράγουν διαφορετικά επίπεδα φωτός. Συνήθως η μη χρησιμοποιούμενη για παραγωγή φωτός ενέργεια μετατρέπεται σε θερμότητα. Η θερμότητα είναι ανεπιθύμητη για τα ενυδρεία, οπότε κάθε ακουαρίστας θα πρέπει να ψάξει για λύσεις που θα του παρέχουν περισσότερο φως ανά Watt που καταναλώνεται. Οι λάμπες φθορισμού και οι λάμπες ΜΗ κάνουν καλή χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι λαμπτήρες πυρακτώσεως και μετάλλων αλογόνου όχι.

Lumens

Είναι το ολικό ποσό φωτός που μία φωτεινή πηγή είναι ικανή να παράγει και ίσως είναι η σπουδαιότερη πληροφορία που χρειάζεται να γνωρίζει κανείς από τον εκάστοτε κατασκευαστή. Εάν έχουμε δύο φωτεινές πηγές που εκπέμπουν στο ίδιο φάσμα, τότε αυτή που εκπέμπει περισσότερα lumens θα είναι σαφώς αυτή που παράγει ζωηρότερο φως. Παρ’ όλα αυτά για το hobby του ενυδρείου αυτό δεν είναι απόλυτο. Μία λάμπα μπορεί να παράγει πολλά lumens, αλλά να είναι κακώς εστιασμένη (πράγμα που σημαίνει πως αυτό το φως δεν θα φτάσει ποτέ στα φυτά ή στα ασπόνδυλα ζώα σας), ή ενδεχομένως εκπέμπει σε λάθος μήκη κύματος ή σε λάθος ζώνες (πράσινη ζώνη για παράδειγμα, αντί για ερυθρή ή κυανή εάν χρειάζεται).

Lux

Πρόκειται για την πραγματική ισχύ του φωτός μετρημένη σε ένα σημείο συγκεκριμένης περιοχής και αντιπροσωπεύει lumens ανά τετραγωνικό μέτρο επιφάνειας (lumen/m²). Αυτό σημαίνει πως εάν μία φωτεινή πηγή που παράγει τρεις χιλιάδες (3.000) lumen εστιαστεί τέλεια σε μία επιφάνεια ενός (1) τετραγωνικού μέτρου, η φωτεινή ισχύς της σε κάθε σημείο αυτής της επιφάνειας θα είναι τρεις χιλιάδες (3.000) lux. Είναι φανερό πως αυτός είναι ένας πολύ καλύτερος τρόπος για να εκφραστούν οι ανάγκες σε φως. Όμως οι ποσότητες φωτός που φτάνουν στο υπόστρωμα των ενυδρείων σας ή επάνω στα φύλλα συγκεκριμένων υδρόβιων φυτών σας είναι κάτι που μπορεί να μετρηθεί. Ο εκάστοτε κατασκευαστής δε γνωρίζει το βάθος του ενυδρείου σας, την ύπαρξη ή όχι ανακλαστήρων κλπ, οπότε δεν μπορεί να σας πληροφορήσει για κάτι τέτοιο. Η διαφορά μεταξύ των Lumen και των Lux είναι πως τα Lumen εκπέμπονται ενώ τα Lux είναι τα Lumen που φτάνουν σε μία συγκεκριμένη επιφάνεια.

CRI (Color Rendering Index = Δείκτης Αντανάκλασης Χρώματος)

Ο CRI αντιπροσωπεύει το βαθμό χρώματος που υφίστανται διαφορετικά αντικείμενα όταν φωτιστούν από συγκεκριμένη φωτεινή πηγή. Με απλούστερους όρους ο CRI εκφράζει το βαθμό της πραγματικής χρωματικής αντανάκλασης που εμφανίζει μία φωτεινή πηγή. Η κλίμακα CRI κυμαίνεται μεταξύ του μηδέν (0)και του εκατό (100). Μία φωτεινή πηγή με CRI ίσο με εκατό (CRI = 100) σημαίνει πως τα αντικείμενα που φωτίζονται από αυτή δείχνουν όπως πράγματι θα έπρεπε να μοιάζουν, με τα φυσικά τους χρώματα δηλαδή όχι αλλοιωμένα. Μία φωτεινή πηγή με χαμηλό CRI τείνει να εμφανίζει τα αντικείμενα που φωτίζει διαφορετικά από ότι μοιάζουν (διαφορετικής δηλαδή απόχρωσης ή ακόμη και χρώματος) στην πραγματικότητα. Ένα παράδειγμα φωτεινής πηγής με πολύ υψηλό CRI είναι φυσικά ο ήλιος. Μερικές λάμπες φθορισμού έχουν πολύ υψηλό CRI (ανώτατο ογδόντα ή κατώτερο ενενήντα).

Θερμοκρασία Kelvin (χρώμα φωτός)

Το λευκό φως μπορεί να έχει διαφορετική «θερμότητα». Λίγο περισσότερο ερυθρό/κίτρινο στη σύνθεσή του το εμφανίζει «θερμότερο». Λίγο περισσότερο κυανό το κάνει να δείχνει «ψυχρότερο». Αυτό μπορεί να καθοριστεί ποσοτικά προσδιορίζοντας τη θερμοκρασία των χρωμάτων με την κλίμακα βαθμών Kelvin. Προσομοιάστε τη θερμοκρασία χρώματος σαν το χρώμα ενός μελανού κομματιού από σίδηρο που θερμαίνεται σε διαφορετικές υψηλές θερμοκρασίες. Ένα ζεστό κοκκινωπό φως επιτυγχάνεται στους τρεισήμισι χιλιάδες βαθμούς της κλίμακας Kelvin (3.500° Κ), ενώ πάνω από του έξι χιλιάδες (6.000° Κ), το φως παίρνει κυανή χροιά. Το φυσικό ηλιακό φως είναι γύρω στους πέντε χιλιάδες βαθμούς Kelvin (5.000° K). Αυτό από την πλευρά της φυσικής σημαίνει πως το κυανό είναι «θερμότερο» από ότι το ερυθρό φως. Το «μηδέν» της κλίμακας Kelvin είναι το «απόλυτο» μηδέν, μία θεωρητική καθαρά αξία (δεν μπορεί να προσεγγιστεί). Ένα σώμα που θα έλθει σ’ αυτήν την θερμοκρασία, υποτίθεται ότι δεν ακτινοβολεί καθόλου.

Φάσμα

Ο όρος περιγράφει τα μήκη κύματος του φωτός που «παράγει» μία φωτεινή πηγή. Το ορατό φως (βλ. Λεξιλόγιο) είναι μία μη διακοπτόμενη ακολουθία χρωμάτων που κυμαίνονται μεταξύ του μωβ και του κόκκινου (380 nm – 700 nm). Το φως του ήλιου και οι λαμπτήρες πυρακτώσεως εκπέμπουν φως που είναι συνδυασμός όλων των ορατών μηκών κυμάτων. Οι λάμπες φθορισμού και οι ΜΗ εκπέμπουν μόνο σε κάποια μήκη κύματος (ή ζώνες), πράγμα που εξαρτάται από το φώσφορο ή τις σπάνιες γαίες που περιέχουν.

Το φως από ηλεκτρομαγνητικής απόψεως 

Το φως είναι περίεργο πράγμα. Στη φυσική επιστήμη μπορεί να ερμηνεύεται και σαν σωματίδιο (και τότε ονομάζεται «φωτόνια») και σαν κύμα. Έτσι διαθέτει τις ιδιότητες των σωματιδίων (μπορεί να πέσει επάνω σε κάτι, να αλλάξει πορεία, να αναπηδήσει επάνω σε μια επιφάνεια κλπ) και παράλληλα και εκείνες του κύματος (έχει μήκος, περίοδο, συχνότητα κλπ). Η κυματοειδής μορφή του φωτός είναι η πιο ενδιαφέρουσα «μορφή» του. Έτσι ως μήκος κύματος νοείται η απόσταση μεταξύ δύο κορυφών του φωτεινού κύματος (όπως ακριβώς συμβαίνει και με τα κύματα της θάλασσας), ενώ ως συχνότητα εννοούμε πόσα τέτοια κύματα εμφανίζονται κάθε ένα δευτερόλεπτο της ώρας. Το φως ταξιδεύει με ταχύτητα τριακοσίων χιλιάδων χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο (300.000 Km/sec), άσχετα με το μήκος κύματός του. Αυτό σημαίνει πως όταν είναι βραχύ, περισσότερα κύματα στέλνονται ανά δευτερόλεπτο, ενώ όταν είναι μακρύ, θα σταλούν λιγότερα κύματα ανά δευτερόλεπτο. Οπότε όσο μακρύτερο το μήκος κύματος (κόκκινο) τόσο χαμηλότερη είναι η συχνότητα. Και αντίστοιχα όσο βραχύτερο είναι ένα μήκος κύματος (μωβ) τόσο υψηλότερη είναι η συχνότητά του. Η ενέργεια που μεταφέρεται από ένα «φωτόνιο» είναι ανάλογη προς τη συχνότητά του. Σαν αποτέλεσμα οι μωβ ακτίνες μεταφέρουν περισσότερη από τη διπλάσια ενέργεια που μεταφέρουν οι κόκκινες. Αυτή είναι και η σπουδαιότερη επισήμανση σχετικά με τη φωτοσύνθεση των φυτών και των ασπόνδυλων ζώων, αφού τα τελευταία χρειάζονται οπωσδήποτε φωτόνια με υψηλή ενέργεια.

Απώλεια φωτεινής ισχύος

Όσο ένα σώμα απομακρύνεται από μία φωτεινή πηγή, η ισχύς του φωτός ελαττώνεται με γεωμετρική πρόοδο. Έτσι όταν διπλασιάζεται η απόσταση από φωτεινή πηγή, μόνο το ένα τέταρτο της φωτεινής ισχύος είναι διαθέσιμο. Σε βαθιά ενυδρεία η φωτεινή ισχύς σε βάθος ογδόντα (80) εκατοστομέτρων ελαττώνεται στο μόλις ένα δέκατο έκτο (1/16) από ότι ήταν στο βάθος των είκοσι (20) εκατοστομέτρων. Αυτές οι μετρήσεις είναι πραγματικές μόνο για τον αέρα. Μέσα στο νερό έχουμε ακόμη μεγαλύτερες απώλειες κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του φωτός, αλλά οι παραπάνω μετρήσεις σας δίνουν κάποιο τρόπο να υπολογίσετε πόσες περισσότερες λάμπες χρειάζονται σ’ αυτήν την περίπτωση.

Zooxanthellae

Οι Zooxanthelae  είναι είδος δινομαστιγωτών (παρουσιάζουν ζεύγος ορατών μαστιγίων επάνω τους) μικροαλγών, που χρησιμοποιούν τους ιστούς κάποιων ειδών ασπόνδυλων ζώων (όπως τα κοράλλια, οι σπόγγοι και οι αχιβάδες) για να συμβιούν. Σε αντάλλαγμα προσφέρουν τροφή και οξυγόνο στους ξενιστές τους, ενώ καταναλώνουν τις περίσσιες του διοξειδίου του Άνθρακα, του Αζώτου και του Φωσφόρου που τα ασπόνδυλα παράγουν με το μεταβολισμό τους.

Φωτοσύνθεση

Φωτοσύνθεση ονομάζεται η διαδικασία κατά την οποία τα φυτά, τα οποία χρησιμοποιούν το φως σαν πηγή ενέργειας παραγωγής τροφής (σακχάρων). Κατά τη διαδικασία αυτή τα φυτά καταναλώνουν διοξείδιο του Άνθρακα και απελευθερώνουν Οξυγόνο, ενώ «αποθηκεύουν» την ενέργεια του φωτός μέσα στα μόρια των σακχάρων. Αυτό το φαινόμενο μπορεί να είναι ορατό σε φυτεμένα ενυδρεία, λίμνες κήπων και λιμνοθάλασσες μετά από κάμποσες ώρες φωτός, υπό την μορφή πολύ μικρών φυσαλίδων που εξέρχονται από τα στομάτια (τους μικροσκοπικούς πόρους που υπάρχουν στα φύλλα των φυτών) των φύλλων. Η αντίδραση αυτή αντιστρέφεται με το σκοτάδι. Στο σκοτάδι τα φυτά παράγουν διοξείδιο του άνθρακα και καταναλώνουν οξυγόνο, οπότε και χρησιμοποιούν την ενέργεια που αποθήκευσαν στα σάκχαρά τους κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Ευχαριστίες: Ευχαριστούμε πολύ τον Αντρέα Ηλιόπουλο για την σημαντική ανασκόπηση αυτού του άρθρου. Τα πολύτιμα σχόλιά του προσέθεσαν πολλά στην εγκυρότητα του άρθρου.

Βιβλιογραφία: Ο χάρτης διακύμανσης της κλίμακας Kelvin έχει παρθεί από τον πρώτο τόμο του βιβλίου THE REEF AQUARIUM των Charles Delbeek και Julian Sprung (εκδοτικός οίκος Ricordea, πρώτη έκδοση1993).

Η επιμέλεια του Ελληνικού MCH γίνεται εξ' ολοκλήρου από τον Ανδρέα Ηλιόπουλο, στον οποίο οφείλεται άλλωστε και η ύπαρξη της ελληνικής έκδοσης.

Back ] Up ] Next ]

Site Search 

Contact us

       

Malawi Cichlid Homepage © 1999-2006. All rights reserved.